» İş ve Zaman Etüdü Çalışması ile Verimliliğin Arttırılması

Yayinlanma Zamani: 2011-12-14 12:07:00





Bir Süt Ve Süt Ürünleri İşletmesinde İş ve Zaman Etüdü Çalışması ile Verimliliğin Arttırılması


Tülin Gündüz CENGİZ, Âli Yurdun ORBAK
Endüstri Mühendisliği Bölümü,Uludağ Üniversitresi, Bursa, 16059 Türkiye
Telefon: +90 (224) 294 2089; Faks: +90 (224) 294 1903, tg @uludag.edu.tr

 

Özet— Üreticilerin iyi bir planlama yapabilmeleri için neyi, ne zaman, nasıl ürettiklerini bilmesi çok önemli bir gereksinimdir. Yapılacak üretimin süresi önceden tespit edilirse, işletmenin günlük kapasitesi  ölçülebilir ve üretim planlama fonksiyonları daha rahat işler. Bunun yanı sıra eldeki kaynaklardan  yararlanıp verimliliği arttırmanın yolu iş etüdü ve yönetim tekniklerinden yararlanmaktır. Bu çalışmada, süt ve süt ürünleri üreten bir fabrikada verimlilik kavramı ile iş etüdü ve teknikleri irdelenmiştir. Çalışma  kapsamında, işletmedeki tereyağı ünitesi ve kaymaklı yoğurt ünitesi ele alınmıştır. Zaman etüdü kullanılarak seçilen işlere dair süreler bulunmuştur. Sonuçlar kullanılarak, firmada üretim planlama ve  maliyetleme hesaplamalarında kullanılmak üzere seçilen ürünlere ait saatte üretilen ürün adetleri çıkarılmıştır. Ayrıca üretim süreçlerinin verimlilik düzeylerini arttırıcı öneriler getirilmiştir. Sonuç olarak tereyağı ünitesindeki dar boğazlar belirlenmiş ve kaymaklı yoğurt ünitesinde %20’lik kapasite artışı sağlanmıştır.
Anahtar kelimeler— Süt ürünleri, iş etüdü, zaman etüdü

Abstract— In order to pursue with an effective plan it is an
important requirement for the producers to know what to
produce, when to produce and how to produce. If the production
time may be determined in advance, daily capacity of the
company may be measured and production planning functions
operate easily. Furthermore, one way of increasing the efficiency
by using the resources at hand is to utilize work and time study
techniques. In this study, efficiency concept is considered at a
milk and milk byproduct company using work and time studies.
Two sections, namely, butter production and cream yogurt
production sections are analyzed in detail. Time study is used to
gather related time of chosen operations. The results are used to
predict the product volume of chosen products that can be used
in production planning and cost accounting calculations of the
company. Additionally, suggestions are provided to increase the
efficiency levels of the production processes. As a result,
bottlenecks at the butter production section are determined and
twenty percent capacity increase is obtained at the cream yogurt
production.
Index Terms— Milk products, work study, time study

 

