1.GİRİŞ

Bilgi çağının gelişmiş ülkeleri 21. yüzyıla teknolojinin doruğuna ulaşmış olarak girme çabaları içindeyken, teknolojinin insanlığa sağladığı yararlar yanında, canlılar ve çevre üzerindeki olumsuz etkileri her geçen gün artmaktadır.

20. yüzyıl başlarında tüm dünyada hızlı kentleşmenin, artan nüfusun ve hızla gelişen teknolojinin yarattığı önemli bir çevre sorunu haline gelen gürültü kirliliği üzerinde durulması gereken önemli bir konu haline gelmiştir.Kısaca teknolojik gelişmenin doğal sonucu olarak gürültüye maruz kalan insan sayısı da hızla artmıştır.Ülkemizde son yıllarda gürültünün insan sağlığı ve çevresi üzerindeki olumsuz etkileri arttıkça bu konuda yapılan araştırmaların sayısında önemli bir artış görülmüştür.

Gürültü; insanların işitme sağlığını ve algılamasını olumsuz etkileyen, fizyolojik, psikolojik dengelerini bozabilen, iş performansını azaltan önemli bir çevre kirliliği türüdür.Akustik kirlilik ya da gürültü; gelişmiş ülkelerde diğer kirlilik türlerine göre daha yaygın bir tür olarak; kişisel ve toplumsal yaşam kalitesinde düşüşe neden olmaktadır.Bir çevre sorunu olarak ele alındığında, öncelikle gürültünün insan ve toplum sağlığı açısından kabul edilecek en yüksek düzeylerin(gürültü ölçüt ve limitlerinin)ortaya konması, daha sonra, incelenen çevredeki mevcut gürültü koşullarının ölçüm ve tahmin yöntemleri ile belirlenmesi ve bunlara bağlı olarak da gürültünün bir sistem içinde kontrol altına alınması çalışmalarının yapılması gerekmektedir.enm.blogcu.com.

Gürültü ölçümü, sonometre cihazı ile yapılır.Sonometre, sesin şiddetini desibel (dB) cinsinden verir.dB ise, insan kulağının en çok hassas olduğu ve yüksek frekansların özellikle vurgulandığı bir ses değerlendirme birimidir.Gürültü azaltılması ya da kontrolünde çok kullanılan dB birimi, ses yüksekliğinin subjektif değerlendirilmesi ile de ilişkilidir.Gürültü belirli limitleri aştığı zaman insanlarda gerek ruhsal, gerekse bedensel birçok rahatsızlıklar ortaya çıkmaktadır.Dünya Sağlık Örgütü`nün(WHO) ve Uluslararası Çalışma Örgütü`nün yapmış olduğu araştırmalara göre, 0 dB insan kulağının eşiği olup  0-30 dB arasındaki seslere karşı rahatsızlık duymamaktadır.30-60 dB arasındaki seslerde kişisel hassasiyete bağlı olarak psikolojik belirtiler gözlenmektedir.65-85 dB arasındaki seslerde psikolojik, fizyolojik, otolojik bozukluklar oluşmaktadır.

Gürültünün önlenmesi, gürültü kontrol mühendisliği adı altında toplanan çeşitli dallardan uzmanların katılımı ile gerçekleştirilmektedir.Diğer taraftan, konunun çeşitli yönlerini ele alan ve her yıl gözden geçirilen uluslararası Teknik Standartlar yanında çeşitli ülkelerde gürültü ile ilgili ciddi denetimler gerçekleştirilmiştir.Ancak bu çabalara karşın, gürültü kaynaklarının gelişmiş ülkeler de dahil yayıldığı, gürültü düzeylerinin ve etkilenmenin giderek arttığı bir gerçektir.Ülkemizde2872 sayılı çevre kanununun 14. hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 1986 yılında yürürlüğe girmiş olan gürültü kontrol yönetmeliğinin amacı,kişilerin huzur ve sükununu, beden ve ruh sağlığını gürültü ile bozmayacak  bir çevrenin geliştirilmesini sağlamaktır.

Bu derlemenin amacı, çağımızda önemli bir çevre sorunu haline gelmiş olan gürültünün insan ve toplum sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini ortaya koymaktır.

2.SESİN OLUŞUMU VE ÖZELLİKLERİ

Fiziksel olarak ses, esnek bir ortam içinde peryodik titreşimler yapan bir kaynağın ortamın denge basıncında değişimler meydana getirmesi ve bu basınç dalgalarının sabit bir hız ve belirli bir faz farkı ile ortamın uzak noktalarına kadar iletilmesi şeklinde tanımlanmaktadır.Fizyolojik yönden ise sesi, sözü edilen basınç akımı tarafından uyarılan işitsel bir duyudur.Gürültü ise gelişigüzel yapılı ve birbiri ile uyumlu olmayan frekans bileşenlerine sahip olan sestir.

