8/5/2008
Lider Kisiligi
Kategori: Belirtilmemiş
Lider Kişiliği:İhtiyaçlar, Algılama Kapasiteleri, Hareket Kapasiteleri
Lider kişiliği önemsiz bir konu olmamasına rağmen liderliği liderlik karakteristikleri adı altında tanımlamak üzere geçmişte yapılmış olan girişimler genelde verimsizdi. Liderin ihtiyaçlarından 2 tane özellik önemlidir. Bunlardan ilki liderin ihtiyaçlarının gördükleriyle ve etkileme denemeleriyle anlamlı olarak sınırlandırılmış olmasıdır. Lider kabul edilmesine rağmen reddedilme korkusu reddedilmekten şüphelenmesine neden olabilir. Bu korku onu bir altını cezalandırmaktan alıkoyabilir. İkincisi ise liderin ihtiyaçları, kişilik yapısındaki diğer yüzleri etkileyerek takipçileri nasıl anlaşıldığıyla ilgili bir çatışmaya girer. Birçok kurnaz saygı bu karşılıklı algıyı düzenleyen, taraftarın yanıtlarını etkileyen denemelerdir.
Algılama kapasiteleri ve hareket kapasiteleri, lider kişiliğinin safhaları olarak, akıl, duygusal istikrarlık gibi kişilik değişkenlerine benzer. Onlar dahili esaslardan sonra gelen sağlamlık ve genellik olarak tasvir edilen davranışlar olarak görülmüş.
Algılama ve hareket kapasitelerini ölçmek için geliştirilen testler, gerçek hayat koşullarında karşılaşılması beklenen gerçek davranışlar biraz olasılık belirtisi sağlamalı. Gerçekliğin stresi altında etkili akıl test tarafından bildirilen akıla benzemeyebilir. Liderin algılama ve hareket kapasiteleri arasında ve gerçek algılarıyla davranışları arasında gerçek olaylar verildiği zaman bir boşluk olabilir. Algılama ve hareket kapasiteleri ile ilgili uygun operasyonel testlerin gelişmesi üstlenilmesi gereken bir görev.
Algılama kapasitesi değişken dış uyarıcıya karşılık veren güç olarak görülüyor. Hareket kapasitesi ise değişken durumlara davranışsal olarak karşılık veren güç olarak görülüyor. Bizim görüşümüze göre iletişim kapasiteleri tek merkez durumunda. Onlar sözlü davranışı, yüz ifadelerini, jestleri kapsayan sembolik uyarıcıları üretmek için potansiyel yetenekler olarak görülüyor.
Algılama Esnekliği
Algılama esnekliği liderin gerçekten liderlik durumunda olduğunu bildiği uyarıcı menzili olarak tanımlanır. Algılama esnekliği kavramı liderin algılarının doğruluğu yada yanlışlığı hakkında hiçbir şey belirtmez. Bu kavram sadece liderin takipçilerini ve durumu anlamada farkında olduğu algılama kapasiteleri ile ilgilenir.
Liderin sahip olabileceği algılama kapasiteleri genelde uygun uyarıcı miktarının fonksiyonudur. Buna rağmen ilişki uyarıcı ile ona karşılık olan algının birebir birlikteliğini kapsamayabilir. Bazı durumlarda farklı bir lider takipçi hakkında bir kaç uyarıcının farkında olabilir fakat lider kişiliğini oluşturan tecrübelerle uzlaşılabilir algısal esneklik kanıtları verebilir.
Takipçi ile durumu ayıran ince çizgi arasında liderin karşılık vermek zorunda olduğu varlıklar varsa biz takipçinin niteliklerine bakan algısal esneklik ile durumun niteliklerine bakan algıları ayırmalıyız.
Algısal esneklik nasıl liderlik süreci ile uyuşur? Liderlik süreci geniş değişken uyarıcının lideri etkilemesi ile başlar. Bu dış uyarıcılardan bazıları lider üzerinde anlaşılabilir bir etki bırakmayabilir.
