» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 8

Yayinlanma Zamani: 2012-01-22 02:45:00



iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 8 |  görsel 1


2.7.2.6. Yeni Yöntemin Kullanımında Devamlılıgın Saglanması
Yeni yöntemin gelistirme ve uygulama islemi ile birlikte bu yöntemin
kullanımının devamlılıgının da saglanması gerekmektedir. Özellikle
isgücünün, yeni yöntemin kullanımında önceleri birtakım uyum zorlukları
göstermeleri beklenebilmektedir. Ancak zamanla bu zorlukların asılarak, yeni
yöntemin yaygın olarak kullanımında süreklilik saglanabilir. Gelistirilen
yöntem, ne kadar üstün özelliklere sahip olursa olsun, uygulamada devamlılık
saglanamadıgı sürece, metot etüdünde basarılı sonuçlar saglanamayacaktır
(Tekin,1996: 155).
2.7.3 Metot Etüdünün Uygulanma Alanları
Metot etüdünün konusu, is sistemleridir. Sadece bir çalısma yeri söz
konusu ise “çalısma yeri düzenleme”den, birden çok ve birbiri ile iliskili
çalısma yerleri varsa “is akısı düzenleme” den söz edilmektedir (is Etüdü,
Verimliligi Artırıcı Yaklasım ve Teknikler Dizisi, 1997: 5) .
2.7.3.1 Çalısma Yeri ve islem Düzenleme
Çalısma yeri ve islem düzenleme çalısmalarında, ergonomik açıdan
çalısma yeri düzenlemesi, hareket akıslarının düzenlenmesi, örgütsel çalısma
yerinin düzenlenmesi, teknolojik tasarım ve üretim araçlarının kullanımı olmak
üzere toplam bes adet düzenlemeden söz edilebilir.
2.7.3.1.1. Ergonomik Açıdan Çalısma Yeri Düzenleme
Çalısma yerlerinin insana uyumunun saglanması için yapılan çalısmalar,
ergonomik çalısma yeri düzenleme olarak adlandırılmaktadır. Bu sahada
yapılan çalısmalar bes grupta toplanmaktadır (Yıldırım, 1989b: 115) .
• Antropometrik Düzenlemeler: Çalısma yerinin insan boyutları ile
uyumlu hale getirilmesi için yapılan düzenlemeleri kapsamaktadır.
• Fizyolojik Düzenlemeler: insan vücudunun fizyolojik açıdan daha az
zorlanması için is yükü ve çevre kosullarında yapılan düzenlemelerdir.

• Psikolojik Açıdan Düzenlemeler: Çalısanların motivasyonunu
artıracak rahat bir çevre olusturacak düzenlemeleri kapsamaktadır.
• Bilgi Alma Konusundaki Düzenlemeler: Çalısma sırasında
kullanılan bilgilerin en etken sekilde algılanabilmesi için yapılan düzenlemeleri
içermektedir.
• Güvenlikle ilgili Düzenlemeler: Çalısanları kaza ve hastalıklardan
korumaya yönelik düzenlemeleri içermektedir (is Etüdü, Verimliligi artırıcı
Yaklasım ve Teknikler Dizisi, 1997: 7) .
2.7.3.1.2. Hareket Akıslarını Düzenleme
Hareket akısı, el ile yapılan islerdeki is akısı anlamında kullanılmaktadır.
Hareket akısının düzenlenmesi de genellikle “hareket etüdü” olarak
adlandırılmaktadır. Hareket etüdü, büyük miktarlarda seri üretim yapılan, çok
sayıda parçadan olusan küçük parça imalatında önem kazanmaktadır
(Yıldırım, 1989b: 117).
Hareket akıslarının incelenmesi, analiz edilmesi ve bilgilerin
kaydedilmesinde, “Zaman Ölçümü”, “Çubuk Diyagram”, “Ag Planı”, “is Akıs
Seması”, “Akıs Diyagramları” Yerlestirme Düzeni Planları”, “ip Diyagramları”,
“Filmler” gibi çesitli yöntemlerden faydalanılmaktadır (is Etüdü, Verimliligi
artırıcı Yaklasım ve Teknikler Dizisi, 1997: 6-7).
2.7.3.1.3. Örgütsel Çalısma Yeri Düzenleme
Örgütsel çalısma yeri düzenleme, insanın çalısma yerindeki zamana ve
is akısına baglı davranıslarını incelemektedir. Çalısanların islerinden memnun
kalmaları dolayısıyla verim artısının saglanması bakımından çalısma yeri
düzenlemelerine gidilmektedir. Çalısma yeri düzenleme ile ilgili olarak, is
genisletme, is zenginlestirme, is degistirme ve grup çalısması olmak üzere
dört uygulama sekli mevcuttur (Yıldırım,1989b: 120).

