7/5/2008
Grup Teknolojisi Nedir 3
Kategori: Belirtilmemiş
BÖLÜM 2
GRUP TEKNOLOJİSİ
GİRİŞ:
İşletme, rekabet koşullarına ayak uydurma çabası gösterirken önce “İşyerinin Düzenini” dikkate almalıdır. İş yeri düzeni, binaların, tesislerin başlangıç tasarımından araç ve gereçlerin yeri ve hareketine değin olan tüm işleri kapsamaktadır ve bazı durumlarda işletmenin devamlılığı için kritik bir etken olabilmektedir.
İş yeri verimliliğinin artırılmasıyla, çıktı kalite ve sayısının yükseltilmesi, iş yeri düzeninin en genel amacıdır. Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için işletme, kendisine en uygun gelen üretim anlayışını saptamalıdır. Gelişen teknoloji ve globalleşme hareketleri ile yeni üretim anlayışları ortaya konulmaya başlamıştır. Bu anlayışların en etkinlerinden biri “Grup Teknolojisi(GT)”dir. Benzer parçaları tanımlayarak birlikte gruplamak suretiyle üretim etkinliğinin artırılması fikri olan GT’nin atölye düzeyine uygulanmasına “Hücresel Üretim Sistemi(HÜS)” denilmektedir.
GT ve HÜS, “Tam Zamanında Üretim(TZÜ)” felsefesi ile uyumludur ve GT yöntem biliminin tam sonuç verebilmesi için TZÜ ile uygulanması gerekmektedir.
2.1.GRUP TEKNOLOJİSİNİN TARİHİ GELİŞİMİ:
İnsanlık grup teknolojisi kavramlarını resmen ifade etmemekle birlikte yüzyıllardır kullana gelmiştir. İmalattaki ilk kayıtlı uygulamalarından biri, yönetimin öncüsü Taylor tarafından yapıldı. Taylor, girişimlerdeki verimliliği geliştirmek için bazı işler arasında benzerlik olduğunu ve işlerin benzer niteliklerinin sınıflandırılabileceğini fark etti. Daha çok son yıllar olmak üzere birçok şirket, hücreler şeklinde tezgahları gruplama ve takımlama grubu oluşturma gibi resmi grup teknolojisi terimlerini daha fazla uygulamıştır.
Bir Rus olan S.P Mitrafanov’un “Scientific Principles of Grup Technology”adlı kitabının basıldığı 1965’e kadar imalatta grup teknolojisi uygulamasının gayri resmi tanımı görülmedi. Mitrafanov’un kitabının İngilizce tercümesinde T.J Grayson Grup teknolojisini şu şekilde tanımlamıştır. “ Parçaların gruplar halinde sınıflandırılması ve sonradan her gruba benzer teknolojik işlemlerin uygulanması yoluyla parçaların imal yöntemidir.”
1960’larda Batı Almanya ve Büyük Britanya, grup teknolojisi tekniklerinde ciddi çalışmalar başlattı. Diğer Avrupa ülkeleri hemen onları izledi.1963’de Sovyetler Birliğinde grup teknolojisi uygulamalarının başarısı , Sovyet endüstrisinin artan araçları için bir plan neşretmeyi hükümete kabul ettirdi. 1970’lerde Japon hükümeti, grup teknolojisi uygulamalarına mali destek başlattı. Buna zıt olarak ABD’de grup teknolojisi 1970’lerin son yarısına kadar geniş bir kabul görmedi. (4)
2.2.GRUP TEKNOLOJİSİ
Grup Teknolojisi, ürün tasarımı ve üretiminde ürünler arasındaki benzerliklerden faydalanarak, ürünleri benzerliklerine göre gruplandırmaya dayanan yeni bir üretim felsefesidir. Bir başka tanımlamayla GT, üretimin benzer imalat özellikleri taşıyan parçalardan oluşan parça yada ürün ailelerinin bir birinden bağımsız ve kendi kendilerini kontrol eden tezgah grupları şeklinde yapılmasını ifade eder.(10)
Ürün sayısının artması ve ürünlerin belli zaman aralıklarında küçük ya da orta büyüklükte partiler halinde üretilmesi,günümüzde atölye tipi üretimin giderek yaygınlaşmasına neden olmuştur. Ürün sayısının çokluğu ürüne göre düzenlemeyi zorlaştırmıştır. Bu nedenle atölye tipi üretimde fonksiyonel ve ürüne göre yerleştirmenin sorunları ve bu sorunların çözümü giderek önem kazanmış ve grup düzenlemeye geçişi gerektirmiştir.
GT üretim, anlatılan bu gelişmeler ve gelişmede kaynaklanan sorunların çözümlenmesine yeni yaklaşımlar getirmiştir. Mamulleri gruplandırarak tasarım, planlama ve üretim faaliyetlerini bu gruplara göre yönlendirmek,tasarım ve üretimde ürünler arasındaki benzerliklerden yararlanarak zaman ve maliyet açısından tasarruf sağlamakta ve sistemin karmaşıklığı büyük ölçüde azalmaktadır. GT’de fonksiyonel ve ürüne göre düzenleme yerine grup düzenleme yapılarak geleneksel üretim sistemlerinin aksaklıkları ortadan kaldırılmıştır.