Takipçi ve durumla ilgilenen algısal süreçler karışık olabilir. Örneğin, takipçinin niteliklerine bakan algısal esneklik ile ilgili olarak lider takipçinin bütün makul şeylerini araştırmak isteyebilir. Lider durumun çeşitli elementlerinden çıkarılmış olan uyarıcının takipçi üzerindeki etkisini araştırmak isteyebilir. Lider takipçisi tarafından nasıl anlaşıldığını önceden bilmek ister.
Lider Tarafından Hüküm Verilen Uygunluk ve Gerçek Uygunluk
Durumu yapılandırma ve takipçiyi anlama süreci liderin aklında bazı amaçlar olduğunu belirtir. Genellikle lider bütün muhtemel algıları kesinleştirmek için toplam yada geniş denemeler yapmaz. Belki sezgisel yada otomatik olarak lider kesin algılarla uğraşmaz.
Bu dikkatli düşünmenin bir sonucu olarak ortaya çıksada lider bir çeşit hüküm verme uygular.
Toplumsal (ve Toplumsal Olmayan) Duyarlılık
1. Genel Düşünceler. Kesin yada ima edilen uygunluğu yargılama lider tarafından yapıldığı anda, karşımıza uygun olduğuna inandığımız algıların doğru mu olduğu sorusu çıkar. Spesifik kriterlerden gerçek olarak sınıflandırılan bütün algılar doğru ve duyarlıdır. Sınıflandırılmayanlar ise duyarsızdır.
Lider uygun ve doğru olan algıları maksimize etmek için açıkça araştırmalar yapar. İlgisiz konulara duyarlılık, ilgili konulara duyarsızlık, ve tabiki ilgisiz konuların
Liderin diğer varlıklara duyarlılığı da önemlidir. Son olarak, fiziksel durumlara toplumsal olmayan duyarlılık lider için gereklidir.
2. Toplumsal Duyarlılığın Çeşitleri. Toplumsal duyarlılık geniş bir süreci kapsar. Toplumsal duyarlılık genel bir kavram olarak birçok başlık altında araştırılmıştır. Bunlardan bazıları tamamen eşanlamlı fenomenleri kapsarken bazıları çeşitli nüans farklarını içerir. Bu başlıklar ‘duyarlılık’, ‘teşhis etme yeteneği’ ve ‘başkalarını anlama’yı kapsar. Liderin takipçisini anlamak için denemeleri birçok bileşenden oluşan ve bu yüzden karmaşık bir kavram haline gelen bir çeşit toplumsal duyarlılığı içerir.
Liderin anlamaya çalıştığı takipçinin kişiliği ve takipçinin durumu hakkında birçok görüş vardır. Bir liderin toplumsal duyarlılığını takipçinin motivasyonuna göre, takipçinin diğer bireyleri algılayışına göre, takipçinin sosyal ilişkileri algılayışına göre ve takipçinin kendi durumunu algılayışına göre maksimize etmesinin özel nedenleri olabilir.
Bir lider sık sık grupların yada organizasyonların sosyal karakteristikleri ile ilgili tahminler yapmakla ilgilenir. Liderin bu ilgisi grupları yada organizasyonları muhtemel etkileme gayretleri ile ilgili olabilir yada lider onlara karşı toplumsal olarak takipçiler üzerindeki etkilerine değer biçmelerine yardımcı olmak amacıyla duyarlı olmak isteyebilir. Politik liderlerin görevleri ve antropologların aktiviteleri geniş kültürel varlıkları anlamanın yanında grupları ve organizasyonları da anlamayı gerektirir.
3. Toplumsal Duyarlılıkta Zorluk Düzeyleri. Toplumsal duyarlılığın her bir çeşidinden bir tanesi önceden tahmin edilerek doğruluğu etkileyen çeşitli derinlik düzeyleri ile ayrılabilir. Bütün olarak kesin hükümler diğerlerini yapmaktan daha kolaydır. Ortalama bir lider, örneğin takipçinin yaşını tahmin etmede daha iyi olabilir yada altlardan oluşan bir grubun büyüklüğüne göre takipçinin bilinçsiz dinamiklerine ilgi olarak yaklaşık hükümler verebilir. Zorluk düzeylerini saptama istatiksel ve deneye dayalıdır. Bireysel örneklerde a) Liderin toplumsal algıda yeteneklerini belirten psikolojik niteliklerinin b) Lider için uygun olan uyarıcının nicelik ve kalitesinin bir fonksiyonudur.