I. GİRİŞ
ünümüzde işletmelerin piyasadaki rekabet güçlerini
koruyabilmek için ürettikleri ürünlerin birim
maliyetlerini gerçeğe en yakın şekilde takip etmeleri,
denetlemeleri ve azaltma çalışmaları yapmaları kaçınılmazdır.
Bunun için işletme ve üretim maliyetlerinin saptanması
gereklidir ve bu maliyetler toplanan etüt bilgilerinin
doğruluğuna bağlıdır. Aynı zamanda işletmelerin
planlamalarını iyi yaparak kaynaklarını en iyi şekilde
kullanabilmeleri için hangi ürünü, nasıl ve ne kadar zamanda
ürettiklerini bilmeleri de önemli bir gereksinimdir. Ürünlerin
geçtiği tüm aşamaların zamanları ile birlikte detaylı olarak
belirlenmesi, maliyetlendirilmesi ve bu verilere göre sürecin
denetlenmesi ile gerek maliyetlerin kontrol altında tutulması,
gerekse süreç içindeki darboğazların, sorunların tespit
edilmesi ve iyileştirme noktalarının belirlenmesinde büyük bir
ihtiyaçtır. Yapılacak üretimin süresi önceden tespit edilebildiği
için üretim planlama fonksiyonları daha rahat işleyecek ve
yöneticiler kararlarını daha kolay verebileceklerdir [1].
İş etüdü, gelişme olanağı yaratabilmek amacı ile, belirli bir
olayı ya da etkinliği ekonomik ve etkinlik yönünden etkileyen
tüm faktörleri araştıran ve insan çalışmasını geniş kapsamda
inceleyen bir tekniktir [2,3]. İşletmeler için etken olmayan
sürelerin önemi çok büyüktür. Üretim süreci içinde kaybolan
bu etken olmayan sürelerin ortaya çıkartılması ve yok edilmesi
ve standart üretim sürelerinin hesaplanarak işçilik
zamanlarının bunlara göre atanması, üretimin sürecinin
verimliliğini arttırmakla beraber, ücretlendirmeye de temel
teşkil eder [4].
II. ÇALIŞMANIN AMACI VE KAPSAMI
A. Firma ve Problem Tanımı
Çalışmanın gerçekleştirildiği firma süt ve süt ürünleri
sektörünün köklü şirketlerinden birisidir. Firma, günde 1200
ton süt işleme kapasitesine sahiptir ve süt, yoğurt, tereyağı,
ayran, peynir kategorilerinde 200’ü aşkın çeşit ürünü tek
fabrikasında üretmektedir. Fabrikada bulunan üniteler yoğurt
(kaymaklı ve kaymaksız), ayran, peynir, taze peynir, hijyen,
pastörize, tereyağı, süttozu, kültür, kalite izleme (çiğ süt, süttozu, ürün izleme, mikrobiyoloji) üniteleridir.
Firmanın en temel sorunu, ürün yelpazesindeki çeşitlilik
nedeniyle üretim süreçlerinin farklılık göstermesi, bu
süreçlerin yeterli ve etkin bir şekilde analiz edilmemiş olması
ve bundan kaynaklanan karışıklıktır. Bunun neticesinde ortaya
çıkan aksaklıklar aşağıdaki gibi sıralanabilir:
- İşçilik maliyetlerinin birim maliyetlere gerçek değerlerle