2.7.3.1.4. Teknolojik Tasarım ve Mekanizasyon
Çalısma yerinin ergonomi ilkelerine göre düzenlenmesi ve hareket
etüdünün yanı sıra çalısma tekniginin dogru seçimi ve uygulanması da is
akıslarının ekonomikligini artırmaktadır. Dogru teknigin belirlenmesinde;
ürünün sekil ve ölçüleri, kalite düzeyi, üretim miktarı, üretim aracının insana
uygunlugu gibi özellikler göz önünde bulundurulmalıdır (is Etüdü, Verimliligi
Artırıcı Yaklasım ve Teknikler Dizisi, 1997: 6-7) .
2.7.3.1.5. Üretim Araçlarının Kullanımı
Üretim araçlarının tam kapasite ve verimli çalısmaları isletme açısından
çok önemlidir. Üretim araçlarının kullanımı ile ilgili olarak, “zamansal
faydalanma” ve “teknik faydalanma” esastır. Zamansal faydalanama, yeterli
siparis olmaması, planlama hataları, isçi eksikligi ve arızalanma gibi
sebeplerle azalmaktadır. Üretim araçlarının teknik gücüne uygun islerde
kullanılmaması ise teknik faydalanmayı azaltmaktadır (Yıldırım, 1989b: 122).
Üretim araçlarının zamansal ve teknik kullanımlarının düsük oldugu
durumlarda; hazırlık zamanlarının kısaltılması, ek kullanımların azaltılması ve
aksamaların ortadan kaldırılması gibi önlemler alınabilmektedir (is Etüdü,
Verimliligi Artırıcı Yaklasım ve Teknikler Dizisi, 1997: 7).
2.7.3.2. is Akısı Düzenleme
Çalısma yerleri arasındaki is akısının düzenlenmesinde hammadde
alımından, son ürünün olusturulması asamasına kadarki üretim süreci
boyunca ürünün ve malzemenin en düsük maliyette, en kolay akısını ve
olanaklar elverdigince az dolasımını saglayacak bir planlama ve yerlestirme
yapılmaktadır.
Bir ürün ya da sürece iliskin olarak akıs gelistirmekte kullanılan en genel
yol is akıs semaları ile birlikte akıs diyagramlarının kullanılmasıdır. is akıs
seması, ürün ya da yöntemle ilgili tüm olayların akısını uygun semboller kullanarak sıralamaktadır. Akıs diyagramı ise makinelerin konumlarını,
çalısma yerlerini ve buradaki hareketleri gösteren ölçekli planlardır. Bu
semalara gerekli bilgilerin kaydedilmesinin ardından yapılan elestirerek
inceleme sonucu yeni yöntem gelistirilmektedir.
Malzeme alısının düzenlenmesinde tasıma araçlarının ve türlerinin dogru
seçimi de çok önemlidir. Konveyör, endüstriyel araba, vinçler ve kaplar olmak
üzere dört gruba ayrılan tasıma araçlarının seçiminde, malzeme özellikleri,
bina ve yerlesim düzeni, üretim akısı ve maliyet göz önüne alınmaktadır (is
Etüdü, Verimliligi Artırıcı Yaklasım ve Teknikler Dizisi, 1997: 9).
2.7.4. Metot Etüdünde Kullanılan Araçlar
Metot etüdünde, süreç akıs semaları, çok faaliyetli semalar, sag sol el
semaları ve Simo semaları en yaygın olarak kullanılan araçlardandır.
2.7.4.1. Süreç Akıs Semaları
Metot etüdünde kullanılan süreç semaları su sekilde özetlenebilmektedir
(Tekin, 1996: 152);
• Temel Süreç Semaları
• is Akımı Seması- isçi Tipi
• is Akımı Seması- Malzeme Tipi
• is Akımı Seması- Donatım Tipi
Süreç semalarında herhangi bir isin ya da islemin kaydedilmesi bes
standart simgenin kullanılması ile oldukça kolaylastırılmıstır. Bu simgelerin her
biri, her fabrikada veya büroda gerçeklesen olayları göstermektedir. Bu
süreçteki etkinlikler Tablo 2.’de gösterilmistir.
2.7.4.2. Çok Faaliyetli Semalar
“Üretim sürecinde bazı durumlarda isgücü ve makinelerin birlikte
kullanılması gerekli olup, isgücü ve makinelerin çesitli sekilde dagıtımları yapılabilmektedir. Bu semalar, isgücünün makinelere ve tezgahlara
dagıtımında kullanılmaktadır. Çok faaliyetli semalar aracılıgıyla isgücünün
optimum dagıtımı yapılarak, isletmede isgücü etkinligini ve verimliligini
artırmak mümkün olabilecektir” (Tekin, 1996: 152).
Tablo 2. Süreç Seması Simgeleri (Kanawaty, 2004:93-94)

islem: Süreç, yöntem ya da islemdeki asal basamakları gösterir. islem
sırasında herhangi bir parça, malzeme ya da ürün degisiklige ugrar,
düzeltilmektedir.
Yoklama: Nitelik ve nicelikle ilgili olarak yapılan yoklamaları göstermektedir
Tasıma: isçileri, malzemelerin ya da araçların bir yerden bir yere hareketlerini
ya da tasınmalarını göstermektedir.
Gecikme/Geçici Depolama: Olayların akısı sırasında olusan gecikmeleri
göstermektedir.
Sürekli Depolama: Bir kayıt ya da yetkiye baglı olarak malzemenin depoya
girisi ya da çıkısındaki denetimli bir depolama; ya da örnek olarak tutuma
amacı ile bir nesnenin saklanmasını göstermektedir.
Birlesik Etkinlikler: Aynı is yerinde, aynı isçi tarafından, aynı zamanda
yapılan etkinlikler gösterilmek istendiginde, bu etkinlikler ile ilgili simgeler
birlestirilmektedir.


 

Sonraki Konu :


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com