Tahminle ilgili olarak yüzeysel davranış karakteristikleri, genel davranışlar, duygular, özel olarak saklanan davranışlar, artan derinlik derecelerini gösteren bilinçsiz süreç ve bundan dolayı zorluk olabilir.
4.Üstlenilmiş Benzerliğin Etkileri. Eğer bir lider uygun niteliklerde bir takipçiye benzerse, üstlenilmiş benzerlik dinamiği (bazen deneyimsiz gösterim olarak adlandırılır) toplumsal duyarlılıkta iyilik yapmak olarak görülebilir. Eğer lider takipçiye benzemezse, aynı dinamik bir yük olarak görülmeye başlanır. Eğer lider, takipçinin tam olarak kendisinin kopyası olduğunu varsayıp üstlenirse, takipçiye tüm keni duygularını ve tavırlarını aktarmış olabilir. Ve tabi ki eğer bu tam kopya hipotezi devam ettirelebilirse, bu tür deneyimsiz bir tasarı takipçinin durumu iyi anladığını ortaya koyar. Fakat ne yazıkki konuya toplumsal algılama yönünden bakarsak, hipotezin nadiren tam doğru olduğunu görürüz, çünkü genellikle yanlıştır. Sonuç olarak şunu söyleyebilir ki liderin kendisi ile diğerleri arasındaki benzerliklerin deneyimsiz bir güvene sadece, bilhassa olağan olarak değişen heterojen nitelikteki fertler arası ilişkilerde, liderin takipçiye karşı olan toplumsal duyarlılığını artırmada ihtiyaç duyulur.
Bu arada takipçilerin de tam kopya olmadıkları da aşikardır, bunu yanısıra tabi ki bireyler arasında önemli benzerlikler vardır. Belli gruplar üyelerini açık ve kesin rakamsal kriterlere dayanarak seçerler. Alt kültürlerinoluşması çeşitli normlara uygunluk ve oradan da çeşitli seviyelerde homojenlik yarattır. Bu da liderin kendisi ile takipçisi arasındaki benzerliklerin değerini biçmede yatenekli olmasını gerektirir ve ayrıca takipçiler arasındaki bireysel değerleri belirleme konusunda da yetenekli olmalıdır.
5.Toplumsal Duyarlılığı Etkileyen Diğer Değişkenler. Toplumsal duyarlılığa yardımcı olan ya da engelleyen süreçlerle, toplumsal duyarlı bireyin dinamikleri ve özellikleri hahhında pek çok cevaplanmamış sorular vardır. Kişiliğin tam olarak yapılanmasıyla birleşen faktörler, liderin takipçisiyle olan ego bağlılığı ve onun takipçisiyle olan etkili ilişkisi, süreci etkileyecek diğer faktörler arasındadır.
Psikolojik Harita
Liderlik süreci analizimize şu ana kadar geldiğimiz noktada liderin, takipçinin ve içinde bulunduğu durumunun yapısını idrak etmiş olduğunu varsayıyoruz. Bu yapılanma sürecini sonucunu psikolojik harita olarak adlandırabiliriz. Lider takipçiyi ve içinde bulunduğu durumu harekete geçmek gerekli bir başlangıç olarak değerlendirir. Bu şekilde, karşılaşacağı engelleri ve liderlik davranışı içinde gerekli olan amaçları taşıyan faydalı durumları zihninde bir görüntü halinde belirler. Daha sonra etkili bir liderliğine yol gösterdiğine inandığı yolların açılışını gözünde canlandırır. Fakat bütün bunların yanında psikolijik harita hiç şüphesiz, ilgili ya da ilgisiz nesnelerle, kesin ve kesin olmayan bilgilerin birleşimi halinde hazırdır. Haritayı oluşturan parçalar ne olursa olsun, bu harita liderin iletişim sırasında uyguladığı baskı denemelerine temel bir yolu oluşturmaktadır.
