21/5/2008
JIT Just In Time-Tam Zamaninda Uretim Sistemleri-tez-4
Kategori: Belirtilmemiş
5. Adım: Paletlerden çıkardığı üretim kanbanlarını talaşlı imalat atölyesinde bekleyen bir üretim kanbanı kutusuna yerleştirir. Sonuç olarak çektiği parça paleti kadar üretim kanbanı bu kutuya konmuş olur.
6. Adım: Dolu parça paletlerini alıp tekrar montaj hattına döner, ve bu durumda montaj hattında 1. adımdaki devir yeniden başlamış olur.
7. Adım: Talaşlı imalat atölyesinde ise üretim kanbanları kutularda belli bir sayıya ulaşınca, ya da önceden belirlenmiş bir zamanda, bu atölyedeki bir işçi üretim kanbanlarını alır, ve o atölyede o an birikmiş üretim kanbanları kadar ve değişik ürünlere ait olabilecek bu kanbanların kutudaki sıralamasına da aynen uyularak, tekrar üretime geçilir.
8. Adım: İşlenen parçalar birer birer üretim kanbanlarıyla birlikte boş paletlere yerleştirilir. Bir müddet sonra montaj hattındaki işçi yine gelir ve 3. adım tekrar başlar.
9. Adım: Kanban kartlarıyla çekme sistemi talaşlı imalat atölyesi ile diyelim döküm ya da dövme atölyeleri arasında da, ya da bu işlemler yan sanayide gerçekleşiyorsa talaşlı imalat atölyesi ile yan sanayi arasında da aynen uygulanır. Öyle ki 7. adımda talaşlı imalatta yeniden üretime geçilmeden önce, çekme kanbanları kanalıyla, kanban sayısı kadar dökme ya da dövme parça paleti talaşlı imalata o anda zaten gelmiş bulunmaktadır.
Kanbanla çalışmak, binlerce parçanın üretimini kapsayan, örneğin, otomobil gibi karmaşık bir ürün söz konusu olduğunda, son derece etkin ve esnek bir haberleşme sistemini kendiliğinden sağlar.
3.3. Kanban Kuralları
1.Kural : Sonraki üretim süreci, önceki süreçten gerekli parçaları gerekli miktarlarda ve gereken zamanda çekmelidir.
2.Kural : Önceki üretim süreci sonraki süreç tarafından çekilen miktar kadar üretim yapmak zorundadır.
3.Kural : Hatalı parçalar, hiçbir zaman bir sonraki üretim sürecine geçirilmemelidir.
4.Kural : Kanban sayısı minimuma indirilmelidir.
5.Kural : Kanban, talepteki ufak dalgalanmalar karşısında üretim hızını ayarlamak amacıyla kullanılmalıdır.
3.4. Kanban Sisteminin Uygulanması
Talebin çektiği sistemler olarak tanımlanan tam zamanında üretim sistemleri kanban sistemini bir üretim kontrol aracı olarak kullanırlar ve bu ortamda üretim süreçlerine tüm bilgiler kanbanlar aracılığıyla aktarılır.
Ancak, kanban sistemi, bir dizi kartla süreçler arası bilgi akışını sağlayan bir sistem olarak yorumlanırsa, birçok işletme mevcut koşullarda bir kanban sistemine sahip olduğunu iddia edecektir. Bugün pek çok işletmede, süreçler arasında bilgi alış verişi ile buna bağlı olarak malzeme alış verişini sağlamak amacıyla malzeme ile birlikte hareket eden bir kart sistemi zaten vardır. Ancak, bu uygulamaları kanban sistemi olarak nitelemek olanaksızdır. Çünkü bu sistemler iten kontrol sistemleri çerçevesinde kullanılmaktadır. Oysa kanban sisteminin ayırt edici özelliği, çekme sistemi ortamında kullanılıyor olmasıdır. Bu durumda, kanban sisteminin tam zamanında üretim sisteminden bağımsız olarak pek bir anlam ifade etmediği ve ancak çeken sistemler için bir kontrol aracı olduğu söylenebilir.
