» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 9

Yayinlanma Zamani: 2012-01-22 02:43:00



iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 9 |  görsel 1


2.7.4.3. Sag-Sol El Semaları
Sag-sol el islem seması, isin daha iyi yapılıs yönteminin belirlenmesi için
yapılan hareket etüdü çalısmasında kullanılan bir araçtır. Genellikle, kısa süreli ve tekrarlanan islerin analizinde kullanılmaktadır. Bu semalar, sabit
konumda çalısan bir isgörenin kullandıgı el hareketlerini gösteren mikroanalitik
araçlardır. Bu semalarda büyük ve küçük yuvarlaklardan yararlanılarak, belli
bir islemin yerine getirilmesi sırasında iki elin hareketlerinin ayrıntılı analizi
gerçeklestirilmektedir.
Sag-sol el semasında, büyük yuvarlak elle yapılan belli bir islemi; küçük
yuvarlak ise tasıma veya elin bir hareketini göstermektedir. iki elin
hareketlerini bu tür bir sema ile incelemenin amacı; üzerinde çalısılan isi
iyilestirme yollarını bulmaktır. Baska bir deyisle, bu analiz sonucunda is
yönteminin basitlestirilmesi, el hareketlerinin kolaylastırılması veya azaltılması
amaçlanmaktadır (Üreten, 2002: 466).
2.7.4.4. SIMO Semaları
Simo semaları, insan gücü en küçük ayrıntılarının geçirilmesine yarayan
sistematik ve sembolik çizelgelerdir. Bu semalarda hareketler en küçük
parçalara bölünmüstür. Bu semalar çogunlukla tek isyerinde yapılan
çalısmalar için kullanılmakta ve hareket ekonomisine dayanmaktadır. Simo
semalarının kullanımı ile is sırasında çokça tekrarlanan ve gereksiz olan
hareketler saptanmaktadır (Himmetoglu, 1972: 29).
Simo semaları; isin mevcut yapılıs yönteminin, sag-sol el semaları ile
gösterilenden daha ayrıntılı sekilde incelenmesini saglamaktadır. Üzerinde
çalısılan isin filme alınması ve daha sonra filmin her karesinin teker teker
incelenerek her bir elin yaptıgı hareketlerin belirlenmesi gerekir. Belirlenen
hareketler, “Therblig”1 adı verilen temel el hareketleri cinsinden ifade edilerek
simo semasına kaydedilmektedir. Tablo 3’de gösterilen Therblig’ler temel
hareketlerdir ve toplam 17 adettir (Üreten, 2002: 466)
1 Gilbreth’in tersten okunusudur.

Tablo 3. Therbligler (http://www.gilbrethnetwork.tripod.com/bio.html).

Simo semaları bütün bir vücut için hazırlanacagı gibi yalnızca el veya
parmaklar için de hazırlanabilmektedir. Bazı isler çok küçüktür ve bazen
sadece parmaklarla yapılır. Bu tip isler için düzenlenecek simo semalarında
therblig sayısı daha çok olacaktır (Himmetoglu, 1972: 29).

