7/5/2008
Grup Teknolojisi Nedir
Kategori: Belirtilmemiş
GİRİŞ:
Günümüzde işletmelerin rekabet güçlerini koruyabilmeleri,kalite, hız, esneklik sürekli gelişim ve çeşitlilik faktörlerine daha fazla önem vermeleri sayesinde sağlanabilmektedir. Müşteri ihtiyaçlarının saptanmasında, tasarımda, üretimde ve sevkiyatta sürat faktörü hayati bir önem haline gelmiştir. Üretim Pazar aramak anlayışı değişmekte, müşteri isteklerine göre mamul üretmek hedef haline gelmekte ve bir anlamda atölye tipi üretim gerçek olmaktadır. Büyük işletmeler yerine küçük, esnek, dinamik ve uyum sağlayabilen işletmeler ön plana çıkmaya başlamıştır. Bu gelişimler bölümler arasında sürekli bir bilgisayar destekli bilgi akışını gerektirmekte ve doğal kaynaklar önemini yitirirken bilgi en önemli değer haline gelmektedir.
Birçok sanayi ürünü için bir müşteri cenneti haline gelmekte olan günümüz piyasalarında “müşteri daima haklıdır” ilkesi, tüketim mallarının yanında yatırım mallarının pazarlamasında da geçerli olmaktadır. Bu durum,imalatçı kuruluşları hayatta kalabilmek için ürün çeşitlerini artırmaya, kaliteyi yükseltmeye, tasarım ve piyasaya çıkarma sürelerini kısaltmaya zorlamaktadırlar. Bu gerekleri verimliliği düşürmeden karşılamanın yolu ise, otomasyon ile esnekliği birleştiren “ esnek üretim sistemlerini” kurmaktan geçmektedir. Tam zamanında üretim ve esnek üretim sistemi gibi üretim teknolojilerinin uygulanabileceği ortamı oluşturan ise, hücresel üretim düşüncesi olmaktadır.
Hücresel üretim kavramı, imalat sistemlerinin verimliliğinin artırılmasında kullanılan anahtar faktörlerden birisidir. Kavram bazen Grup teknolojisi (GT) kavramı ile eşit anlamlı olarak kullanılmakla birlikte bazen de GT nin bir uygulaması olarak görülmektedir.
Bu bağlamda önce üretim sistemleri ve bu sistemlerin karşılaştırılması incelenecek daha sonra GT incelenmesine geçilecektir.
BÖLÜM-1
ÜRETİM SİSTEMLERİ
GİRİŞ:
Sistem, belirli parçalardan oluşan, parçalar arasında belirli ilişkileri ve parçaların aynı zamanda da dış çevre ile ilişkisi olan anlamlı bir bütün olarak tanımlanabilir.
Ülkelerin kalkınmalarında ve işletmelerin verimliliklerinin arttırılmasında teknolojideki gelişmelere uyum sağlamak önemli bir rol oynamaktadır. Hızla gelişen ve değişen teknolojilerin sunduğu kolaylıklardan faydalanabilmek ancak söz konusu yeni teknolojilere uyum sağlayabilecek üretim sistemlerini geliştirilebilmesi ile mümkün olmaktadır.
1.1.ÜRETİM SİSTEMİ NEDİR?
Üretim sistemini değişik biçimde tanımlamak mümkün olmakla beraber genel olarak “işletmelerin belirlenen amaçlarına ulaşabilmeleri için,sistem içinden ve dışından sağlanan girdilerin en uygun bileşeninin bulunarak fiziksel bir çıktıya dönüştürülmesi sürecidir”şeklinde tanımlanabilir.(2) Bu sürecin girdisini oluşturan mal ve hizmetler üretim faktörleri olarak, süreç sonunda elde edilen yeni mal ve hizmetler ise ürün olarak adlandırılır. Bu bilgiler ışığında üretim sistemlerinin dört temel öğesi;
· Girdiler
· Dönüşüm Süreci
· Çıktılar
· Amaçlar
a)Girdiler:
Üretimde bulunabilmek için eylem merkezine dışarıdan alınması gereken öğelerdir. (Malzeme, makine, teçhizat ve insan gücü vs.)Girdiler mal ve hizmet olmak için işletmeye gelirler. Girdileri kontrol edilemez girdiler ve kontrol edilebilir girdiler şeklinde gruplandırabiliriz.
