» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 11

Yayinlanma Zamani: 2012-01-22 02:39:00





• islerde ögeler düzeyine kadar inerek, sentez yolu ile is ürelerinin
tahminini kolaylastırmak: PMTS ile dakikanın ¼ üne kadar inen kısa is devrelerinin zamanını çok küçük hata payları ile tahmini olarak
hesaplanabilmektedir (Akal, 1986: 95-96).

Faydalı sonuçlara ulasılmasına karsın PMTS tekniginde elestirilen bazı
noktalar da mevcuttur. PMTS sitemleri oldukça karmasıktır ve ögrenilmesi
zordur. Bir is etüdü uzmanı bu teknigi dogru olarak uygulayabilmek için çok
fazla uygulama yapmalıdır. PMTS sistemleri metot etüdü ve is örneklemesi
gereksinimini ortadan kaldırmamaktadır. Makine süreleri, süreç süreleri ve
bekleme süreleri PMTS ile ölçülemezler. Arızi ve rasgele olusan ögelerin diger
tekniklerle ölçülmesi ise çogunlukla daha ekonomik olmaktadır.
Söz konusu teknigin elestirilen diger bir tarafı ise; bireysel küçük hareket
zamanlarını PMTS sistemlerindeki gibi birbirine eklemenin geçersiz olusudur,
çünkü belli bir hareketin yapılması için gereken zaman ondan önceki ve
sonraki hareketlerden etkilenmektedir (Kanawaty, 2004: 336).
2.8.4.4. Karsılastırma ve Tahmin
Karsılastırma ve tahmin özellikle sık tekrarlanmayan islemlerde, küçük
isletmelerde, bakım onarım faaliyetlerinde, kalite kontrol islemlerinin
zamanlamasında kullanılmaktadır (is Etüdü, Verimliligi Artırıcı Yaklasım ve
Teknikler Dizisi, 1997: 13) .
Yapılacak isin veya islemin, benzeri ile yan yana getirilerek farklılık ve
benzerligin tespit edilmesine “karsılastırma” olarak; kantitatif verilerin asagı
yukarı tespit edilmesi “tahmin” olarak tanımlanmaktadır. Karsılastırma ve
tahmin yönteminde asagıdaki sıra takip edilmektedir;
• is ödevlerinin tanımlanması ve aranan sürelerin kullanım amacının
belirlenmesi,
• Benzer is objelerine ait dokümanların aranması,
• Çalısma kosullarının karsılastırılması,
• is akıs dilimlerindeki ayrılıkların arastırılması,
• is akıs dilimlerinin sürelerinin bulunması,

• ilave payların belirlenmesi ve eklenmesi,
• Bulunan (gerekli) sürenin kullanılması (Yıldırım, 1989b: 165).
2.8.4.5. Plan Zamanlar Sistemi
Plan zamanlar sisteminde, önceden yapılmıs etütlerde degisik akıs
dilimleri için saptanmıs zamanlardan yaralanılarak bir isin zamanı
belirlenmektedir. Bu sistemin uygulanabilmesi için önceden yapılmıs etütlerin
plan zamanlar katalogu seklinde düzenlenmis olması gerekmektedir (is Etüdü,
Verimliligi Artırıcı Yaklasım ve Teknikler Dizisi, 1997: 14) .
Plan zamanların özellikleri su sekilde özetlenebilmektedir:
• Plan zamanlarda çalısma yöntem ve teknikleri tam anlamıyla
tanımlanmıstır. Bu özellikleri, plan zamanların çok yönlü kullanılır
olabilmelerinin ilk kosullarından biridir.
• Çalısma ile ilgili teknik ve yöntem ve kosulların tanımında, faktörler ve
zaman saptanmasında gösterilecek titizlik, bunların kullanım amaçlarına
baglıdır. Her kullanım amacına göre ayrı ayrı veri gelistirmek olanagı
olmadıgına göre, kural olarak amacın gerektirdigi kesinlikte olmaları; yani ne
kadar sık kullanılıyorsa, hata paylarının da o kadar küçük, ancak en çok yarar
getiren güvenilirlikte olmaları gerektigi söylenebilmektedir.
• Esit dilimli, tekrarı olmayan akıs sıralarına iliskin plan zamanların
saptanması daha büyük anlam tasımaktadır. Benzer fakat aynı sırayı
izlemeyen akıs dilimlerinin, degisik durumlarda plan zamanların saptanması
büyük yarar saglamaktadır (Cesur, 1996: 4).
2.9. Zaman Etüdü
Daha önce de belirtildigi gibi, zaman etüdü teknigi, yatırım harcaması
gerektirmeyen ve ciddi verimlilik artısları saglamaya yardımcı olan bir is
ölçümü teknigidir.

