21/5/2008
JIT Just In Time-Tam Zamaninda Uretim Sistemleri-tez-5
Kategori: Belirtilmemiş


4.3. Malzeme İhtiyaç Planlaması (MRP)
Talep tahminleri, maliyetin azaltılması amacıyla toplu üretim planlaması yardımı ile toplu üretim ve satın alma kararlarına dönüştürülür. Bu toplu kararlar daha sonra, son ürünlere ait ana çizelgenin oluşturulmasında esas alınır. Toplu üretim planının ayrıştırılması ile elde edilen bu çizelge MİP için esas girdilerden biridir. MİP, bu son ürünlerde kullanılan hammadde ve bileşen parçaları ayrıntılı olarak zaman bazına dağıtır. Bu ayrıntılı çizelge, son ürünler için hazırlanan ana çizelgeyi karşılayacak şekilde her parçaya ait siparişin veya iş emrinin ne zaman ve ne miktarda verilmesi gerektiğini gösterir. Hammaddeden son montaja kadar ürünlerin her safhasındaki temin süreleri hesaplamalarda dikkate alınır. Kötü tahminler ve gerçekçi olmayan temin süreleri MİP’nı başarısızlığa götüren nedenlerdir. Her ürünün tahminindeki ve üretimindeki olası değişiklikler hem ana çizelgeyi, hem de MİP’nın değiştireceğinden sürekli bir güncelleştirme olayı gerektirmektedir. enm.blogcu.com. Bu ise ancak bilgisayar desteğinde gerçekleştirilebilir. İşlenecek tüm verilerin önemi çok büyük olduğu için MİP, büyük bir bilgisayar sistemi olmaksızın düşünülemez.
BEŞİNCİ BÖLÜM
TAM ZAMANINDA ÜRETİM ORTAMINDA SATIN ALMA İLİŞKİLERİ
5.1. Satın Alma
Satın alma bir firmanın öncelikli sorumluluklarından biridir. Çünkü firmalar müşteri gereksinimlerini karşılayacak mal ve hizmet üretimi için çoğunlukla tedarikçilerine güvenirler. Satın alma pek çok firmanın parasal harcamalarının büyük bir yüzdesini oluşturur. Örneğin endüstri işletmelerinde maliyetlerin yaklaşık %58’i materyallerdir. Sonuçta bu kadar önemli olan satın alma faaliyetlerini yürüten bölümlerin taşıdığı sorumlulukları vardır. Bu sorumluluklardan en önemlileri şöyle sıralanabilir.[1]
i. Firmanın ihtiyacı olan mal ve hizmet kaynaklarının belirlenmesi ve değerlendirilmesi
ii. Bu kaynaklarla kalite, teslim, ödeme ve değiştirme konularında iyi iş ilişkilerinin garantilenmesi
iii. Yeni materyaller, mamuller ve potansiyel kaynakların araştırılması ve değerlendirilmesi
iv. Firma için gerekli olan materyali kalite gereksinimlerine uygun olarak en iyi fiyattan satın almak
v. Maliyet indirgeme programları, değer analizi, satın al ya da üret çalışmaları, pazar araştırmaları yapmak
vi. Firma içinde bölümler arası, firma dışında tedarikçilerle ve potansiyel tedarikçilerle etkin iletişimin sağlanması ve korunması
vii. Firma satın almalarının maliyeti, pazarda şirket karını ve pazar payını etkileyecek değişiklikler hakkında üst yönetimi bilgili kılmak
Profesyonel satın alma yöneticisi alternatif tedarikçilerin fiyat, teslim, nicelik, nitelik, hizmet, bakım, teknik destek, finansal durum gibi konulardan likert ölçeği kullanarak değerlendirilebilir.
5.2. Tam Zamanında Üretim Ortamında Satın Alma
Tam zamanında üretimdeki satın alma ile klasik satın alma sistemleri arasında önemli farklar vardır. Bunlar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 5.1. TZÜ ve Geleneksel Üretim Sistemlerinin Karşılaştırılması[1]
[1] ACAR, a.g.e., s.26
|
KRİTER |
TAM ZAMANINDA ÜRETİM |
GELENEKSEL SİSTEM |
|
Satın alma büyüklüğü |
ufak partiler sık teslimat |
büyük partiler nadir teslimat |
|
Tedarikçi seçimi |
uzun dönem için az sayıda tedarikçi |
kısa dönem çok sayıda tedarikçi |
|
Tedarikçi değerlendirilmesi |
kaliteye ,teslimata,fiyata dayalı Hatalı teslimat kabul edilmez |
kalite ,teslimat, fiyat %2 hata kabul edilir |
|
Teftiş |
ilk başta az sonra tamamen elimine etme |
teslim alma,sayma ve muayene gibi etkinlikler |
|
Anlaşmalar |
uzun dönem kaliteye, ve uygun fiyata dayalı |
en düşük fiyatı almaya yönelik |
|
Ulaşım |
tam zamanında teslimat Satın almanın kendini takvime uydurma zorunluluğu var Firmaya teslim |
düşük fiyat tedarikçinin kendini takvime uydurma zorunluluğu var. limana teslim |
|
Ürün özellikleri |
tedarikçinin katılımı performans üzerinde yoğunlaşma |
yalnızca alıcı |
|
Bürokrasi |
daha az kağıt işi teslim zamanını ve miktarı değiştirebilme gücüne sahip |
büyük hacimde kağıt işi teslim zamanını ve miktarını değiştirmek için yeni satın alma emirleri gerekir. |
|
Paketleme |
ufak .standart,içindeki miktar sabit konteynırlar |
düzenli paketleme açık bir paketleme özelliği yok. |
[1] DEMİR Prof. Dr. M. Hulusi & GÜMÜŞOĞLU Prof. Dr. Şevkinaz, Üretim Yönetimi İşlemler Yönetimi, 6. Bası, Beta, İstanbul, 2003, s:608.
[2] ACAR, a.g.e., s.26


