» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -11

Yayinlanma Zamani: 2011-07-01 09:40:00






YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI

6. MAPE degeri dikkate alındıgında en uygun talep tahmin yöntemi
sıralaması Tek Üssel Düzeltme Yöntemi, Agırlıklı Hareketli Ortalama Yöntemi ve Holt’un Dogrusal Yöntemidir.
Ürün 1 verilerine talep tahmin yöntemlerinin uygulanması ve en uyun talep
tahmin yöntemlerinin belirlenmesinden sonra diger ürünler için de aynı hesaplamalar
yapılmıstır. Ürün 2 için 1996 – 2003 yılları arasında gerçeklesen aylık talep verileri,
bu verilerin grafiksel gösterimi, gerçek talep ile tahmin yöntemleri sonuçları Ek−1,
Ek−2 ve Ek−3’de gösterilmistir. Çizelge 3.13, Ürün 2 için uygulanan talep tahmin
yöntemleri sonunda ulasılan hata ölçüsü degerlerini göstermektedir.
Çizelge 3.13 Ürün 2 için farklı talep tahmin yöntemlerinden elde edilen hata ölçüleri

Ürün 2 için MAE, MSE ve MAPE hata ölçülerine göre en uygun talep tahmin
yöntemi sıralaması Agırlıklı Hareketli Ortalama Yöntemi, Tek Üssel Düzeltme
Yöntemi ve Holt’un Dogrusal Yöntemidir.
Ürün 3 için 1996 – 2003 yılları arasında gerçeklesen aylık talep verileri, bu
verilerin grafiksel gösterimi, gerçek talep ile tahmin yöntemleri sonuçları Ek−4,
Ek−5 ve Ek−6’da gösterilmistir. Çizelge 3.14, Ürün 3 için uygulanan talep tahmin yöntemleri sonunda ulasılan hata ölçüsü degerlerini göstermektedir.
Çizelge 3.14 Ürün 3 için farklı talep tahmin yöntemlerinden elde edilen hata ölçüleri

Ürün 3 için MAE, MSE ve MAPE hata ölçülerine göre en uygun talep tahmin
yöntemi sıralaması Tek Üssel Düzeltme Yöntemi, Agırlıklı Hareketli Ortalama
Yöntemi ve Holt’un Dogrusal Yöntemidir.
Ürün 4 için 1996 – 2003 yılları arasında gerçeklesen aylık talep verileri, bu
verilerin grafiksel gösterimi, gerçek talep ile tahmin yöntemleri sonuçları Ek−7,
Ek−8, Ek−9’da gösterilmistir. Çizelge 3.15, Ürün 4 için uygulanan talep tahmin
yöntemleri sonunda ulasılan hata ölçüsü degerlerini göstermektedir.
Ürün 4 için MAE ve MSE ölçülerine göre en uygun talep tahmin yöntemi
sıralaması Agırlıklı Hareketli Ortalama Yöntemi, Tek Üssel Düzeltme Yöntemi ve 3
Aylık Hareketli Ortalama Yöntemidir. MAPE ölçüsüne göz önüne alındıgında ise
sıralama Agırlıklı Hareketli Ortalama Yöntemi, 3 Aylık Hareketli Ortalama Yöntemi
ve Tek Üssel Düzeltme Yöntemidir.

Çizelge 3.15 Ürün 4 için farklı talep tahmin yöntemlerinden elde edilen hata ölçüleri

