» Is Etüdü, Metot Etüdü, Zaman Etüdü - 4

Yayinlanma Zamani: 2011-12-13 16:11:00





Ekonomik faktörleri düşündüğümüzde temel kriter, bu çalışmanın yapılıp yapılmamasının ekonomik olarak değerli olup olmadığıdır, yapılan çalışmanın bize
vereceği bilginin değeri getireceği maliyetten yüksekse çalışma ekonomik açıdan yapılabilir. Eşitsiz dağılmış iş yükü, kullanılmayan veya boş duran makine ve malzemelerin bulunduğu, darboğazların bulunduğu, fire oranlarının yüksek olduğu ve kalite problemlerin yaşandığı istasyonlar genellikle ekonomik açıdan büyük kayıp arz etmekte ve metot etüdü çalışmasına ihtiyaç duymaktadırlar.
Beşeri faktörler gözönüne alındığında işçilerin huzursuz olduğu, kaza oranlarının yüksek olduğu, işçi devir hızının yüksek olduğu süreçler diğer kriterler de gözönüne alındıktan sonra metot etüdü yapılması gereken istasyonların belirlenmesinde önem taşır.
Seçilen İşe Ait Bilgi Toplama ve Kaydetme
Metot etüdüne ilişkin uygulamalarda sözü edilen kayıt ortamları, uygun bir kombinasyon içerisinde birlikte kullanılır. Çünkü her biri, olayın ayrı bir yönünü ele alır ve analiste bununla ilgili analiz yapma olanağı tanır. Bu kayıt ortamlarının kullanılarak ne gibi bilgilerin toplanacağı, araştırılacak işin özelliklerine ve araştırmanın düzeyine bağlı olacaktır. Burada üzerinde önemle durulması ve kayda geçilmesi gereken konulardan bazıları, aşağıdaki gibi belirlenebilir :
İş ile ilgili veya işi yapan kişinin faaliyetleri ve hareket biçimleri.
İşçi-makine etkileşimleri.
Malzeme ve parça akışı ve bunlara yapılan işlemler
Tesis, tezgah ve araç-gerecin kullanımı ile ilgili bilgiler
Metot etüdü uygulamalarında kullanılan ve bahsedilen yukarıdaki bilgiler içeren şemaları , sembolleri , diyagramları sırasıyla inceleyelim:
PROSESİ ESAS ALAN ŞEMALAR
a. Bir kayıt ortamıdır. Süreç akım şeması, sadece metot etüdü çalışmalarında değil, iş yeri düzenleme ve fabrika organizasyonu tekniklerinde de oldukça kullanılmaktadır. Ana işlemler şemasında olduğu gibi, sistem hakkında tam fakat özlü bilgiler verir. metot etüdüne ilişkin ayrıntılı analizlere girmeden önce, hazırlanmasında yarar görülen kayıt ortamlarındandır.
b. Ana İşlemler Şeması
Metot etüdü çalışmasına ait düzey ne olursa olsun ele alınan sistem hakkında bütünsel bilgilenmeye ihtiyaç duyulur. Böylece sistemin genel özellikleri ve akışı daha kolay değerlendirilebilir. Ana işlemler şeması buna olanak tanıyan kayıt ortamlarındandır. Dolayısıyla bu şema, ele alınan sistemin ya da sürecin tamamı hakkında özlü bilgiler dizgisel bir biçimde, işlem ve muayene için ayrı numaralandırma sistematiği ile yerleştirilir. Eğer bir süreçteki bir veya daha fazla temel faaliyet kendi içerisinde döngü oluşturuyorsa bu durum, geriye doğru ok ile ve döngü sayısı da belirtilerek gösterilir. Şemada faaliyeti yapan kişi ve nerede yapıldığı ise gösterilmez.
c. İş Akış Şemaları
Metot etüdü çalışması yapmak üzere bir süreç hakkında yukarıdaki şemalar yardımıyla genel bilgiler elde edildikten sonra, daha detaylı analizlere olanak sağlamak için uygun kayıt ortamlarının kullanılması gerekir. Bu amaçla süreç düzeyinden faaliyet düzeyine geçilmelidir. İşlem akış şemaları, bir işin yapılış biçimiyle ilgili faaliyetleri yukarıdaki beş ana faaliyet sembolleriyle dizgisel olarak kaydeder. Başlıca üç tipi vardır. Bunlar işçi, malzeme ve donatım tipleridir. İşçi tipli şema hazırlanırken, işçinin ne yaptığı genellikle etken yapılı cümlelerle ifade edilir. Malzeme ve donatım tipli şemalarda ise malzemenin nasıl taşındığı veya donatımın nasıl kullanıldığı genellikle edilgen yapılı cümlelerle ifade edilir.
İşlem akış şemaları, ana işlemler şemasına bir ölçüde benzer. Ancak ondan çok daha detaylı ve karmaşıktır. Dolayısıyla, daha dar kapsamlı ve sistemin tamamı yerine, seçilmiş faaliyetlerle ilgili detaylı bilgileri edinmek üzere kullanılır. Bu özelliği ile işlem akış şemaları, analize yardımcı olmak üzere ilave bazı bilgilerin elde edilmesine olanak sağlar. Bu bilgiler ve hizmet ettikleri amaçları dört ana başlıkta toplamak mümkündür.
• Sistemdeki veya süreçteki adımlarla ilgili daha detaylı tanımlar yapmak ve böylece her adımdaki faaliyet gruplarını daha iyi anlaşılabilir hale getirmek.
• Seçilen faaliyetleri işlem, muayene, taşıma, depolama, bekleme ve karma faaliyet özelliklerine göre sınıflandırmak.
• Doğrudan imalat ile ilgili ve katkısı yüksek işlem ile imalata katkısı olmayan taşıma, depolama ve bekleme gibi faaliyetler arasındaki oranı belirlemek
• Malzeme iletimindeki uzaklıkları belirlemek
Bir metot etüdü çalışması olan iş akışı şemalarında da standart kayıt ortamı kavramı önemli bir noktadır. Burada önem kazanan bir konu da , faaliyet gruplarını standart sembollerle ifade edebilmektir. Böylece ortak bir dil sağlanmış olur. Günümüzde en yaygın kullanılan sembol grubu, Amerikan makine Mühendisleri Odası (ASME) tarafından önerilendir. ASME sembolleri olarak bilinen bu semboller ve tanımları aşağıdaki gibidir :

