» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 14

Yayinlanma Zamani: 2012-01-22 02:33:00



iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 14 |  görsel 1


En yeni 0-100 ölçegi, çok açık olan önemli yararlarından dolayı, ingiliz
Standardı olarak belirlenmistir ve en yaygın sekilde kullanılmakta olan ölçektir.
Bu ölçekte, 0; hiçbir etkinligin olmadıgını ve 100; standart hızı yani; isinde
özendirilmis nitelikli isçinin dogal çalısma hızını göstermektedir (Kanawaty, 2004: 264-265). Uygulamada standart derecelendirme yöntemi en etkili
yöntem olarak kabul görmekte ve etütçülere önerilmektedir. Bununla birlikte
farklı kisiler tarafından gelistirilmis pek çok derecelendirme metodu mevcuttur.
Tablo 5. Degisik Çalısma Hızlarına Ait Derecelendirme Ölçekleri
(Kanawaty, 2004: 265)

2.9.3.7.3. Diger Derecelendirme Metotları
isçinin performansının degerlendirilmesini, bir takım somut kurallara
baglamak için çesitli derecelendirme yöntemleri gelistirilmistir.
• Bedaux Sistemi
“Bu sisteme göre; normal tempo ile çalısan isçinin saatte 60 bedaux'luk
(B) is yapması beklenmektedir. Gözlem esnasında isçinin yetenek ve çabası
da takdir edilerek 60’tan küçük ya da büyük Bedaux puanları verilmektedir. Bu
sayı temel zamanın hesaplanmasında kullanılmaktadır. Örnegin normal
tempoda çalısan bir isçinin puanı 60B, %25 hızlı çalısan bir isçinin temposu
ise 75B olarak hesaplanmaktadır” (Kobu, 1989: 387).
• Westinghouse Sistemi
Westinghouse Elektrik Sirketi tarafından gelistirilen bu sistem dört faktöre
dayandıgı için buna “dört faktör sistemi” de denmektedir. Faktörler; hüner,
çaba, sartlar ve tutarlılıktır.
Hüner, kisinin belli bir metodu uygulamadaki uzmanlıgıdır. Kisinin
uzmanlıgı, büyük ölçüde onun deneyimlerine ve dogustan gelen yetenegine
baglıdır.
Çaba, kisinin etkili olarak çalısma arzusudur. Sartlar; ısıklandırma, ısı,
havalandırma gibi isçiyi etkileyen faktörlerdir.
“Tutarlılık, hüner, çaba ve sartlar dısında kalan diger faktörleri
kapsamaktadır. Tablo 6’da her faktöre verilen sayısal degerler yer almaktadır.
Etüt uzmanı, zamanlamayı yaparken bu dört faktörü derecelendirmektedir.
Faktörlerin aritmetiksel toplamına 1.0 eklenerek performans faktörü elde
edilmektedir. Ögenin zamanlaması sonucu elde edilen zaman, performans
faktörü ile çarpılarak temel zaman hesaplanmaktadır” (Timur,1984:80).

Tablo 6 Westinghouse Performans Derecelendirme Tablosu (Timur,
1984: 81)

westinghouse performans

• Sentetik Derecelendirme
Derecelendirmede, etüt uzmanının kisisel yargısına dayanmayan bu
yöntem R. L. Morrow tarafından ortaya atılmıstır (Timur, 1984: 82). islemin
ölçülen ortalama zamanı kendisini olusturan faaliyetlerin daha önceden tespit
edilmis bulunan standart zamanları ile oranlanarak bulunmaktadır (Kobu,
1989: 388).
D= Önceden Bulunan Standart Zaman / Ölçülen Ortalama Zaman

