» EMEK TEMELİNE DAYALI TEKNİKLER -4

Yayinlanma Zamani: 2012-01-24 01:24:00



EMEK TEMELİNE DAYALI TEKNİKLER -4 |  görsel 1


3.2. YARARLARI:

İşletmelerin büyümeleriyle birlikte, hantallaştıkları ve bürokratize olarak merkezi yapıda çok sayıda kurallar arasında, esnekliklerini kaybettikleri bilinen bir gerçektir. Hızla değişen bir çağda büyük örgütler, bu noktada önemli darboğazlara girebilmektedirler. Bir örgüt büyüdükçe, düzen gereksinimi de açık ve kaçınılmaz bir hal alır. Fakat, bu gereksinim karşılanırken örgütteki insanın yaratıcı sezgisini kullanmasına olanak verilmez, girişimcinin ve yaratıcı bireylerin düzensizliğine olanak tanınmazsa, örgüt cansızlaşır, hayal kırıklıkları ve doyumsuzlukların yer aldığı bir çöl halini alır. AGY büyük firmalara küçük firmaların sahip olduğu esneklik, yeniliğe açıklık vb. avantajları sağlar. Örgütsel birimlerdeki kişilere belli bir karar alma özgürlüğü bıraktığı için, onları yeniliğe ve yaratıcılığa açık kılabilir. 8

Yöntemin diğer yararları ise;
1. Her düzeydeki yöneticinin astlarının performansa düzeylerini kolayca belirleyebilmesine,
2. Yıl içinde yapılan üç aylık değerlendirmelerle çalışana bağlı olan yada olmayan tüm olumsuz etmenleri ortaya çıkararak, nedenlerinin araştırılmasına, düzeltici önlemlerin bir an önce alınmasına olanak sağlamasıdır. Ayrıca bu yolla  gözünden kaçabilecek pek çok sorunu da ortaya çıkarabilmektedir.
3. Amaçlara göre yönetim genel verimlilik artışlarına yol açarken örgütteki insanları sorumluluk taşımaya  teşvik etmelidir.

Yenileşme hareketleriyle de yöneticinin gerçekleştirmeye çalıştığı en önemli hedef, geleceğe hakim olmak ve onu işletme lehine çevirmektir.

Anlaşılacağı gibi AGY, iş görenlere tam olarak “neyi”, “nasıl” ve “ne zaman” yapmaları gerektiğinin bildirildiği geleneksel organizasyon yaklaşımlarından ayrılır. Geleceğe bakışı sağlayan; yararlı ve ulaşılabilir hedeflerin belirlendiği ve bu hedeflere ulaşılması konusunda iş görenlerle iletişim kurulması ve hatta onlara rehberlik edilmesinin ön planda tutulduğu bir yaklaşım olarak yeniden yapılanmayı önemli ölçüde etkilediği düşünülebilir. Aynı zamanda AGY iş görenlerin kendi hedeflerinin tespitinde rol oynama gereksinimlerini de tatmin etmelerini sağlar. Yeniden yapılanma içinde süreçlerden sorumlu ekiplerin, işletmenin temel hedefleri doğrultusunda kendi hedeflerini ve bunlara ulaşmayı sağlayan yolları kendilerinin belirlemesi de aynı amaca yöneliktir. 9

8 Gönül Budak, “Yenilikçi Yönetim Yaratıcı Birey”, Sistem Yayıncılık,1999, s.154-161

9 Oya Aytemiz Seymen, “İşletmelerde Yeniden Yapılanma”,BETA BASIM YAYIM, İstanbul, 2000, s.73

AGY’ nin yönetim alanındaki diğer görüş ve tekniklerden farklı ve benzer yanları incelendiğinde, daha ziyade mevcut görüş ve tekniklerin belirli bölümlerini değişik bir sistem içinde birleştiren bir araç olduğu görülebilir. Bunun anlamı, AGY’ nin yönetim olayları arasındaki sebep-sonuç ilişkilerini açıklayan bir görüşten çok, yönetim sürecini daha etkin hale getirmeye çalışan bir araç olarak tanımlanabileceğidir. 10

4. ÇALIŞMA KOŞULLARINI İYİLEŞTİRME

Çalışma araştırmalarına ergonomik tekniklerin katkıları olacağı açıktır. İş görenin optimal iş görme alanları, reaksiyon zamanı, görme incelikli algılama yetenekleri, optimal yerleşim ve dinamik antropometri  yaklaşımları gibi prensipler metot araştırmalarında yol gösterici olabilirler. Bu faktörler göz önüne  alınarak yapılan düzenlemelerle daha iyi çalışma koşulları elde edilebilir ve iş hevesi kayıplarının önüne geçilerek veremlilik arttırılabilir.