yansıtılamaması sonucu etkili bir maliyet analizi
yapısının oluşturulamaması
- Birim ürün başına işçilik maliyetlerinin belirlenmesinde
veri eksikliği
- Ünitelerin kapasitelerinin zaman ve metot etüdü
yöntemleri ile daha önce belirlenmemiş olması ve
bundan dolayı etkin bir üretim planlama yapılamaması
- Verimliliğin tam olarak ölçülememesidi
Ürünleri üretirken oluşan maliyetlere işçilik maliyetlerin
yansıtılması gerçek ve güvenilir verilere dayanmamaktadır. Bu
noktada firmanın hedefi işçilik maliyetlerini ürün bazında
görmektir. Bu çalışmada amaçlanan, üretim süreçleri, iş
dağılımı, eleman dağılımı ve iş tanımlarının detaylı olarak
analiz edilmesiyle; metot ve zaman etüdü çalışmaları ile
verimliliklerin tespit edilmesi; yapılan zaman etüdü
çalışmalarıyla ürünlere ait adam-saat cinsinden kapasiteleri
hesaplayarak üretim planlama bölümüne hesaplarında
kullanabilecekleri güvenilir veriler sağlanması, işçilik
maliyetlerinin birim ürün bazında çıkarılmasına yardımcı
olunması ve bu çalışmalar esnasında getirilecek önerilerle
verimlilik düzeylerinin arttırılmasıdır
Firmada bulunan 10 üretim ünitesinden ikisinin ele alınması
planlanmıştır. Bu üretim üniteleri;
- Tereyağı ünitesi,
- Kaymaklı yoğurt ünitesidir.
B. Analiz Yöntemi ve Mevcut Durum
Çalışmada üretim miktarını belirlemek için, bu konuda
pratik ve teknik çözüm imkânı sağlayan ve iş etüdü
tekniklerinden metot ve zaman etüdü teknikleri kullanılmıştır.
Metot etüdü, daha kolay ve daha etkili metotların
geliştirilmesi, uygulanması, maliyetinin düşürülmesi amacıyla
işin yapılışındaki mevcut ve önerilen yolların sistematik olarak
kaydedilmesi ve tespit edilerek incelenmesidir. Zaman etüdü,
belli bir faaliyeti belli bir performans standardında yapmak
için gereken zamanı bulmak için belli sayıda gözlemlerle,
mümkün olan doğrulukta tespit etmek için kullanılan bir iş
ölçümü tekniğidir [5]. Çalışmada üretim hattını oluşturan her
bir istasyon için metot etütleri yapılarak, iş akışları ve zaman
etüdünde temel oluşturan eleman ölçüm noktaları tespit
edilmiştir. Belirlenen ünitelerde izlenen adımlar şu şekildedir:
- Ürün çeşitlerini ve özelliklerini tanımlama,
- Uygulanan işlem adımlarının sıralarını belirleme (İş akış
şemalarının oluşturulması)
- Personel sayılarının elde edilmesi ve iş dağılımlarının
çıkarılması (sorumlu, operatör, raporlu, yıllık izinli,
ünitede çalışan, gerçek çalışan sayısı; hangi ürün çeşidinde
kaç kişinin çalıştığı)
- Tank kapasitelerinin belirlenmesi