TZÜ uygulamalarında, kanban sistemine geçiş aşamalı olarak gerçekleştirilmesi gereken bir projedir. Öncelikle üretim hattı üzerinde bazı süreçlerde ve “ortaklığı çok-kritikliği az” olan parçalar bazında kanban uygulamalarının başlatılması gereklidir. Ancak kanban uygulamasına geçmeden evvel bazı çalışmalar yaparak alt yapının hazırlanması başarı için ön koşuldur. Bu bağlamda yürütülmesi gerekli çalışmalar aşağıda özetlenmiştir :
Ø Yan sanayi ile karşılıklı güven ve işbirliğine dayanan ilişkiler çerçevesinde satın alma sisteminin yeniden düzenlenmesi
Ø Üretim planlama sisteminin kurulması ve üretim hızının zaman boyutunda dengelenmesi
Ø Üretim ön sürelerinin kısaltılması
Ø Tezgah hazırlık işlemlerinin ve buna bağlı olarak tezgah hazırlama zamanlarının kısaltılması
Ø Üretim işlemlerinin (operasyonlarının) standardizasyonu
Ø Süreçlere ilişkin yerleşim planlarının hazırlanması; ‘esnek atölyeler’ için yerleşim planlaması ve çok fonksiyonlu işgücü çalışmaları
Ø TZÜ sistemini diğer geleneksel yaklaşımlardan ayıran sürekli gelişme öğesine ilişkin gerekli alt yapının hazırlanması
Ø Toplam kalite yönetimi ilkeleri doğrultusunda, güvence ağırlıklı, sıfır hata hedefli ve tüm çalışanların sorumluluğunda bir kalite sisteminin kurulması
Ø TZÜ sisteminin örgüt yapısına uyarlanması sonucu geliştirilen işlevsel yönetim modeli ile ilgili çalışmaların yapılması
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
TAM ZAMANINDA ÜRETİM SİSTEMİNİN UYGULANMASI
4.1. TZÜ Sistemine Geçiş ve Uygulamasında Karşılaşılan Sorunlar ve İşletim Şartları
TZÜ sistemleri, müşteri, işletme ve satıcı zincirinin tamamında uygulanmasıyla ancak başarılı olduğu için klasik bir işletme ortamından TZÜ ortamına geçişin uzun ve sancılı bir dönüşüm sürecini gerektirdiğini, TZÜ uygulamalarına geçiş öncesi oluşturulması gerekli olan makro ve mikro alt yapının sağlamlığının önemli bir faktör olduğu söylenebilir.
Japonya’da genelde otomotiv ve elektronik endüstrisine ait 39 işletmede yapılan işletmeler göre işletmelerin TZÜ’ ye geçiş kararında etkili olan faktörler arasında stokları, imalat maliyetlerini, temin zamanını azaltmak, ürün kalitesini iyileştirmek, rekabetçi pozisyonları sürdürme ve yeniden kazanabilme, kar marjını, işçi etkinliğini, ekipman etkinliğini ve çalışanın motivasyonunu arttırma bulunmaktadır.
Geçiş sürecinde ortaya çıkan sorunlar ise:
· Değişime karşı direnç
· Kaynak eksikliği
· Üst yönetim desteğinde eksiklik
· Performans ölçümüyle ilgili zorluklardır.
Bugüne kadar yapılan araştırmalar, TZÜ ile ilgili performans ölçütlerinin dört ana grupta toplanabileceğini göstermektedir. Bunlar sırasıyla:
Ø Çıktı
Ø Kalite
Ø Malzeme akışı
Ø Esneklik
olarak verilebilir. Bu dört performans ölçüt grubun her birinin bir diğerinden etkilenmesi söz konusudur. Ancak burada unutulmaması gereken bir nokta da bütün performans kriterlerinin aynı anda iyileştirilmesinin mümkün olmayacağıdır. Performans ölçütlerinin seçiminde firmaların sahip olduğu imalat sistem tipleri de önemli rol oynayacaktır.[1]
4.2. İtme ve Çekme Sistemleri
Çok aşamalı üretim prosesi için üretim kontrol sistemleri iki esas tipe ayrılmaktadır. Bunlar, “itme” ve “çekme” sistemleridir.
İmalatçılar, genel olarak, üretim çizelgelerini talep tahminlerine göre hazırlamaktadırlar. Bu tür bir sistemde iş emirleri, üretim çizelgelerine göre atölyeye verilir. İşler, atölyede öncelik sırasına göre işlenir. İşlenilen parçalar bir sonraki atölyeye ya da stoğa gönderilir. Böylece malzemeler üretim çizelgelerine göre üretim boyunca ilerlerler. enm.blogcu.com.Bu sistemde üretim kontrol kısmı, çizelge üzerinde üretimi sürekli takip eder, planlanan ve gerçekleşen değerleri karşılaştırır ve sapmaları saptayarak minimize etmeye çalışır. Bu tür sistemler “itme sistemleri”dir.[2]
Çekme sistemlerinde ise sonraki proses önceki prosesin deposundan sadece kullandığı hız, miktar ve zamanda parçaları talep eder ve çeker. Bu sistemde sadece sınırlı miktarda stok tutulur. Malzeme hareketleri, gerçek kullanım oranına göre ayarlanır. Bu sistemde envanter dinamik yapıdadır.
Bu iki sistemin farklılıklarını Tablo 4.1. ’de görmekteyiz.
[1] Semra Durmuşoğlu, “Tam Zamanında İmalat Sisteminin Simülasyon ile Analizi ve Uygulanabilirliğinin Etüdü.”(Doktora Tezi,İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü İşetme Anabilim Dalı,1989), s.8
[2] KOÇER Zafer Agah, “Tam Zamanında Üretime Yönelik İmalat Sistemlerinin Benzetim ve Tasarımı”(Yüksek Lisans Tezi,İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı, 1992), s.15