Ürün 5 için 1996 – 2003 yılları arasında gerçeklesen aylık talep verileri, bu
verilerin grafiksel gösterimi, gerçek talep ile tahmin yöntemleri sonuçları Ek−10,
Ek−11 ve Ek−12’de gösterilmistir. Çizelge 3.16, Ürün 5 için uygulanan talep tahmin
yöntemleri sonunda ulasılan hata ölçüsü degerlerini göstermektedir.
Ürün 5 için MAE, MSE ve MAPE hata ölçülerine göre en uygun talep tahmin
yöntemi sıralaması Tek Üssel Düzeltme Yöntemi, Holt’un Dogrusal Yöntemi ve
Agırlıklı Hareketli Ortalama Yöntemidir.
Ürün 6 için 1996 – 2003 yılları arasında gerçeklesen aylık talep verileri, bu
verilerin grafiksel gösterimi, gerçek talep ile tahmin yöntemleri sonuçları Ek−13,
Ek−14 ve Ek−15’de gösterilmistir. Çizelge 3.17, Ürün 6 için uygulanan talep tahmin
yöntemleri sonunda ulasılan hata ölçüsü degerlerini göstermektedir.

Çizelge 3.16 Ürün 5 için farklı talep tahmin yöntemlerinden elde edilen hata ölçüleri

Ürün 6 için MAE, MSE ve MAPE hata ölçülerine göre en uygun talep tahmin
yöntemi sıralaması Agırlıklı Hareketli Ortalama Yöntemi, Tek Üssel Düzeltme
Yöntemi ve 3 Aylık Hareketli Ortalama Yöntemidir.
Çizelge 3.17 Ürün 6 için farklı talep tahmin yöntemlerinden elde edilen hata ölçüleri