JIT üretim sisteminin temelini teşkil eden GT,bu üretim sisteminden ,üretimde stok kontrolü yerine akış kontrolü sağladığı için ayrılmakta ve bu yolla üretimin verimliliği ve kontrolünü daha etkin kılacak ilkelerin uygulanmasını sağlamaktadır.
GT bir taraftan üretim faaliyetlerinin önemli bir bölümünü oluşturan partiler halinde üretimi daha verimli hale getiren, diğer taraftan bir işletmenin tasarım ve üretim fonksiyonlarının bütünleştirilmesini sağlayan bir yaklaşımdır.
Atölyelerde genellikle, küçük partiler halinde çok çeşitli parça tasarımları üretilir ve bu parça tasarımlarından bir kısmının benzer özelliklerde olduğu görülür. GT, bir populasyonun bazı üyelerinin belli gruplar içinde toplanması amacıyla, populasyonun özelliklerini belirleme yaklaşımı olarak tanımlanabilir. Amaç, benzer özelliklere sahip parçaları ayırt ederek parça aileleri oluşturmak ve tasarımda ve üretimde bu benzerliklerden yararlanmaktır. Parçalar arasında üretim/tasarım açısından benzerlikler olabilir. Tasarım özellikleri geometrik biçimle,üretim özellikleri ise parça üretim için gerekli işlemlerin sırasıyla belirlenir.
Örneğin, 1000 adet değişik parça üreten bir işletmede, parçalardan büyük bir kısmının 5 ya da 6 farklı grup içerisinde toplanması mümkün olabilir. Parça ailelerinin oluşturulmasında gözle muayene, ürün akış analize ve kodlama sınıflandırma sistemleri kullanılmaktadır. (5)
İmalattaki güncel eğilimler, günümüz sanayi kuruluşlarında GT ’nin uygulanmasını kaçınılmaz kılmaktadır. B u eğilimler;
1. Ürünlerin sayısının ve çeşitlerinin hızla çoğalmasının, daha küçük miktarlı büyüklüklerle sonuçlanması
2. Daha dar ölçü toleransları için talebin büyümesi yüksek hassasiyette çalışan daha ekonomik vasıtalara olan ihtiyaçların ortaya çıkması
3. Artan malzeme çeşidiyle çalışma ihtiyacının büyümesi, imalatın daha ekonomik vasıtalara olan ihtiyacının artması
4. İş verimliliğinin artmasından dolayı malzeme maliyetinin toplam ürün maliyetine olan oranının artması, bu sebeple artık oranı kabulünün azalması
5. Üretim maliyetlerinin azaltılması ve üretim hızının artırılması amacıyla tüm imalat fonksiyonlarına karşı iletişimi artırmak için yukarıdaki faktörlerin baskısı.(5)
Müşteri ihtiyaçları çeşitlendikçe fabrika ortamında entegrasyona gidilmesi zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. İşte bu noktada GT kavramı önem kazanmaktadır.
2.3.GRUP TEKNOLOJİSİNİN AVANTAJLARI:
(1) İş akışını basitleştirir:
GT, iş akışını, fonksiyonel bir düzenlemeye nazaran,seri üretim tipine uygun bir yerleşim düzenine göre oluşturur. Bu düzenleme biçiminde, üretime giren hammaddeler, makine gruplarında işlenerek ürün haline gelirler. İş akışının makine grupları arasında oluşu sonucu, akışta bir kolaylık söz konusudur. Bunun sonucu olarak, üretimin kontrolü ve planlaması basitleşir.(7)
(2) Taşıma miktarları azdır:
Mamul üzerindeki fiziksel değişikliği yapacak farklı tipteki makineler bir araya gelerek makine hücrelerini, makine hücreleri bir araya gelerek tüm üretim hattını oluştururlar. Bu düzenleme içinde parçalar,bir makineden diğerine,bir hücreden diğerine geçerek üretim hattını takip ederler. Makine grupları, ürünün üretim hattı içindeki hareketlerine göre düzenlendiğinden, taşınan parça miktarı ve taşıma mesafesi kısa olacaktır. Daha az miktardaki hammadde ve yarı mamulün, daha kısa mesafelerde taşınması,taşıma yatırımları ve masraflarının az olmasına sebep olacaktır.(7)
(3) Üretim içi stoklar azdır:
Basit iş akışı ile sağlanan makine önündeki iş parçası bekleme veya kuyruk zamanları kısa olacağından ve iç taşıma miktarları büyük yığınların oluşmasını gerektirmeyeceğinden üretim içi stoklar azalacaktır. Üretim içi stokunun azlığı işletmenin stok finansmanına ayıracağı sermaye miktarını düşürecektir.(7)
(4) Toplam üretim zamanı kısadır:
Kuyrukta bekleme süresinin azlığı hammadde ve yarı mamul tedarik süresinin ve taşıma süresinin azlığı, makinelerin ayarlanma ve yüklenmesi süresinin düşük oluşu sonucu toplam üretim zamanı kısadır. Toplam üretim zamanının kısalığı,birim zaman içinde daha fazla üretime olanak verecek ve işletmenin üretkenliği artacaktır.(7)