- Yıkama, temizlik, (gündüz-gece-genel) giydirme
sürelerinin temin edilmesi
- İşlem sürelerinin belirlenmesi
- Proses gereği duruşlarının belirlenmesi
- İşçilik, makine, malzeme verimliliklerinin gözlemlenmesi
- Sürecin durumunun ve iyileştirecek alanların ortaya
çıkarılması
- İyileştirme seçenekleri belirleme
- Yıllık üretim miktarının alınması
- Ürün başına işçilik sürelerinin belirlenmesi
Ele alınan ünitelerde ilk olarak üretim aşamaları
gözlemlenerek ürün çeşitleri, personel sayıları, yıkamatemizlik
süreleri, uygulanan işlem adımlarının sırası
çıkarılarak işlem süreç şemaları oluşturulmuş, ünitelerde neler
yapıldığına ve nasıl bir yol izlendiğine dair gözlemler
yapılmıştır. Daha sonra güvenilir bir şekilde işçilik
maliyetlerinin ve üretim planlama tablolarının oluşturulması
ve üretim kapasitelerinin belirlenmesi için iş etüdü çalışmaları
kapsamındaki zaman etüdü tekniğinden yararlanılarak
ürünlerin üretilmesi için geçen süreler bulunmuştur. Daha
sonra buradan üretim kapasitelerinin hesaplanması yoluna
gidilmiştir.
Yapılan çalışmanın amacı, birim ürün başına işçilik
maliyetlerini hesaplayabilmektir. Bu amaçla ürünlerin
üretilmesine ait standart zamanların, üretim kapasitelerinin ve
kaç kişinin çalıştığının tespit edilmesi gerekmektedir. Daha
sonra bulunan bu değerler, firmada üretim planlama bölümü
tarafından kullanılan bir tabloya aktarılacaktır. Burada,
saatteki üretim kapasitesi üzerinden üretilen adet, kişi sayısı ve
seçilen %95 hedef verimliliğin katılmasıyla üretim işgücü
katsayısı çıkarılacak, üzerine diğer işler için işgücü
katsayısının ilave edilmesiyle toplam işgücü katsayısı
bulunacak ve buradan da harcanması gereken işgücüne
geçilerek daha etkili bir üretim planlama ve işçilik
maliyetlendirilmesi sağlanabilecektir. Burada diğer işler
işgücü katsayısı hesaplanırken kullanılan süreler operatörün ve
sorumlunun çalışma sürelerinin yanı sıra üretim çıktısına
birebir katkısı olmayan işlerin süreleri ile gündüz ve gece
temizlik süreleridir. Üretim işgücü süresi içinse üretim
kapasitelerinin tam olarak belirlenmesi gerekmektedir. Bunun
için de hesaplanan adam-saat değerlerinden yararlanılır.
Bu çalışmada, üretimde kullanılan işgücünün ölçülmesinde;
üretimde kullanılan işgücü girdisini zaman cinsinden ifade
eden işgücü sayısı ya da adam-saat ölçüsü kullanılarak
çalışılan saat başına düşen üretim miktarı cinsinden ifade
edilir. Standart zamanlar oluşturulurken kronometraj yöntemi
kullanılmıştır.
Zaman etüdü yapılacak işler, yapılacak olan etüdün detay
düzeyine göre zaman içinde başlangıç ve bitiş noktaları
belirgin bir şekilde görülebilecek iş elemanlarına
(bileşenlerine) ayrılmıştır. İşi bileşenlerine ayırmada özellikle
insan ve makine tarafından yapılan, sürekli tekrarlanan, ara
sıra ortaya çıkan, süresi sabit ve değişken olanlara dikkat
edilmiştir. Bu ayrımda, iş elemanlarının tanımlanabilir ve
ölçülebilir bir süreye sahip olmasına dikkat edilmiştir.
Örneğin; el ile yapılan işlerle makine ile yapılan işler; her çevrimde tekrarlanan işlerle tesadüfî işler birbirinden
ayrılmıştır. Farklı tempolu işler bileşenlerine ayrılmıştır.
Böylece ölçme sırasında yapılacak hatalar minimuma
indirilebilmiştir
Örneğin; tereyağı ünitesi ele alındığında başlangıç olarak
ürünlerin üretim süreleri kısa olduğu için üretim
başlangıcından sonuna kadar uzun sürelerle zaman tutarak bu
zaman biriminde sabit çalışan sayısı ile üretimi tamamlanan
adetler sayılmıştır. Daha sonra darboğazın oluştuğu düşünülen
porsiyonlama hattı ile üretilen 250 ve 500 gr yayık tereyağı
için işlemler gözlemlenebilir, küçük adımlara bölünmüştür. Bu
adımlar; kesme, şekil verme, poşet koyma, kapak kapama ve
tarihleme bandından çıkan ürünleri kasalama işlemleridir.
Kaymaklı yoğurt bölümünde ise süreçler temel alınarak
zaman etüdü gerçekleştirilmiştir. Bu süreçler kendi içinde
makine veya manüel işler olmak üzere ayrılmıştır. Örneğin;
dolum ve kültürleme işlemleri makine ile gerçekleştirilen
işlemler iken oda hazırlama, kâse hazırlama ve araçların
çıkarılması gibi süreçler manüel gerçekleştirilen işlem
adımlarıdır.
Kâse kapama bölümünde ise hatlar bazında üretim
gerçekleştiğinden çalışan sayısı sabit tutulmak koşuluyla
belirli sürede gerçekleşen üretim adetleri takip edilmiştir.
İş bileşenleri zaman etüdü formunda listelendikten sonra
işin kaç kere gözlemleneceğine karar verilmelidir. Bunun için
kaydedilen çalışan sayısı, üretilen adet ve zaman birimlerinden
ortak bir birim olarak adam-saat değerleri hesaplanmıştır.
Daha sonra ürün ve süreç bazında bulunan adam-saat
değerleri, ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanıp
normal dağılıma uyup uymadığı kontrol edilerek, yeterli
olacak veri adetleri bulunmuştur. Örneklem büyüklüğünü
belirlemek için kullanılan formül aşağıdaki gibidir:

