» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 4

Yayinlanma Zamani: 2012-01-22 02:53:00



iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 4 |  görsel 1


Girdi ve çıktı birimlerinin homojenlik niteliginin azaldıgı durumlarda,
heterojen birimlerin bir araya toplanması için fizik birimleri kullanma olasılıgı
kalmayacaktır. Bu durumda toplama isinin deger birimleri ile yapılması gerekir.
Deger birimleri parasal ifadelerdir ve girdi ile çıktı toplamlarına giren birimlerin
fiyatlarından olusmaktadır.
Verimlilik = Çıktı (TL) / Girdi (TL)
Bu sekilde parasal ifadelerle verimlilik ölçümleri yapılırken fiyat
degisimlerinin dikkate alınması gerekmektedir (MPM Sanayi isletmelerinde
Verimlilik Ölçüm ve Analizi Seminer Notları, 1986: 10-13).
1.5.3 Ortalama ve Marjinal Verimlilik
Belli bir dönem için verimlilik oranı o dönemin toplam çıktısının, girdinin
dönem içinde kullanılan toplamına oranlanmasıyla elde edilebilmektedir. Buna
“ortalama verimlilik” denir. Verimlilik oranı, dönem içinde çıktıda görülen
artısın, yine aynı dönem içinde girdide görülen artısa oranlanması ile elde
edilebilmektedir. Buna da “marjinal verimlilik” denir. Görüldügü gibi verimlilik
ölçümü toplamlar açısından yapılırsa ortalama; degismeler açısından yapılırsa
marjinal verimlilik oranlarına ulasılmaktadır. Uygulamada kullanılan genellikle
ortalama verimlilik oranıdır. Marjinal verimlilik ise daha çok soyut bir kavramsal
araç olarak ekonomi biliminde önemli yer tutan kuramsal modellerde yer
almaktadır (MPM, Sanayi isletmelerinde Verimlilik Ölçüm ve Analizi Seminer
Notları, 1986: 16).
1.6 Verimlilik Ölçümü
“Verimlilik ölçümü bir isletmede yönetimin gerçek yeterliligini ölçebilmede
etkili bir ölçüt olup, aynı zamanda isletme içinde farklı bölümlerdeki
yönetimlerle diger isletmelerdeki yönetimler arasında karsılastırmalar yapmayı
saglayan bir ölçüttür. Böylece verimlilik isletmenin katkıda bulundugu her
çabayı içermekte; isletmenin denetimde bulunamadıgı her seyi dısarıda
bırakmaktadır” (Pazarcık, 1990: 14).

