» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 5

Yayinlanma Zamani: 2012-01-22 02:51:00





1.8 Verimlilik Artırma Teknikleri
Verimlilik artırma teknikleri ile ilgili çalısmalar yapan degisik disiplinlerdeki
(endüstri, sistem, bilgisayar ve makine gibi mühendislikler, isletme ve
ekonomi, psikoloji ve davranıs bilimleri vb.) arastırmacı yazarlar, verimliligi artırma ya da gelistirme konusunda farklı teknikler önermektedirler. Ancak
bunları ortak özelliklerine göre sınıflandırmak mümkündür (Kuruüzüm,1992:
22).
Prokopenko verimlilik artırma tekniklerini “Endüstri Mühendisligi
Teknikleri” ve “Davranıssal Teknikler” olmak üzere iki baslık altında
incelemistir (Prokopenko, 2003: 149-184).
Endüstri Mühendisligi Teknikleri:
• is Etüdü
• is Basitlestirme
• Pareto Analizi
• Tam Zamanında Üretim Yöntemleri
• Deger Analizi
• Maliyet-Fayda Analizi
• Sıfır Bazlı Bütçe
• Maliyet-Verimlilik Tahsisi
Davranıssal Teknikler
• Örgüt Gelistirme
• Beyin Fırtınası
• Güç Alanı Analizi
• Nominal Gruplama Teknigi
Verimlilik artırma teknikleri, teknolojik yenilik içerip içermemesine baglı
olarak iki baslık altında incelenebilmektedir. Birinci gruptakiler uzun dönemde
bireysel ve toplumsal refah düzeyinin artısında tek etken olan teknolojik
yenilikleri gerektirir. Bu vesileyle ya bilinen ürünlerin üretim yöntemlerinde bir
degisim olmakta; ya da yeni ürünler üretilmektedir. Teknolojik degisim
içerenler de dahil olmak üzere verimlilik artısı saglayan ve en yaygın kullanılan
onbir yöntem, asagıda sıralanmıstır. Bunların ilk ikisi yeni teknoloji üretimi
gerektiren, geri kalan dokuzu ise yeni teknoloji gerektirmeyen yöntemlerdir.

• Yeni Üretim Yöntemi
• Yeni Ürünler ve Üretim Yöntemleri
• Teknoloji Transferi
• Yeniden Yapılanma
• Üretimin Reorganizasyonu
• Kapasite Kullanımını Arttırma
• Vardiyalı Çalısma
• Kaynakların Yeniden Dagılımı
• Egitim ve Beceri Düzeyini Arttırma
• isyerinde Mesleki Egitim ve Deneyim
• isyeri Saglık – Güvenlik Kosullarının iyilestirilmesi
• isletmede Demokrasi (Gürak, 2003: 25).
Verimliligin arttırılması, özellikle sanayi kesiminde ülkenin gelisimini
sürdürebilmesi açısından oldukça önemlidir. Daha önce de belirttigimiz gibi
verim düsüsü, mevcut enflasyon seviyesini ve issizligi önemli ölçüde etkiledigi
gibi sirket düzeyinde düsük karlılık ve uluslararası rekabet gücünü azaltıcı
etkiler yapmaktadır. Nüfusu altı milyara yaklasan ve dogal kaynakları her gün
azalan dünyamızda varolmamız ve rahat yasama sansımız verimlilik ilkelerine
baglı davranıslar, politikalar ve teknikler üretip uygulamamıza baglıdır.
Verimlilik arttırıcı tekniklerden yeterince yaygın ve etken olarak
yararlanabilmek için alınması gereken önlemler su sekilde özetlenebilir;
• Çalısanların maddi ve manevi özendiriciler yoluyla verimli çalısmaya
yöneltilmesi,
• ise alma ve yerlestirmede kisisel yeteneklerin göz önüne alınması,
• Egitim sistemimizin aksayan yönlerinin düzeltilmesi,
• Verimlilik attırıcı teknikeri bilen, isletmecilik ve yöneticilik
fonksiyonlarını uygulayabilecek yetenekli kisilerin yönetici kadrolarına girmesi,
• isletme içindeki arastırma çabalarına önem verilmesi (Usta,
1991:678).