zaman etüdü

Burada ;
z: Normal dağılım tablosundan seçilen güven düzeylerine
karşılık alınan değer,
s: Örneklemin standart sapması,
E: Doğruluktur ve ortalama değer ile kabul ettiğimiz hata
oranının çarpımından elde edilir [6].
Güven düzeyi olarak %85, %90, %95 değerleri için
hesaplamalar yapılmıştır. Hata oranı olarak da %5 ve %10
değerleri seçilmiştir. Bu durumda belirlenen güven düzeyi ve
hata miktarlarını geçmeyecek şekilde verilerin yeterlilik
kontrollerini yaparak, yeterli olanlar için bulunan değerler
kabul edilmiştir. Adam-saat hesaplaması şu şekilde
yapılmaktadır, burada Ç.S. çalışan sayısını belirtmektedir:

i. Tereyağı Ünitesi
Pastörize edilen krema, tanklarla tereyağı ünitesine taşınır
ve burada tanklara doldurulur. Daha sonra krema sırasıyla
kültürleme, inkübasyon, soğutma, kristalizasyon işlemlerinden
geçerek yayık makinesine taşınır. Yayıklama (su ve yağı
ayırma) işleminden sonra paketlenerek soğuk hava deposuna
geçici olarak depolanır. Tereyağı ünitesinin genel işlem süreç
şeması Ek 1’de yer almaktadır
Tereyağı ünitesinde üretilen ürünler gramajlarına göre
farklılık göstermektedirler. Tereyağı ünitesinde işçilik
kullanılan temel süreç tereyağların paketlenmesidir. Üç ayrı
paketleme şekli vardır:
1. 25 kg blok halinde
2. Folyo paketleme (125gr-250gr)
3. Porsiyonlama (250gr-500gr yayık, 500 gr peynir,
1000gr, 2,5 kg vakumlu)
ii. Kaymaklı Yoğurt Ünitesi
Kaymaklı yoğurt, standardize pastörize sütün buharlaşma,
homojenize etme işlemlerinden sonra süt kreması eklenerek
ambalaja doldurulup mayalanma sıcaklığında yoğurt başlatıcı
kültürü katılmasıyla fermente edilerek üretilmiş bir süt
ürünüdür. Kaymaklı yoğurt ünitesine ait işlem süreç şeması Ek
2’de yer almaktadır.
Kaymaklı yoğurt bölümünde 17 adet inkübasyon odası
bulunmaktadır. Bu odalarda yoğurt kaplarına dolum üniteye
ait 2 adet dolum makinesi ile gerçekleştirilmektedir.
Kültürleme işlemi içinde 1 adet kültür makinesi
bulunmaktadır. Kaymaklı yoğurt ünitesi günlük yoğurt
kapasitesi 270 araba ve her bir arabanın kapasitesi de 450
kg’dır. Ünitenin günlük kapasitesi 135 ton yoğurttur. Bilinen
bir inkübasyon odası devri minimum 8, maksimum 10 saat
sürmektedir.
Bu süreçten elde edilen ortalama değerler kullanılarak
üretim kapasiteleri belirlenmeye çalışılmıştır. Üretim
kapasitesini etkileyen ve üretim planlama tablolarında üretime
doğrudan etkiyen süre olarak kullanılacak olan dolum sürecine
ait süredir. Dolum işlemi için 2 makinede beşer kişiden toplam
10 kişi ve bir de krema ayarını yapan kaymaklı yoğurt süreç
operatörü vardır. Toplam 11 kişi üzerinden çalışan sayısını
(Ç.S.) hesaplanan adam-saat değerlerine bölerek saatteki
üretim adetleri (adet/saat) hesaplanabilir

zaman etüdü

Bunun yanı sıra işlemler için hesaplanan ortalama adamsaat
değerlerinden her işlemin ürün bazında ne kadar sürdüğü
hesaplanmıştır.