2.9.1. Zaman Etüdünün Tanımı, Önemi ve Kullanım Alanları
Zaman etüdü, belirli kosullar altında yapılan belirli bir isin ögelerinin
zamanını ve derecesini kaydederek ve bu yolla toplanan verileri
çözümleyerek, o isin tanımlanan bir çalısma hızında yapılabilmesi için gereken
zamanı saptamakta kullanılan bir is ölçme teknigidir (Kanawaty, 2004: 219).
Zaman etüdü ile belirli bir çalısma yetenegine ve tecrübesine sahip vasıflı
bir isçinin bir isi ne kadar süre içinde yapabildigi bir takım zaman standartları
kullanılarak tespit edilmektedir. Günümüzde isletmelerde, etkili bir yönetim
aracı olan zaman etüdü asagıdaki alanlarda yaygın olarak kullanılmaktadır;
• is programlarının tespitinde ve isin planlanmasında,
• Standart maliyetlerin tespitinde ve isletme bütçelerinin
hazırlanmasında,
• Üretime baslamadan önce bir mamulün maliyetinin hesaplanmasında,
• Bir isçinin kaç makineyi çalıstırabileceginin tespitinde,
• Tesvikli ücrete esas olarak alınacak zaman standartlarının tespitinde,
• Dolaylı isçilik maliyetlerinin kontrolünde temel alınacak zaman
standartlarının belirlenmesinde (Tekin, 1996: 162).
2.9.2. Zaman Etüdü Araçları
Maliyeti oldukça düsük olan zaman etüdü tekniginde, temel olarak bir
kronometre ve etüt altlıgı yeterli olabilmekle birlikte, daha karmasık ya da
islem süreleri çok kısa olan isler için baska araçlara ihtiyaç duyulabilmektedir.
• Kronometre
Genellikle zaman etüdünde, geriye dönüslü ve geriye dönüssüz olmak
üzere iki tür kronometre kullanılmaktadır. Bunlar arasında en yaygın olanı,
geriye dönüslü ondalık dakikalı kronometrelerdir. Bu tür kronometrelerin
üzerinde, biri küçük biri büyük olmak üzere iki türlü kadran vardır. Büyük
kadran dakikanın yüzde birine göre, küçük kadran ise otuz dakikaya göre bölümlenmistir. Bu tür kronometrelerin üzerinde iki dügme mevcuttur.
Bunlardan kurma çarkının sol tarafında olan dügme yardımı ile kronometre
çalısmaya baslatılmakta ve durdurulmaktadır. Kurma çarkının üstündeki diger
dügmeye basıldıgında ise ibreler sıfır noktasına gelmektedir.
ileride de görülecegi gibi zaman etüdünde “sürekli zamanlama” ve
“geriye dönüsümlü zamanlama” olmak üzere iki temel yöntem söz konusudur
ve bu kronometreler her iki çesit zamanlamada da kullanılabilmektedirler
(Timur, 1984: 64-65).
• Gözlem Altlıgı
Gözlem altlıgı, kontrplaktan veya uygun bir maddeden yapılan bir altlık
olup, zaman etüdü formları ile kronometrenin üzerine yerlestirilerek rahatça
gözlem yapılmasında kullanılmaktadır. Altlık, etüt uzmanının sol eliyle hem
gözlem altlıgını tutmasına hem de kronometreyi çalıstırıp durdurmasına imkan
verecek sekilde hazırlanmalıdır.
Gözlem altlıgı, ne çok uzun ne çok kısa olmalıdır. Her ikisi de yorgunluga
sebep olabilmektedir. is ölçümü uzmanlarının çogu kendi kol uzunluklarına
göre yaptırdıkları ya da ayarlanabilen gözlem altlıklarını kullanmayı tercih
etmektedirler (Timur, 1984: 65).
• Zaman Etüdü Formları
Zaman etüdü formlarının çok çesitli sekilleri mevcuttur ve sayıları oldukça
fazladır. Standart bir form gelistirmek hemen hemen imkansızdır çünkü bu
formlar etüdün amacına göre gelistirilmektedirler. Zaman etüdünde kullanılan
formlar baslıca iki sınıfa ayrılmaktadırlar. Birincisi, zaman etüdü yapılırken
gözlem yerinde kullanılanlar, ikincisi ise etüt sonrasında kullanılanlardır.
Gözlem esnasında, “zaman etüdü ön formu” ve “zaman etüdü devam
formu” kullanılmaktadır. Ön form, ilk sayfa olup etüt ile ilgili temel bilgiler,
islemin ögeleri ve ögelerin bitis noktaları ile ilgili bilgileri içermektedir. Etütle ilgili her bilgiyi verecek bir baslık içermekte yalnız isyeri düzeninin taslagı
verilmemektedir. Eger isyeri planı çok basitse sayfanın arkasına çizilebilmekte
degilse baska bir kagıda çizilerek eklenebilmektedir. Devam formu ise, daha
sonraki devrelerin kaydı için kullanılmaktadır.
Etüt sonrasında ise “çalısma formu”, “etüt özet formu” ve “etüt
çözümleme formu” gibi formlar kullanılmaktadır (Kanawaty, 2004: 229).
• Diger Etüt Araçları
Kronometre, genellikle bir isyerinde yapılacak ilk birkaç yıllık zaman
etüdü çalısmaları için yeterli görülmektedir. Aynı is yerinde daha sonra
yapılacak zaman etüdü çalısmalarında daha dogru ölçümler isteniyorsa, “sabit
hızla isleyen film makinesi” ve “zaman etüdü makinesi”nden
yararlanılabilmektedir.
Film makinesi yalnız zamanlamanın dogruluk derecesini artırmakla
kalmaz, ayrıca zaman etüdü uzmanı ya da basak bir kimse tarafından
zamanlamanın tekrar incelenmesine varsa anlasmazlıkların çözümlenmesine
de yardımcı olmaktadır.
Kronometreyi okumak, sonuçları hatasız kaydetmek için etüt uzmanının
deneyimli olması gerekmektedir. Etütçünün bu zor görevini hafifletmek için
zaman etüdü makinesi gelistirilmistir. Bu makine, hem çok kısa süreli kayıt
etme imkanını saglamakta, hem de uzmanın devamlı olarak makinenin
basında bulunmasını ve not almasını gerektirmemektedir. Böylece etüt
uzmanı isi devamlı olarak gözlemek ve isçiyi en dogru sekilde
derecelendirmek imkanına sahip olabilmektedir (Timur, 1984: 66-69).
2.9.3. Zaman Etüdünün Asamaları
Bir zaman etüdünün tamamlanması için 12 temel asamaya ihtiyaç
duyulmaktadır.


 

Sonraki Konu :


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com