4. TARTISMA VE SONUÇ
Yasantısını sürdürmeyi ve gelistirmeyi amaçlayan uluslar, isletmeler ve
kurumlar gelecege yönelik planlar yapmak zorundadırlar. Dünyada gerçeklesen hızlı
degisme ve gelismeler, isletmeleri uzun ve kısa dönemli planlar olusturmaya
zorlamakta ve bu hızlı gelismeler karsısında en uygun sonuca ulasmak maksadıyla,
hızlı, etkin ve uygulanabilir programlar gelistirme gerekliligi dogmaktadır.
Günümüzde var olan rekabetle basa çıkabilmek ve sürekli gelismeyi sürdürebilmek
için isletmelerin, günlük satıslara, üretime, yatırıma, pazarlamaya iliskin planlar
yapmaları gerekmektedir.
Talep tahmini, üretim planlama ve kontrol sisteminin diger fonksiyonlarına
temel girdiyi saglamaktadır. Bu fonksiyonlar, yapılan tahminleri hammadde, yedek
parça, yan mamul, makine, insan gücü, programlama ve diger kararlara
dönüstürmektedir. Talep tahmini, isletmede alınacak diger tüm kararları
biçimlendirmekte ve isletme faaliyetleri bu tahmin degerlerine göre
düzenlenmektedir. 'sletmede yapılan tüm planlar, isletmenin karsı karsıya kalacagı
üretim kapasitesinin tahmini ile baslamaktadır.
Olayları ve aralarındaki iliskileri tahmin etmeksizin gelecege iliskin planlar
yapılamamaktadır. Bir faktörün tahmini baska faktörlerin de tahminine yardımcı
olabilmektedir. Tahminlerin yapılabilmesi için gerekli olan verilerin elde edilmesinin
en uygun ve kolay yolu Zaman Serileri Analizi’dir.
Söz konusu olan zaman serileri; yıllara göre milli gelirin, istihdamın veya
ihracatın kaydettigi gelisme gibi iktisadi zaman serileri olabilecegi gibi, bir
isletmenin ürünleri için gerçeklesmesi muhtemel talepleri, mevsimlere göre sıcaklık degerlerini veya bir canlının kalp atıslarını ifade eden çesitli olaylar ile ilgili seriler
de olabilir. Mühendislik ve diger bilimsel alanlarda zaman serilerinin büyük önem
tasımalarının sebebi, önceki dönemlere ait gözlemlerin incelenmesi ve ileriye dönük
tahminlerin yapılabilmesinin mümkün olmasıdır.
Talep tahmin yöntemleri ile ilgili yapılan bu tez çalısmasında; incelenerek
anlatılmıs olan yöntemler, geleneksel talep tahmin yöntemleridir. Çalısmada, orta
ölçekli bir isletme olan Kırıkkale Kırmaksan A.S.’ de üretimi gerçeklestirilen altı
çesit ürün için 1996 – 2003 dönemleri arasında gerçeklesen aylık talep verileri
kullanılarak, her bir ürün çesidi için en uygun talep tahmin yöntemi, Ortalama
Mutlak Hata (MAE), Ortalama Mutlak Yüzde Hata (MAPE), Ortalama Hata Kare
(MSE) ölçütleri göz önüne alınarak belirlenmeye çalısılmıstır. Uygulama sonucunda
her bir ürün için en uygun talep tahmin yöntemi farklı olmakla beraber, genel olarak
Tek Üssel Düzeltme Yöntemi, Holt’un Dogrusal Yöntemi, Agırlıklı Hareketli
Ortalama Yöntemi ve 3 Aylık Hareketli Ortalama Yöntemlerinin en uygun talep
tahmin yöntemleri oldugu belirlenmistir.
Tez çalısması için 1996 – 2003 yıllarındaki, aylık dönemlere ait gerçeklesen
talepler kullanılmıstır. Aylık olarak talep tahminlerinin yapılmasının sebebi, tahmin
süresi uzadıkça tahmin dogrulugunun azalması gibi literatürde yer almıs bir kabule
dayandırılmaktadır. Ayrıca, ekonomik, siyasi ve çesitli nedenlerden dolayı birçok
dalgalanma ve belirsizlikleri içerisinde barındıran üretim sektörüne sahip ülkemiz
için aylık talep tahminlerinin daha uygun olacagı düsünülmüstür.
Çalısmanın yapıldıgı isletmede üretimi gerçeklestirilen ürünler için herhangi
bir talep tahmin yöntemi kullanılmamaktadır. Yapılan bu tez çalısmasında belirlenen
talep tahmin yöntemlerinin, ürünler için uygulanması sonucunda isletme açısından olusacak faydalar su sekilde özetlenebilmektedir:
1. 'sletmede olusturulacak tüm planlamaların temeli olan talep tahminlerinin
dogru yapılması sonucunda diger planlamaların dogrulugu artmıs
olacaktır.
2. 'sletmede üretim için gerekli kaynaklar daha etkin olarak kullanılabilecek
ve bu kaynaklar daha ekonomik satın alınabilecektir.
3. 'sletme daha düsük envanter seviyelerine sahip olacaktır.
4. 'sletmede stoksuz kalma ya da fazla stok bulundurma durumu daha az
sayıda gerçeklesecektir.
5. 'sletmede daha az sayıda üretim hattı degisikligi yapılacaktır.
6. 'sletmede fazla mesai yapılma sorununa belirli bir ölçüde çözüm
getirilecektir.
Talaslı imalat sektöründe çalısan isletme verilerinin kullanılması ile yapılan
bu tez çalısmasında anlatılan ve uygulanan tahmin yöntemleri, sürekli üretim yapan,
bir ya da daha fazla sayıda ürün çesidine sahip olan isletmelerin içinde yer aldıgı
diger sektörlerde de rahatlıkla uygulanabilmektedir. Kisisel temas ve arastırmalar
sonucu talep tahmin yöntemlerinin ülkemizde, özellikle küçük ve orta boydaki
isletmelerde kullanılmadıgı tespit edilmistir. Ülke ekonomisinde önemli bir konuma
sahip olan bu ölçekteki isletmelere, talep tahmin yöntemleri önemli bir katkı
saglayacaktır. Üretim planlamanın temel tası sayılan talep tahmininin dogrulugu
sonucunda, isletmeler açısından talep degiskeninin üzerine insa edilecek diger tüm
faaliyet planlamalarının dogrulugu ve güvenilirligi artacaktır.

 

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -1

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -2

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -3

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -4

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -5

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -6

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -7

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -8

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -9

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -10

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -11

Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -12

Sonraki Konu :

Bir Benzetim Calismasi - Simülasyon Yüksek Lisans Tezi -1


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com