III. SONUÇLAR
A. Tereyağı Ünitesi
Tereyağı ünitesinde, özellikle porsiyonlama sürecinin
darboğaz oluşturduğu ve iyileştirmelere ihtiyaç duyduğu
görülmüştür (Şekil 1). Bu çalışmada elde edilen yeni değerler
üretim planlama bölümünün kullandığı tabloda revize
edilmiştir. Bu sayede daha önceki bilinen kapasitelere göre örnek bir hafta için hesaplanan kişi başına ortalama fazla
mesai değeri 2,97 saat iken, revize edilmiş kapasiteler ile bu
değer 1,08 saate düşmüştür.
Porsiyonlama makinesine ait işlem adımları sınıflandırılarak
bu işlem adımları için 250 gr ve 500 gr yayık tereyağı üretimi
sürecine dair veriler toplanarak incelenmiştir. Bunun
neticesinde darboğaz oluşturan işlemler çıkarılmıştır.

is etüdü

Şek. 1. TEREYAĞI ÜNİTESİNDEKİ İŞLEMLERİN SAATLİK ÜRETİM DEĞERLERİ

B. Kaymaklı Yoğurt Ünitesi
Kaymaklı yoğurt ünitesinde zaman etüdü çalışmaları için
ürünlere ait işlemlerin hangi iş bileşenlerine ait olduğunun
belirlenmesi için işlemler gözlemlenmiştir. Buna göre, en
uygun bölümlemenin inkübasyon odaları bazında
olabileceğine karar verilerek, odalarda tüm ürünlerin hangi
işlemlerden ne kadar sürede geçtiklerinin takibi için bir veri
formu oluşturulmuştur.
Her bir oda için oda hazırlama, kâse hazırlama, dolum,
kültürleme, inkübasyon ve araçların çıkarılması işlemlerinin
zamanı tespit edilmiş ve bu etüt çalışması sırasında odadaki
ürün çeşidi, vardiya, sorumlu, sürecin başlama, bitiş,
bekleme zamanları ve çalışan kişi sayısı dikkate alınmıştır.
Kapasitenin belirlenebilmesi için oda devir hızlarının
ölçülmesi, odalarda yapılan her bir işlem için zamanın
ölçülmesi ve her bir ürün için gerekli zamanın tespit
edilmesi gereklidir. Bilinen bir inkübasyon odası devri
minimum 8, maksimum 10 saat sürmektedir. Ancak yapılan
zaman etüdü yöntemleri ve hesaplamaları ile bu değerin 6
ile 7 saat arasında değiştiği tespit edilmiştir (Çizelge 1).

IV. TARTIŞMA VE SONUÇ
Organizasyon için gerekli çalışan kişi sayısını, alt
kademelerde iş spesifikasyonlarını, imalat hattı
dengelemelerini, planlama ve kontrol için zaman verilerini
iş etüdü uygulayarak tespit etmek ve her kademede insan
gücünden yararlanma oranını yükseltmek mümkündür [7]
Makalede detayları sunulan bu çalışmada bir süt ve süt
ürünleri işletmesindeki tereyağı, kaymaklı yoğurt ve kâse
kapama bölümleri incelenerek iş akışları belirlenmiş ve
süreç katma değersiz işler açısından incelenmiştir. Her
bölümdeki üretim şekline göre süreç iş bileşenlerine
ayrılmış ve gerekli veriler toplanmıştır. Bu veriler
kullanılarak ürünlerin üretimine ait adam-saat değerleri ve
bu değerden hareketle de saatteki üretim miktarı
bulunmuştur. İşletmedeki mevcut verilerle elde edilen
sonuçlar karşılaştırılmıştır. Buna göre tereyağı ve kaymaklı
yoğurt ünitelerinde kapasite artışının yapılabileceği
belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre planlama bölümü
verileri güncellenmiş, işletmenin daha etkin planlama
yapması ve verimliliğini daha doğru bir şekilde takip etmesi
sağlanmıştır. Ayrıca süreç içindeki darboğazlar belirlenerek
hangi hatlarda iyileştirme veya yatırımların yapılabileceği
belirlenmiştir.