Çalışma koşullarını iyileştirmek için anket formları hazırlanır, bu anketler işçilere doldurtulur. Problemler ortaya konulur. İş akım şemalarıyla birlikte malzemelerin yerleri, erişilebilirlikleri, ortamın özellikleri ( ısı, nem, aydınlatma, ...) ve titreşimlere dair bilgiler yönetim ve ergonomi uzmanlarınca incelenir, önerilen yöntemlerle daha iyi koşullar elde edilir. Üretim hızları ve verimlilik arttırılabilir.

Şüphesiz ücret sistemlerini işçinin lehine düzenlemek çalışma koşullarını iyileştirmek adına iyi bir aşamadır fakat bu, yapılabileceklerin ufak bir kesimidir.

10  Tamer Koçel, a.g.e.s.

4.1. İKLİM ETKİLERİ

Çalışanlar, kendilerini rahat hissettikleri iş koşullarında verimli çalışabilirler ve her türlü ortam stresinden etkilendiklerinde bu verimli çalışma aksamaya başlar.
İşçide sağlığını kaybetme endişesi oluşturan ısı dengesi bozuk ortamlar  çeşitli boyutlarda iş kazaları ve üretim kayıplarına neden olur. Bu nedenle insanların rahat çalışabilecekleri ortam koşularını iyi tanımak ve çeşitli stresler için kabul edilebilir tolerans aralıklarını belirlemek gerekir.

İnsan bedeni, metabolojik yardımıyla bir iç ısıya ayarlanmıştır. ( 35-39) ergonomik açıdan beden ısısı dar sınırlar içinde tutulmalıdır. Çalışanlara uygun giyim ve kuşam sağladığı takdirde, çalışanlar soğuk ortam etkisine karşı korunabilirler. Ancak giyilen her türlü soğuktan koruyucu elbise oldukça ağır ve hantal olduğundan  iş veriminin düşmesine neden olur. Ayrıca el ve ayak parmaklarını, burun ve kulakları soğuktan korumak oldukça güçtür. Soğuk etkisiyle parmaklar incelikli iş yapma yeteneklerini yitirirler, iş verimi düşer ve kazaların riski artar.

Öyleyse iş yerini iyi ısıtmak ve gerektiğinde sıcağın  etkisini azalmak için soğutmak çok önemlidir. Böyle bir yaklaşımda teknik sorun ise belli bir kaynaktan sağlanan ısının iş yerine dağılımını sağlamaktır. Bunun için birden çok ısı veya serinlik kayıcığı kullanılarak ortam ısısı 25derece civarında tutulabilir.

4.2. AYDINLATMA

Çalışılan ortamın veya iş malzemesinin verilen ışık sonucunda parlamasının önlenmesi için işlenen malzemeye bağlı olarak ortamın, duvarların, döşemenin renkleri ayarlanmalıdır.

Işık kaynağına bağlı olarak oluşan ve rahatsız edici nitelikte olan, hatalara sebep olan titreşimleri önlemek için daha fazla pencere ve tavanda aydınlatma ile güneş ışığından yararlanılabilir. Bu, maliyeti de düşürecektir. Ancak güneş ışığının yetmediği yerlerde ve zamanlarda deşarj lambaları( sodyum buharı, civa buharı yada florasan ) kullanılabilir. Bunlardaki fazdan kaynaklanan titreşimi engellemek içinse, farklı yanıp sönme devirler ile çalışan ışık kaynakları veya, trifaze bir akım kaynağına bağlı tek bir ışık kaynağı kullanılmalıdır. Lambaların uçlarındaki titreşimin engellenmesi için de halka lambalar tercih edilmelidir.

