» KOBI lerde Sistem ve Süreclerin Kullanilmasi -1

Yayinlanma Zamani: 2011-12-17 13:21:00





Işletmeler Sistem ve Süreç Yönetimlerine Ne ölçüde Stratejik Yaklaşmaktadır?

Eskişehir KOBı'lerinde Sistem ve Süreçlerin Kullanılmasına Yönelik Bir Degerlendirme

Murat KOÇYıgıT

Yrd. Doç. Dr., Anadolu Üniversitesi, SHYO

mkocyigit@anadolu.edu.tr

1. Giriş

Bilindigi gibi, işletmelerin kaynaklarının kıt olması, faaliyetlerini sürdürürken, karşılarına bir engel olarak çıkmaktadır. Kaynaklarını etkin ve verimli kullanamayan bir işletmenin üretim, pazarlama, finansman sorunlarıyla karşılaşması mümkündür. Bu sorunlar işletme başarısızlıgında önemli unsurlardır. ışletmeler stratejik yönetim uygulamalarıyla, belirtilen bu sorunları aşabilirler. Stratejik yönetim için işletmelerin uygun stratejileri belirlemeleri, uygulamaları ve sonuçlarını kontrol etmeleri gerekir. ışletmelerin hangi stratejiyi seçecekleri kararında, izlenmesi gereken bazı aşamalar vardır. Stratejinin seçiminde işletmenin dış ve iç çevresinin analizinden elde edilen bilgilerden yararlanılabilir. özellikle iç çevrenin analizi, işletme hakkında çok degerli bilgiler verebilir. ıç çevrenin analizinde, işletmenin sistem ve süreçlerinin analizi, stratejik yönetim planlaması ve uygulaması için önemli bir bilgi kaynagı olabilir.

Bu çalışmada, stratejik yönetim ve işletme sistem ve süreçlerinin bilgi kaynagı olarak kullanılması ve

çeşitli sorunları oldugu bilinen KOBı'lerin, stratejik yönetim ve araçlarına yaklaşımları açıklanmaya

çalışılmıştır. Çalışmamızın teorik kısmında, literatür bilgilerini çok fazla tekrar etmek yerine, temel

bilgilere ait kısa açıklamalar yapılmaya çalışılmıştır.

KOBı'lerin ekonomimiz içinde sahip oldugu önemli rolüne karşılık çeşitli sorunları da oldugu

bilinmektedir. Yogun bir rekabet ortamında ve Avrupa Birligi'ne uyum sürecinde faaliyet gösteren

KOBı'lerin sorunlarını çözememiş olmaları kendileri kadar ülke ekonomisini de üretim, istihdam,

ihracat, vergi vb. yönünde olumsuz etkilemektedir.

KOBı'lerin sorunları, kendi iç durumlarından ve ülke ekonomisinin koşullarından kaynaklanmaktadır.

Başka bir deyişle, KOBı'ler belirtilen bu iki sorundan kaynaklanan bir kısırdöngü içinde faaliyetlerini

sürdürmeye çalışmaktadır. KOBı'lerin kendi sorunlarının, yönetim işlevlerinden kaynaklandıgı çeşitli

araştırmalar sonucunda belirlenmiştir.

Bilindigi gibi, KOBı'lerin sahibi/yöneticisi, yönetim işlevleriyle ilgili günlük veya kısa süreli kararlarla

faaliyetlerini sürdürmektedir. Ancak, gelecegin belirsizligi ve ekonomideki gelişmeler nedeniyle

KOBı'lerle ilgili uzun süreli kararların alınması, meydana gelecek degişikliklerin önceden

belirlenmesine ve uyum saglanmasına yardımcı olabilir. Bu nedenle, KOBı'lerin sahibi/yöneticisi

işletmesinin uzun dönemde yaşamını devam ettirebilmesi, sürdürülebilir rekabet ve kâr

saglayabilmesi amacıyla genel yönetimle birlikte stratejik yönetim uygulaması yapabilir. Günümüzde

her tür işletmenin ve kurumun stratejik yönetim yapması artık kaçınılmaz olmuştur.

Ülkemizde KOBı'lerle ilgili yapılan araştırmalar onların sorunlarını belirlemekle sınırlı kalmıştır.

Çalışmamızda KOBı'lerin iç sorunlarının çözümü için, stratejik yönetim önerisi yapılmaya çalışılmıştır.

KOBı'lerin stratejik yönetime esas oluşturabilecek sistem ve süreçlerin ne ölçüde kullanıldıgı

araştırılmıştır.

Çalışmamızda KOSGEB tarafından Mart 2005 tarihinde Türkiye genelinde 43.642 adet KOBı'ye

uygulanan anket çalışmasından türetilen "KOSGEB Saha Araştırma Çalışması Eskişehir ıli

Degerlendirme Raporu"nda yer alan Eskişehir'de faaliyet gösteren 633 adet KOBı'ye ait

sonuçlardan sistem ve süreçlerin kullanımı veri olarak alınarak, degerlendirilmeye çalışılmıştır.

Degerlendirmemiz, Eskişehir KOBı'lerinin sistem ve süreçleri kullanma durumunu göstermesine

ragmen, ülkemizdeki diger KOBı'lerin de aynı koşulları taşıdıgı sonucunu düşündürmektedir.