2.7.5. Metot Etüdünün Faydaları
Metot etüdü çalısmaları ile üretim kaynaklarının kullanımındaki isletme içi
kısıtlayıcı kosullar ortadan kaldırılarak sistemde performans artısı
saglanmaktadır. Saglanan performans artısları mevcut kapasiteyle sınırlıdır.
Uzun ve orta dönemde yeni yatırımlar ve teknolojik degisimlerle saglanacak
performans artısları, metot etüdünün uygulama kapsamı dısındadır. Metot
etüdü bu gelismelere sadece ısık tutabilecek nitelik tasımaktadır. Ancak metot
etüdünde süreklilik vardır. Yeni kosullar ortaya çıktıktan sonra bu kez yeni
ortamda görevini sürdürür. Metot etüdü çalısmaları ile;
• Süreç ve çalısma yöntemleri,
• is yeri yerlesim düzeyleri,
• Malzeme tasıma islemleri,
• Çalısma kosulları, saglık ve güvenlik kosulları,
• Son ürün tasarımı, belirlemeleri ve kalitesi gelistirilir.
Sonuçta, isgücünün, makine ve malzemelerin kullanımında her yönden
tasarruf saglanarak israflar önlenmekte, maliyetler düsürülerek üretim
artırılmakta; buna baglı olarak da verimlilik, etkenlik ve karlılık artırılmaktadır
(Akal, 2005: 259).
2.8. is Ölçümü
Daha önce de belirtildigi gibi, is ölçümü teknigi, metot etüdünden sonra,
is etüdü tekniginin ikici bilesenini olusturmaktadır.
2.8.1. is Ölçümünün Tanımı
is ölçümü, nitelikli bir isçinin, belli bir isi, belli bir çalısma hızıyla, yapması
için gereken zamanı saptamak amacıyla gelistirilmis tekniklerin
uygulanmasıdır. Tanımdaki nitelikli isçi, elindeki isi saptanmıs nicelik, nitelik ve
emniyet kurallarına uygun olarak yerine getirebilmek için, gerekli fiziki
yetenege, egitime, bilgi ve beceriye sahip olan kimsedir. Belli bir çalısma hızı ise “Belli bir yöntemi bilmeleri için özendirilmis olmaları kosulu ile nitelikli
isçilerin, asırı bir çaba göstermeden, bir is günü süresince dogal olarak
erisebilecegi ortalama üretim oranı”dır (Kanawaty, 2004: 199) .
2.8.2. is Ölçümünün Amacı
Düsük verimlilige sebep olan iki temel etmen vardır. Bunlardan birisi “ek
is kapsamı” digeri ise “zaman kaybı”dır. Metot etüdü ek is kapsamını en alt
düzeye indirerek verimliligi artırmaktadır. is ölçümünün amacı ise; bir isin
yapılmasında harcanan zamanı, zaman kaybını ortaya çıkaracak sekilde
ölçerek yönetime bu ölçüleri vermektir. Bu yolla, daha önce isin toplam süresi
içerisinde gizlenmis olan zaman kaybının varlıgı, niteligi ve derecesi, bütün
açıklıgı ile ortaya konularak yönetimin harekete geçmesi saglanmaktadır
is ölçümü sonucu saptanan standart zamanlara göre yapılacak is, üretim,
kontrol vb planlar, isçiden ve yönetimden kaynaklanan zaman kayıplarının en
alt düzeye indirilmesini ve verimliligin artırılmasını saglamaktadır (Timur, 1984:
25).
2.8.3. is Ölçümünün Faydaları
is ölçümünün temel amacı, zaman kaybını ve nedenlerini ortaya
çıkarmak ve önlem alınmasını saglamaktır. Bu temel amaca ek olarak is
ölçümünden asagıdaki konularda da yararlanma olanagı vardır;
• Bazı yönetim teknikerinin iyi bir biçimde uygulanabilmesi için gerekli
veriler ancak is ölçümü ile saglanabilmektedir. Performans standartları yalnız
is ölçümü teknigi ile konabilmektedir.
• Verimlilik ögesine dayanan ücret sistemlerinin uygulanabilesi için
gerekli olan standart zamanları saptamada is ölçümünden yararlanılmaktadır
(Timur, 1984: 26-27).

2.8.4. is Ölçümü Teknikleri
is ölçümünün uygulamada en yaygın olarak kullanılan, zaman etüdü, is
örneklemesi, plan zamanlar sistemi, karsılastırma ve tahmin ve PMTS olmak
üzere bes türü mevcuttur.
2.8.4.1. Zaman Etüdü
“Zaman etüdü belirli kosullar altında yapılan belli bir isin ögelerinin
zamanını ve derecesini kaydederek, bu yolla toplanan verileri çözümleyerek, o
isin tanımlanan bir çalısma hızında yapılabilmesi için gereken zamanı
saptamakta kullanılan bir is ölçme teknigidir” (Kanawaty, 2004: 219).
2.8.4.2. is Örneklemesi
Etkinlik örneklemesi, gecikme oranı metodu, ani okuma yöntemi gibi
isimlerle de anılan is örneklemesi, adından da anlasılacagı gibi bir örnekleme
teknigidir.
“is örneklemesi, belli bir etkinligin olus yüzdesini istatistiki örnekleme ya
da rasgele gözlemler yolu ile saptama yöntemidir. Masraflı ve pek pratik
olmayan sürekli gözlem yönteminden farklı olarak, örnekleme temelde olasılık
kuramına dayanmaktadır” (Kanawaty, 2004: 207).
is örneklemesinin zaman etüdü teknigine göre sagladıgı bazı avantajlar
mevcuttur. Bu avantajlar kısaca su sekilde özetlenebilir;
• Zaman etüdü ile yapılması imkansız ya da çok pahalı olan ölçümler is
örneklemesi ile kolaylıkla yapılabilmektedir.
• Farklı kisiler ve makineler için is örneklemesi tek bir gözlemci ile
yapılabilmekte ancak; zaman etüdünde, her bir makine ve kisi için ayrı bir
etütçüye ihtiyaç duyulmaktadır.
• is ölçümü için harcanacak zaman, zaman etüdü için harcanacak
olandan daha kısadır.

 

 

Sonraki Konu :


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com