1.9 Türkiye’de Verimlilik
Türkiye’de verimlilik konusunu makro ekonomik açıdan ele aldıktan
sonra, Milli Prodüktivite Merkezi’nin genel özelliklerini açıklamanın faydalı
olacagı düsünülmektedir.
1.9.1 Genel Durum
Büyüme ve kalkınma çabası içinde olan ve Gümrük Birligi’ne girilmesiyle
dıs rekabete daha da açık hale gelen Türk ekonomisinde, verimlilik daha da
önem kazanmıstır. Kalkınma planlarında da istikrarlı bir büyüme ve kalkınma
düzeyini yakalayabilmek ve sürdürebilmek için verimligin önemi büyüktür.
Türkiye’de 1980 sonrasından itibaren izlenen dısa açık, liberal ekonomik
politikalarla kapasite kullanımında saglanan artıslar verimliligi olumlu yönde
etkilemis bulunmaktadır. Ancak üretim kapasitesini arttıracak yeni yatırımların
gerçeklestirilmesi ve yüksek enflasyon nedeniyle iç talebi daraltmaya yönelik
uygulamalar, verimlilik artısını olumsuz yönde etkilemektedir. Ekonomik ve
siyasi istikrarın saglanamaması ise verimlilik arttırma çabalarını olumsuz
yönde etkileyen en önemli faktördür (Anahtar, Mart 1997,10).
Aynı üretim girdileri ile daha fazla mal ve hizmet üretmeye "verimlilik" adı
verilmektedir. IMF (Uluslararası Para Fonu) destekli istikrar programı,
Türkiye'de enflasyonsuz büyümenin verimlilik artısına dayalı olarak
gerçeklesecegini varsaymaktadır.
Oysaki Türkiye’de genel olarak verimlilik, gelismis ülkelere göre 3 - 4 kat
daha düsüktür. Sektörler itibariyle verimlilik ölçüleri farklıdır. Türk
ekonomisinde büyük agırlıgı olan hazır giyim, gıda, ayakkabı, agaç mobilya
gibi emek yogun sektörlerde verimlilik çok düsüktür. Oysa ki bu sektörler,
Türkiye'nin toplam ihracatında büyük agırlıgı olan sektörlerdir (Uras, 2003 :
14).

1.9.2 Milli Prodüktivite Merkezi
MPM (Milli Prodüktivite Merkezi) 1965 yılında kurulmustur. Merkezin
temel misyonu; yurt ekonomisinin prodüktivite esaslarına uygun olarak
gelismesine yarayacak tedbirleri arastırmak, bu tedbirlerin uygulanmasına
çalısmaktır. Merkez 35 yıldır bu dogrultuda arastırma, egitim, danısmanlık,
yayın ve bilinçlendirme faaliyetleri gerçeklestirmektedir.
MPM 1965-1980 yılları arasında yogun olarak arastırma kurumu olarak
çalısmıs ve bu dönemde verimlilikle ilgili çok sayıda arastırma projesini
sonuçlandırarak bunların sonuçlarını kamuoyuna açıklamıstır.
MPM, 1980 yılında yeniden yapılanmaya gitmis ve bunun sonucunda
uzun bir dönemde elde ettigi bilgi birikimi ve deneyimini isletmelere ve
kuruluslara aktarmak üzere danısmanlık ve egitim faaliyetlerine öncelik
vermistir. Bunun sonucu olarak, verimlilik artırma tekniklerinin yaygın ve etken
kullanımını saglamak üzere çok sayıda isletme yönetimine, is etüdü ve isletme
organizasyonu konularında danısmanlık projeleri gerçeklestirilmistir. Merkez,
verimlilik tekniklerini ögretmek ve verimlilik bilincini yaymak amacıyla seminer,
kongre, kurs, konferans, panel, çesitli yarısma ve ödüller gibi bir dizi
etkinliklerde de bulunmaktadır.
MPM 1998 yılından beri ülkenin gelisme potansiyeli yüksek bazı illerinde
(Gaziantep, Denizli, Çorum, Kayseri, Afyon) agırlıkla KOBi (Küçük ve Orta
Boyutlu isletmeler)’ler olmak üzere isletmelerde ölçme, izleme, arastırma,
egitim, danısmanlık ve bilinçlendirme çalısmaları yürütmüs ve bu illerde bir
"verimlilik" atesi yakabilmistir.
Öte yandan MPM, toplumda verimlilik bilincini olusturmak ve gelistirmek,
verimlilikle ilgili konuları ülke gündemine tasımak ve verimlilik artırıcı
yöntemleri arastırarak bunları isçi, isveren, bilim ve meslek kuruluslarını
ulastırmak amacıyla; üç ayda bir yayımlanan Verimlilik Dergisi, her ay
yayımlanan Anahtar Gazetesi ile her ay hazırlanarak ülke genelinde 600
dolayındaki yerel basın kuruluslarına gönderilen Verimlilik Bülteni çıkarmaktadır. MPM belirtilen hizmetlerine ek olarak üniversitelerde yapması
ve konusu verimlilikle ilgili olan yüksek lisans ve doktora tezlerine de parasal
destek, yayın ve kaynak destekleri vermektedir (Düzenli, 2001: 16).

 

Sonraki Konu :


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com