Sesin iki temel öğesi frekans ve şiddettir.Frekans, ses dalgalarının birim zamandaki titreşim sayısıdır.Sesin yüksekliğini tanımlar.Belirli bir yoğunlukta düşük frekansların işitme kayıplarına yol açma olasılığı yüksektir.Frekans saniyedeki titreşim sayısı ve ya Hertz olarak ölçülmektedir.İnsanlar genellikle 500-20000 Hz arası sesleri duyar.Bu sınır dışındaki sesler duyulmaz.Ancak zararlı etkileri vardır.Bu seslerin düşük olanlarına infrases, yüksek olanlarına ultrases denmektedir.Kişide bulantı, huzursuzluk ve baş ağrısı yapabilmektedir.İnfrases genellikle teknolojiye bağlı olarak ortaya çıkar.En yaygın motorlu araçlarda görülür.Ayrıca sesin yumuşak ve ya sert olduğunu gösteren, sesin ton kalitesi ve ya rengi olarak adlandırabileceğimiz “timbre” terimi de kullanılmıştır.

Şiddet ise sesin yapmış olduğu basınca denir.Sesin şiddeti ise atmosfer basıncının milyonda biri olan mikrobar olarak ifade edilir.Sesin şiddetini belirleyen diğer bir ölçü de bell`dir.(Telefonu bulan bilim adamı Grahham Bell adına)Pratikte ise bel`in onda biri olan decibel kullanılır.

3.ÇEVRESEL GÜRÜLTÜ KAYNAKLARI

Gürültü kaynakları çeşitli şekillerde gruplandırılabilir.Seslerin doğuş biçimlerine göre havada ve ya katı ortamlardadoğan gürültüler, akustik yönden noktasal, çizgisel ve ya düzlemsel kaynaklardan yayılabilirler.Akustik kirlilik yaratan çevre gürültüleri konumlarına ve yayılma yollarına bağlı olarak iki grupta incelenebilir.

         3.1.Yapı İçi Gürültüler

         Yapıların içinde yer alan her türlü mekanik ve elektronik sistemler ile yaşam etkinliklerinden doğan gürültülerdir ki, doğrudan ve ya dolaylı olarak gürültüye duyarlı diğer mekanlara iletilmektedir. Konuşma sesleri, ev araçlarının gürültüleri, yüksek müzik sesi, darbeler, büro gürültüleri ve çeşitli makine ve donatımların(asansör, sıhhı tesisat, soğutma sistemleri, havalandırma ve iklimlendirme tesisatı, çöp bacaları ve hidrofor vb.)gürültülerini örnek verebiliriz.

         3.2.Yapı Dışı Çevre Gürültüleri

         Yapıların dışında yer alan kaynaklarda üretilen ve gerek yapı içindeki gerekse yapı dışındaki kişileri etkileyen gürültülerdir. enm.blogcu.com. Bu da şu şekilde gruplandırılabilir.

         a)Ulaşım gürültüleri(Karayolu, demiryolu, havaalanı gürültüleri)

         b)Endüstri gürültüleri(Endüstriye ait araç, gereç ve makinalar ile iş yerlerindeki çeşitli faaliyetlerden doğan gürültüler)

         c)Yapım (Şantiye) gürültüleri(yol ve bina yapım işlerinin ve makinaların sesleri)

         d)İnsan faaliyetlerinin gürültüleri(çocuk bahçeleri, spor alanları, atış alanları ve kişisel gürültüler, yüksek sesli konuşmalar)

         e)Ticari amaçlı gürültüler(Açık hava sinemaları, eğlence yerleri, yükseltilmiş reklam ve müzik yayınları, sesli satıcılar)

         Değişik gürültü kaynakları ve bu kaynaklardan çıkan gürültü seviyeleri tabloda verilmiştir.Gürültü kontrol yönetmeliği ile getirilen sınırlamalar ve yasaklara uyulmaz ve ya ihlal edilirse; bu durumda 2872 sayılı çevre kanunu ve bu kanunun bazı maddelerini değiştiren 3301sayılı kanunun ilgili hükümleri uygulanabileceği gibi fabrika, işyeri, eğlence yeri sahipleri de bölgenin en büyük mülki amirlerince verilecek bir aylık süre içerisinde durumunu düzeltmedikleri takdirde müesseseleri kapatılır.Ayrıca, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun ilgili hükmü uygulanır.

DEVAMI