Bir iş ortamında aydınlatma gereksinimi, yapılan işlerin özelliklerine, o yerde çalışan insanların göz fonksiyonlarının normalliğine, işin özellikleri nedeniyle detay algılama gibi kriterlere bağlıdır. Çeşitli el işleri ve okuma-yazma gibi işlerde en düşük aydınlatma gereksinimi 10 lüks (footcandle) olarak bilinmektedir. Bir mum ışık kaynağının 30 cm. ötede yapabileceği aydınlatmanın karşılığı olan 10 lüks’ lük aydınlatma, yakın zamanlara kadar kırsal bölgelerde, insanların geceleri yararlandıkları aydınlatma düzeyini temsil eder. Günümüzde ise, rahat okuyup yazmak ve dikiş dikmek düzeyindeki incelikli işler için 300 lüks düzeyinde aydınlatma gerektiği kabul edilmektedir.

Bir iş ortamında ve çeşitli iş istasyonlarının gerektirdiği aydınlatma düzeyleri uzun araştırmalara konu olmuştur. Çoğu endüstrileşmiş ülkelerdeki aydınlatma standartları, gelişme yolundaki ülkeleri, ekonomik açıdan zorlayabilecek ölçütlerde yüksek tutulmaktadır. Aslında, en yüksek aydınlatmanın en optimal yaklaşım olmadığı da bilinmektedir. Temel olan, amaca olan aydınlatma olarak özetlenebilir. İngiltere Aydınlatma Mühendisleri Cemiyeti’ nin geliştirdiği aydınlatma düzeyi önerileri Tablo 1’ de verilmiştir. Nitekim, bu tabloda işyeri koşulları ve yapılan işler dikkate alınarak en optimal aydınlatma düzeyi önerilmektedir. 11

11 Dr. Necmettin Erkan, “Ergonomi”, MPM, Ankara, 1996, s.132

Tablo 1.   Normal görme için önerilen aydınlatma düzeyi örnekleri  (IES, 1968)

 Önerilen Aydınlatma
İşlemler                                                                                                 Lüks      Lumens/ft2
Montaj ve kalite kontrolde
kaba işler                                                                            200            18,6               
vasat incelikte işler                                                             400            37,2    
ince işler                                                                             900            83,7
çok ince işler                                                                     2000          186,0  
 Dokuma (pamuklu ve yünlü)
hafif dokumalar                                                                  400            37,2  
koyu renkli kumaşlar                                                          900            83,7
dokumada kalite kontrol                                                   1300          121,0
Metal levha işleri                                                                                   400            37,2     
Plastik şekil verme ve levha işleri                                                         400            37,2  
Ağaç işleri                                                                                                
kaba doğrama                                                                    200            18,6   
rende ve tezgahta incelikli makine işlemleri                       400            37,2
ince tezgah işleri, makine ve cilalama işlemleri                 600            55,8

4.3. GÜRÜLTÜ

Çalışanlar gürültüden rahatsız olurlar ve hoşlanmazlar, gürültü işletme kayıplarına neden olur ve iş verimliği üzerinde olumsuz etki yapar. Öte yandan monoton ve çok sessiz bir iş ortamında uyuşukluk ve uyku hali yarattığı dikkate alınırsa sağlık açısından bir sakıncası olmayacak düzeyde gürültünün bir tür uyanıklık etkisi olduğu da düşünülür.

90 DB gürültüye uzun süre maruz kalındığında işitme kayıpları olmakta, dikkatsizliğe bağlı olarak iş kazaları artmaktadır.

İş yerlerinde gürültü sorunun önüne geçebilmek için gürültü kaynaktan kesilmeli, gürültü kaynağı makine ve sistemlere susturucu ile yalıtım, bakım ve yağlama hizmetlerinin devamlı ve düzenli yapılması, ses emici döşeme montajı, seskesen malzemelerle örtülmesi gibi önlemler gürültüyü kaynaktan kesebilir ya da düzeyini düşürebilir.

 

 

Sonraki Konu :

 


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com