Hareket Esnekliği
Birey, istenilen zamanda çevresiyle ilgilenme girişimlerini ortaya koyacak tek ya da birleşik tavırlarını ortaya koyabilecek bir repertuara sahiptir. Bu repertuarın konusu, bireyin kendini yeterli gördüğü davranışların menzili olarak tanımlanan bireyin hareket esnekliğidir. Hareket esnekliği, belirlenmiş bir dizi durum içinde hareket için realize olmuş potansiyelden oluşmuştur. Halihazırdaki liderlik tanımı içinde biz sadece hareket esnekliğinin iletişim içindeki yüzüyle ilgilenmekteyiz. Bu yüzdendir ki, bizim burada vurguladığımız noktalar, liderin iletişim repertuarı ve anlamları uygun bir dille anlatabilme becerileridir. İletişimin içeriğinde gönderilen sözlü mesajlardan çok, liderin, aktardığı ifadelerin takipçi tarafından engellenmesi ya da algılanmasını etkileyen faktörler de mevcuttur. Örneğin liderin takipçiyi dinlemesi daha sonra, liderin iyi bir dinleyici olduğunu ya da bir öncekinin verdiği mesajları anladığını gösterir bir şekilde kendisini tanıtmış olur. Burada sözsüz mesajlı iletişimin net bir şekilde amaca uygun olduğunu görnmekteyiz.
Hareket esnekliği liderin kişilik kaynakları ile özellikle de hareket kapasitesi ile ilgilidir. Kişilik yapısındaki sertlikler, deneyim ve eğitim esnekliği ve benzer engeller liderin davranış kapasiteleri için ve iletişimdeki esnekliği için engel oluşturabilir. Hareket esnekliği için yapılan operasyonel testlerin yapısı birçok zorluk içerir. Daha açık olarak lider tarafından ‘takipçiyi etkilemek için ne yaparsınız yada ne söylersiniz?’için araştırılan bilinçli cevaplar son sözü söylemek için muhtemelen tamamlanmamış bir resim verir.
Lider ve esas uygunluk kriterleri tarafından yargılanan iletişim davranışlarının seçimi
Liderin genellikle takipçinin üzerinde baskı kurmaya çalıştığı konular da çok; mevcut, hızlı ve lider tarafından otomatik olarak yargılanan,önceden tahmin edilen iletişim davranışlarıdır. Bunların bazılarının uygunsuzlıkları o kadar bellidirki bunlar anlaşılmazdırlar. Bunu yanında diğer iletişim davranışları ne diğerleri kadar hızlı ve otomatik seçimli ne de ihmal edilebilecek kadar kolaydırlar. Bu son durumda lider, anlaşılmış bir durum sonucunda takipçinin psikolojik haritasını çıkartmak için kesin denemesini yapmaya ihtiyaç duyabilir. Lider, haritasından elde ettiği bilgileri değerlendirerek, yargıladığı uygun bilginin ışığı altında iletişim davranışlarını seçmeye yönelebilir. Takipçinin hedefe ulaşması konusunda baskı kurup, iligili ve açık bilgilere sahip uygun bir haritayı varsayıp, çabalarını kolaylaştırır.
Yanlış bilgi ve konuların değişen önemi her zaman için haritada olacaktır. Bazı zamanlarda lider uygunsuz olan iletişim davranışlarını eleyebilecektir. Esas test, tabiki istenilen amaca ulaşmada ölçülen kriterlerle seçilen davranışlardır. Örneğin çok keskin bir emir çalışanı çok hızlı bir şekilde üzerinde çalıştığı konuya motive eder ve bu tür emir verme davranışının yargılandığı zaman uygun olduğu görülür. Diğer tarafta aynı davranış çekişmeye ve sonradan ortaya çıkacak düşmanlıklara neden olacaktır ve en azından kısa dönemde bu davranış uygunsuz olacaktır.
Liderliğin etkinliği hakkında son düşünceler
Son olarak, analiz öncesinde liderlik etkinliğinin altını çizen, bazı anahtar kavramların önemini belirtmek istiyoruz.
Hala belirsiz olmakla beraber, lider kişiliğin ile etkin liderliğin birbirleriyle ilgili durduklarını görüyoruz. Bunlar liderin ihtiyaçları, algılama ve hareket yetenekleridir . Bunlar sadece liderin takipçi ve içinde bulunulan durumu üzerinde ve de iletişim becerileri üzerinde etkili oldukları için önemlidirler
Grup Teknolojisi Nedir