1.6.1 Verimlilik Ölçme Nedenleri
Verimlilik ölçme nedenleri su sekilde özetlenebilir;
• Bir sirketin harekete geçmeden önce bulundugu yeri tam olarak
bilmesi son derece önemlidir.
• Ölçüm bir kurulus içindeki daha zayıf islemlerin belirlenebilmesini
saglamaktadır.
• Ölçme, yeni ekipman alımı ve görevlendirme gibi önemli konulardaki
karar alma sürecinde yöneticilere yol göstermektedir.
• Ölçme aynı zamanda yönetimin mevcut islemleri genisletmenin ne
derece istenir oldugu konusunda rasyonel bir degerlendirme yapmasına
yardımcı olmaktadır.
• Ölçme, amaç belirleme ve performans degerlendirmede bir temel
saglamaktadır.
• Ölçme isçi ücretlerinin görüsülmesinde daha objektif bir temel
olusturabilmektedir.
• Ölçme süreci, islemlerin her yönünün bastan sona gözden
geçirilmesini ve kavranmasını gerekli kıldıgından, yönetimin, kurulusun bütün
parçalarını tanımasına yardımcı olmaktadır (Rivest, 1991: 86).
Günümüzde verimlilik, karlılık, yenilik ve kalite gibi performans boyutlarını
birlikte degerlendirebilmek oldukça önemlidir. Verimlilik, hem nicel hem de
nitel boyutları olan bir kavramdır ve bir yasam felsefesidir. isletme düzeyinde
bu felsefenin benimsenmesi, uzun dönemde rekabet gücü ve istikrarlı bir
karlılık açısından gereklidir (Özdamar, 1993: 8).
1.6.2 Çıktı ve Girdi Ölçütleri
Verimlilik maddi bir isle ilgili oldugundan, çıktıların üretilen ürün sayısı
gibi maddi terimlerle ifade edilmesi gerekmektedir (Rivest, 1991: 88). Gerçek
çıktılar, belli bir dönem içinde gerçekten satılan mal ve hizmetlerden ve
bunlara iliskin fiyat degisikliklerinden bagımsız olarak, üretilen tüm ürünleri ve gerçeklestirilen hizmetleri içermektedir. Bir isletme için ortak çıktı ölçütleri
sunlar olabilir;
• Cari degerlerle satıslar,
• Sabit degerlerle satıslar,
• Fiziksel ürün,
• Hizmet verilen müsteri sayısı,
• Agırlıklandırılmıs ürün miktarı,
• Katma deger (Akal, 1994: 32).
Verimlilik ölçümünde kullanılacak girdilerden en önemlileri emek ve
sermayedir. Emek, maddi olarak ölçülmelidir. Fiilen çalısılan saatlerin,
çıktıların üretimiyle yakından ilgili olması bakımından, emek girdisi için en iyi
ölçüm oldugu düsünülebilir.
“isletmelerde girdi ve çıktı unsurlarının çesitliligi sonucu birçok farklı
toplam ve kısmi verimlilik oranları hesaplanabilmektedir. Çıktı ve girdi unsuru
olarak farklı farklı faktörlerin seçilmesi, isletmeye karsılastırmalı analiz yoluyla
verimlilik ölçümüne esneklik kazandırmakta, sorun alanlarının belirlenmesine
yardımcı olmaktadır” (Sönmez, 2003: 25).
1.7 Verimliligi Etkileyen Faktörler
Firma düzeyinde, ekonomik ve toplumsal düzeylerde verimliligi etkileyen
faktörler oldukça genis bir yelpazeye sahiptir. Bu çesitlilik, verimliligin degisik
düzeylerinden ve arastırmacı yazarların verimlilige kendi bakıs açılarından
kaynaklanmaktadır.
Verimliligi toplumsal düzeyde etkileyen en önemli faktörler, kültürel yapı
ve egitim düzeyine iliskin olanlardır. Genel ekonomi düzeyinde verimliligi
etkileyen faktörler ise; sahip olunan üretim faktörlerinin özelliklerine, hükümet
program ve uygulamalarına, dünya ekonomisi ile olan iliskilere baglıdır. Firma
düzeyinde verimliligi etkileyen faktörler ise üretim kaynaklarının kullanımıyla
ve yönetim politikalarıyla ilgilidir.

Prokopenko (2003, 12) verimliligi etkileyen faktörleri içsel ve dıssal olarak
ikiye ayırmıstır.
“isletme verimliligini etkileyen iç faktörler isletme tarafından kontrol
edilebilen faktörlerdir. Kimi iç faktörler daha kolay degisebileceginden bunlar
katı faktörler ve esnek faktörler olmak üzere ikiye ayrılır. Bu sınıflama
öncelikleri hangi faktörlerin kolayca ele alınabilecegi, hangilerinin daha güçlü
mali ve kurumsal müdahale gerektirdiginin belirlenmesine yardımcı
olmaktadır. Dıs faktörler de isletmenin verimliligini etkilemekte; ancak isletme
bunları denetleyememektedir. Bu faktörler bilinmeli ve yönetim, verimlilik
programlarının planlanması ve uygulanması sırasında bunları dikkate
almalıdır” (Prokopenko,2003: 11-18).
Teknoloji düzeyi verimliligi etkileyen en önemli faktörlerden biridir.
Yüksek teknolojileri üreten ve uygulayan ülkelerdeki verimlilik düzeyleri, öteki
ülkelerdeki verimlilik düzeylerine göre ezici bir üstünlüge sahiptir. enm.blogcu.com.Emegin kalitesinin de verimlilik üzerindeki etkisi teknoloji düzeyi kadar önemlidir. insanlarda yarattıgı yabancılasma sorununa çok dikkat çekilmis olmasınaragmen, uzmanlasma yüksek verimlilik düzeylerine ulasmada önemli bir araçtır.

Sekil 1. isletme Verimlilik Faktörlerinin Bütünlesmis Modeli
(Prokopenko, 2003:12)
Örgütlenme yapısı verimlilikteki degismeleri derinden etkileyen bir diger
unsurdur. Örgütlenme biçiminin verimlilige katkısı olup olmadıgını
saptayabilmek için uygulanacak yöntem, öteki etkenler degismezken örgüt
yapısını degistirmek ve sonuçları karsılastırmaktır. Teknoloji düzeyi,
degistirilmesi en güç etkenlerden biridir. Emegin kalitesini iyilestirmek de zor
olmakla birlikte egitim yoluyla ve deneyimlerin artırılmasıyla gerçeklestirilebilir.
Örgütlenme yapısını degistirmek ise göreli olarak daha kolaydır (Verimlilik
Ölçme, Verimliligi Arttırıcı Yaklasım ve Teknikler Dizisi, 1997: 9).

 


 

Sonraki Konu :


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com