TABLO 1
KAYMAKLI YOĞURT ÜNİTESİ İÇİN KAPASİTE KIYASLAMASI

Bu çalışma ile belirlenen tereyağı ve kaymaklı yoğurt
üniteleri için yapılacak üretimin süresi önceden tespit
edilerek üretim planlama fonksiyonlarının daha rahat ve
etkili işleyebilmesi ve yöneticilerin kararlarını daha kolay
verebilmeleri sağlanmıştır. İşletmenin günlük kapasiteleri
ölçülerek daha verimli çalışmaları sağlanmıştır.
İşletmelerde kaynakların etkin kullanımı ancak başarılı iş
etüdü çalışmalarıyla sağlanabilir. İşletmeler için etkin
olmayan sürenin önemi çok büyüktür. Bu süreleri ortadan
kaldırmak işletmenin en önemli hedefi olmalıdır. Zamandan
tasarruf etmek ve böylece başka işlere yönelmek için
zamanı en iyi şekilde kullanmak gerekir. Daha az zamanda
daha çok işin başarılması ve işgücünden daha verimli
şekilde yararlanabilmek işletmenin daha kârlı hale
gelmesini sağlayacaktır.
Bu çalışmada da buna hizmet edecek tereyağı ve
kaymaklı yoğurt bölümlerindeki ürünlerin üretimine ait
adam-saat değerleri ve bu değerden hareketle de saatteki
üretim miktarı bulunmuştur. Standart zamanların
hesaplanmasında burada kronometraj yöntemi
kullanılmıştır. Kullanılan kronometraj yönteminde bir
sübjektiflik mevcuttur. İşin uzun süre gözlenip bilgi sahibi
olunmasından sonra işçinin çalışmasında elde edilen
sürelere birer tempo öngörülmesi bir eğitimden geçmeyi
gerektirdiği için bu çalışmada bütün bölümlerdeki
verimlilik için işletmenin kullandığı %95 tempo düzeyi
kabul edilmiştir. İlk kez böyle bir çalışmaya giden firma
için bu teknik, daha az maliyetli ve daha kısa sürede sonuç
veren bir teknik olduğu için de uygundur. Ancak özellikle
bazı işlemlerdeki mikro hareketlerin varlığından hareketle
MTM yöntemi de eğitim almış kişilere yaptırılarak daha net
ve öznellikten arındırılmış sonuçlar elde edilebilir.
Yapılan uygulamada kullanılan yöntemlerle hesaplanan
zamanların üretim planı iş gücü durumu tablolarına
girilmesiyle iş gören başına çıkarılan fazla mesailerde ne
kadar düşüş sağladığı ve iş görenden aynı ücrete daha fazla
olarak yararlanılabileceği görülmektedir. Böylece işletmede
var olan kaynaklar eskisine göre daha etkin ve daha verimli
olarak kullanılacaktır.

V. KAYNAKLAR
[1] Karayalçın, İ., “Endüstri Mühendisliği ve Üretim Yönetimi El
Kitabı”, Cilt 1, Çağlayan Kitabevi, İstanbul, 1980.
[2] Kanawayt, G., “İş Etüdü”, Çeviren: Akal, Z., Milli Prodüktüvite
Merkezi Yayınları No:29, 4. Düzeltilmiş Basım, Ankara, 1997.
[3] Acar, N., “Üretim Planlaması Yöntem ve Uygulamaları”, Milli
Prodüktivite Merkezi Yayınları No:280, 8. Baskı, Ankara, 2001.
[4] Baş, İ.M., Artar, A., “İşletmelerde Verimlilik Denetimi”, Milli
Prodüktivite Merkezi Yayınları , Ankara, 1991.
[5] Barnes, R., “Motion and Time Study, Design and Measurement at
Work” 7’th ed., John Wiley, New York, 1980
[6] Aft, L., “Work Measurement & Methods Improvement”, Hardcover,
March, 2000
[7] Haftacı, V,. “Verimlilik Çözümlemeleri”, KOÜ Yayınları, İzmit,
1995

Sonraki Konu :

a


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com