· Kontrol edilemez girdiler
Üretim sisteminin dışında kalan başka sistemlerdir. Bu girdiler üretim sistemini etkilemesine rağmen üretim sistemince etkilenemez olan girdilerdir. Bunlar:yasal sistem sosyal sistem,ekonomik sistem,doğal sistem ve psikolojik sistem ’dir
Kontrol edilebilir girdiler
Üretim yönetimi bu girdiler üzerinde tam bir kontrole sahiptir. Üretim sistemi tarafından miktarları, biçimleri, yerleri. kaliteleri, oranları ve akışları değiştirilebilen girdilerdir. Bunlar: hammadde, sermaye, iş gören, yönetim ve teknolojiden oluşur
b)Dönüşüm Süreci
Bu süreçte girdiler mal ve hizmete dönüşecek biçimde işlem görürler. Bunun için, girdilerin uygun zamanlarda işleneceği düzenli bir süreç kurulur.
Üretim biçiminin belirlenmesi, kapasitenin belirlenmesi, kuruluş yerinin seçimi, üretimin programlanması, malzeme akış yollarının belirlenmesi, makine ve araç gereçlerin saptanması, yerleşim düzenlemesi, süreçleme ve bakım onarıma ilişkin eylemlerin belirlenmesidir.
Dönüşüm süreci belirli bir sıra izlenerek tasarlanır
c)Çıktılar:
Girdiler, belirli işlemlerden geçerek dönüşüm sürecinden geçip mal ve hizmet olarak çıktıkları için çıktı adını alırlar. Bu çıktılar mal ve hizmetlerle ilişkin maliyet ve kalite bilgileri içerirler.
Oluşturulan mal ve hizmetlerle bunların kalite ve maliyet bilgileri sistemin çıktılarını oluşturur.(2)
d)Amaçlar:
Çıktı adı verilen mal ve hizmetlerin miktarı, kalitesi ve maliyeti belirli bazı ölçülere göre değerlendirilmelidir. Söz konusu ölçüler, üretim sisteminin amaçları tarafından belirlenir ve ortaya konulur. Üretim sisteminin amaçları,o sistemi oluşturan işletmelerin amaçlarının aynısıdır.(1)
1.2.ÜRETİM SİSTEMLERİNİN SINIFLANDIRILMASI
Üretim sistemlerini değişik şekillerde tanımlamak mümkün olup bu çalışmada aşağıda yapılmış olan sınıflandırma esas alınmıştır.
Üretim sistemleri 1970’li yıllara kadar üç ana grupta toplanmakta idi. Bunlar:
1-Seri üretim
2- Atölye tipi üretim
3-Proje tipi üretim
4- İleri üretim sistemleri
5-Hücre tipi üretim
1.2.1. Seri Üretim:
Aynı tip bir üründen sürekli olarak yüksek miktarlarda talep olması halinde uygulanmasının ekonomik olduğu bir üretim sistemidir. Bu üretim sisteminde genel ve özel amaçlı tezgahlar ürünün operasyonları ile doğru orantılı olarak seri şekilde atölye içerisine yerleştirilir ve hammadde bir uçtan hatta girerek diğer uçtan ürün çıkar. Akış tipi üretim olarak da adlandırılan seri üretimde makine ve araç gereçler özel amaçlı olduklarından sadece belirli işler için yüklenirler. Bu sebeple çalışma hızları ve kapasite kullanım oranları yüksektir. Üretilecek miktarlar, piyasanın ve firmanın koşulları dikkate alınarak tahminen edilmekte ve bu bilgi ile ayrıntılı üretim planlarının hızlanmasına gidilmektedir.
Akım tipi üretim sistemlerinde malzeme veya ürünlerin sürekli, kesintisiz bir akış söz konusudur. Bunun tersi,malzeme sabit, işlemler belli bir sıra ile akış halinde olabilir.(3)