• Objektif Derecelendirme
Bu teknikte önce ölçülen isin güçlük derecesine bakılmadan sadece
gözlem esnasındaki çalısma hızı göz önüne alınarak tempo takdir
edilmektedir. Bundan sonra isin güçlük derecesine göre tespit edilen bir
ayarlama faktörü ile asıl tempoya geçilmektedir. isin güçlük derecesi; bedenin
kullanılma miktarı, ayak pedalları, kolların kullanılması, göz-el koordinasyonu,
tasıma miktarı, tasınan agırlık gibi faktörlere göre düzenlenen tablolardan
alınan rakamlarla belirlenmektedir. Böylece; ölçülen zaman, takdir edilen
tempo ve tablodan bulunan ayarlama katsayısı çarpılarak temel zaman elde
edilmektedir (Kobu, 1989: 388).
• Fizyolojik Derecelendirme
isçinin çalısma esnasındaki fizyolojik reaksiyonları, temposunun bir
göstergesi olabilmektedir. Örnegin; kalp atıs hızı, oksijen tüketimi, kandaki
laktik asit birikimi vb. ölçülebilir belirtiler ile tempo arasında yeterli bir
korelasyon vardır. Bu alanda pek çok bilimsel arastırma yapılmıs ve olumlu
sonuçlar alınmıstır. Ancak, varılan sonuçların zaman etütlerinde
derecelendirme amacı ile kullanılması birkaç denemeden öteye gitmemistir
(Kobu, 1989: 389).
2.9.3.8. Etüt Analiz Formunun Düzenlenmesi
ilk olarak, etüdün baslama zamanından bitis zamanı çıkarılarak “geçen
süre” hesaplanarak özet formuna yazılmaktadır. Geçen zamandan “gözlem
öncesi” ve “gözlem sonrası” zamanların toplamı çıkarılarak “net zaman” elde
edilmektedir. Daha sonra etüt özet formuna yinelenen ögeler yazılmaktadır.
Yinelenen ögelerin bazıları degisken olabilmektedir. Bu degisken ögeler,
yinelenen ögeler listesinin altına kaydedilmektedir. Degisken ögelerin altına
arasıra olusan ögeler ve arızi olarak olusan ögeler sıralanmaktadır. Son
olarak, varsa etken olmayan süreler ve yabancı ögeler belirtilmektedir. Bu islemlerden sonra, etüt sırasında gözlemlenmis olan her seyin özeti form
üzerinde gösterilmis olmaktadır.
Etüt özet formunda listelenen ögelerin karsısına olus çoklukları
kaydedilmektedir. Yinelenen ögeler islemin her devresinde en az bir kez
olusmaktadırlar. Bu nedenle yinelenen ögeler bir devredeki olus sırasına göre
1/1, 2/1 vb. seklinde gösterilmektedirler. 1/1; ögenin bir devrede bir kez, 2/1;
bir devrede iki kez gerçeklestigimi ifade etmektedir. Arasıra olusan ögeler pek
çok devrede bir kez meydana gelmektedir. Bu durum kayıtlara, 1/10, 1/50
seklinde geçirilmektedir (Kanawaty, 2004; 270).
2.9.3.9. Temel Zamanın Hesaplanması
Temel zaman, kalifiye bir isgörenin, normal hızda çalısması halinde, elli
bir islem elemanının yapılması için gerekli zamandır. Burada seçilen zamanın,
gözlenen isçinin hızına göre düzeltilmesi gerekmektedir (Üreten, 2002: 503).
100 sayısı, standart performansı göstermektedir. Eger etütçü, isin
standarttan daha düsük bir hızda yapılmakta oldugunu görürse, 100’den daha
düsük, örnegin; 90 gibi; çalısma hızının standardın üstünde oldugunu görürse
100’den daha büyük örnegin 110, 115 ya da 120 gibi bir etmeni
saptayabilmektedir. Derecelendirme sonuçları genellikle ölçek üzerinde besin
katlarına yuvarlanmaktadır. Deneyimsiz etütçülerin ise onun katları ile
derecelendirme yapmaları beklenmektedir (Kanawaty, 2004: 266). Normal
zaman asagıdaki sekilde hesaplanmaktadır;
Temel Zaman = Gözlenen Zaman x ( Derece / Standart Derece)

 

Sonraki Konu :


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com