is etüdü

d. İki el proses şeması
Endüstriyel uygulamaları itibariyle en yaygın kullanım alanına sahip mikrohareket etüdü kayıt ortamıdır. Özellikle montaj ve fabrikasyona yönelik işlemlerde, işçinin ellerinin (veya kollarının) etkinliklerinin birbiriyle ilişkili olarak dizgisel biçimde kaydedildiği bir şemadır.
İki el şeması, tam bir iş çevriminin kaydında genellikle yinelenen işlemler için kullanılır. Bu yolla kayıtlar, işlem akış şemalarından daha ayrıntılı olarak tutulur. Dolayısıyla işlem akış şemasında tek bir faaliyet olarak gösterilen bir etkinlik burada bir çok elemanlarına ayrılmış olarak gösterilebilir.
Çift el şemasında kullanılan semboller, diğer akış şemalarındaki sembollerle aynıdır. Ancak bu aşamada, daha detaylı ayrıntılara inilmesi dolayısıyla semboller, ifade ettikleri anlamlar itibariyle bir takım farklılıklar göstermektedir. Şöyle ki:
İşlem: Bu sembol, araçları, malzeme ve parçaları; kavrama, koyma kullanma, bırakma hareketlerinde kullanılır.

Kontrol: Bu sembol çok nadir kullanılır. Zira bir nesneyi yoklayan ellerin hareketleri (nesneyi tutma, gözle yoklama veya ölçme gibi), işlem sınıfına girebilir.
Taşıma: Bu sembol elin veya kolun, işe/işten, araca/ araçtan, malzemeye/ malzemeden kombinasyonlarına ilişkin hareketleri göstermek için kullanılır.
Depolama : İşlem akış şemasındaki depolama faaliyeti yerine kullanılır. Eldeki işin, araç veya malzemenin tutulma durumunu gösterir.
Bekleme: Bu sembol, elin veya kolun ( başka organlar çalışabilir) boş anlarını kaydetmek için kullanılır.
2. ZAMANI ESAS ALAN ŞEMALAR
a. Çoklu Faaliyet Şemaları
Bir veya birkaç makine ve/veya bir veya birkaç işçiden oluşan iş sistemlerine ait faaliyetlerin zaman skalası üzerinde koordineli olarak gösterildiği şemadır. metot etüdünde, süreç ve faaliyet türlerinin özelliklerine ilişkin bilgilerin derlenerek kaydedilmesi kadar, zamanlamaya ve faaliyete katılan unsurların etkileşimlerine ilişkin bilgilerin derlenerek kaydedilmesi de analizlerde önemli bir yere sahiptir. Faaliyet şemaları bu ihtiyacı karşılamak üzere, birden fazla unsurun (işçi ve makine) gibi ortak bir zaman ölçeğine göre birbirleriyle olan etkileşimlerini dizgisel olarak kaydetmekte kullanılır. Böylece analizlerde, zaman ve unsur etkileşimleri de dikkate alınmış olur.
Çoklu faaliyet şemaları işçilerin grup olarak çalıştığı durumlarda, pahalı makinelerle çalışılması halinde, işçinin çalıştırılması gerekli makine sayısının belirlenmesinde ve işe katılan her bir unsura ait boş zamanların azaltılmasında kullanılır. Başlıca beş tür faaliyet şeması bulunmaktadır :
• Çoklu işçi ve çoklu makine şeması
• İşçi ve makine şeması
• İşçi ve çoklu makine şeması
• Çoklu işçi ve makine şeması
• Çoklu işçi şeması
b. SİMO Şeması:
Mikrohareket etüdünün kayıt ortamlarındandır. İşçinin çalışması sırasındaki, ellerinin veya kollarının mikrohareketlerini zamanlandırılmış olarak kaydetmeye yarar.
Genel olarak bir süreç yada faaliyet filme alınırsa, bunun tam ve kesin bir kayıt niteliği taşıması dolayısıyla, süreç, işlem akış, faaliyet ve çift el şemalarıyla ilgili kayıtlar yapma olanağı doğar. Eğer film çekim hızıyla gösterilirse ve yeteri kadar bu işlem tekrarlanırsa zaman etüdü çalışması yapmak da mümkün olur. SİMO (simultaneus motion) olarak bilinen “eş zamanlı hareket” şemaları da bu tür film analizleriyle hazırlanır. Simo, genellikle film analizlerine dayanarak, ortak bir zaman ölçeğine göre bir veya daha fazla işçinin vücut hareketlerinin (özellikle iki elin) therblig’lerini ve therblig gruplarını kayıt eden bir şemadır.

 

 

Sonraki Konu :


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com