2. Stratejik Yönetim ve Stratejik Planlama

Stratejik yönetim, stratejilerin seçimi için çevre ve işletme analizinin yapılmasını, stratejilerin

uygulanması için gerekli süreçleri ve uygulandıktan sonra elde edilen sonuçları, amaçlara uygunlugu

açısından kontrol edilmesini kapsayan süreçler toplamı (Eren, 2002: 18) olarak tanımlanabilir.

Stratejik yönetim, genel yönetimi destekleyici, işletme başarısını etkileyen işletme içi ve dışının

analizine dayanan bir yöntemdir. ışletmelerin başarılı olabilmesi için faaliyetlerini kesintisiz devam

ettirmeleri gerekir, böylece, kâr ve işletmenin sürekliligi saglanmış olur.

ışletme faaliyetleri iç ve dış koşullardan etkilenebilir. ıç koşullar, işletmeden kaynaklanan kontrol

edilebilir, düzenlenebilir ve denetlenebilir olurken, dış koşullar, işletmenin kontrolü dışında gelişen

ve işletmenin bu koşullara uyumunu gerektiren olaylardır. Stratejik yönetim, işletme başarısını

dolayısıyla, işletme amaçlarından biri olan kârı etkileyecektir. Stratejinin bulunmadıgı işletmelerde,

kaynaklar etkin ve verimli kullanılamaz (Eren, 2002: 21). Bu nedenle, stratejik yönetimle, işletmenin

uzun dönemde yaşamını devam ettirebilmek, ona sürdürülebilir rekabet üstünlügü ve ortalama kâr

üzerinde getiri saglayabilmek amacıyla işletmedeki dogal kaynaklar, insan kaynakları, sermaye, alt

yapı, hammadde gibi üretim kaynaklarının etkili ve verimli olarak kullanılması amaçlanır (Ülgen ve

Mirze, 2004: 6).

Stratejik yönetimin ilk adımı olan stratejik planlama, sistematik olarak işletmenin ulaşmayı düşündügü

ana amaçların ve bu amaçlara ulaşmak için işletme kaynaklarının elde edilmesini ve geliştirilmesine

ilişkin yazılı degerlemelerden ibarettir (Eren, 2002:44). ışletme ve dış koşullar arasında uyum

saglayacak stratejilerin planlanması ve uygulanması stratejik yönetimin esasını oluşturmaktadır.

Stratejik planlama, stratejik yönetimde bir evre olup, stratejik yönetim anlamına gelmemektedir.

Stratejik planlama, işletmenin uzun bir zaman süresi boyutuna yön verici nitelikteki kararları

kapsamına alan ve işletmenin gelecekteki stratejisinin planlanması olarak tanımlanabilir (Tüz, 1994:

99). Stratejik planlama, işletmeyi çevresiyle ve iç faaliyetleriyle ilgili bir bütün olarak gören en üst

organizasyon seviyesinde oluşur (Eren, 2002: 53).

Stratejik yönetim ve stratejik planlama işletmenin üst yönetimi tarafından işletmeye yön vermek

amacıyla yapılır. ışletmenin güçlü ve zayıf yönleri belirlenerek, işletmenin devamlılıgı, pazar payını ve

rekabet gücünü artırması amaçlanır. Uygun ve kapsamlı stratejinin geliştirilmesi sürecinde, işletmenin

güçlü ve zayıf yönlerinin sektör yapısına uyumlaştırılması gerekir. Ayrıca, işletmeyi tehdit eden güçler

savunularak, sektörün zayıf oldugu alanlardaki fırsatlar degerlendirilir ve daha iyi bir konuma

geçilebilir (Sarvan vd, 2003: 81). Böylece, stratejik yönetim, genel yönetim sürecine katkıda

bulunarak, işletmenin başarılı olmasıni saglayabilir. ışletmelerde bölüm planları yapılıyor ise, stratejik

planlama yapmak kolaylaşır. Başka bir deyişle bölüm planlarıyla stratejik planlama arasında yakın bir

ilişki vardır. Stratejik planlama yapabilmek için, işletme bölümlerinden gelen raporlar dikkate alınır.

Bu raporların bütünü, işletmenin stratejik planlamasına, dolayısıyla da stratejik yönetimine temel

oluşturur. şekil-1'de stratejik planlamanın bölüm faaliyet bilgileriyle olan ilişkisi gösterilmiştir.

stratejik planlama

Kaynak: Eren, 2002:44.

şekil 1. Bölüm Planlarıyla Stratejik Planlamanın ılişkisi

Stratejik yönetim ve planlama yapabilmek için işletmeyi ilgilendiren çeşitli kaynaklardan elde edilen

bilgilerden yararlanılır. Stratejik analiz süreci olarak adlandırılan bu aşamada, işletme dışından ve

içinden elde edilen bilgiler degerlendirilir. Stratejik analizde kullanılabilecek bilgiler aşagıda belirtilen

alanlardan elde edilebilir ve stratejik analizden elde edilen bilgilerden gerekli olanlar seçilir ve bu

bilgilere dayanarak dogru analizlerin yapılmasına çalışılır (Ülgen ve Mirze, 2004: 64, Aktan, 1997);

I. Dış Çevre Analizi

A. Genel Çevre Analizi

- Politik

- Ekonomik

- Sosyo Kültürel

 

- Demografi

- Teknoloji

- Uluslararası

B. Sektör/ Yakın Çevre Analizi

- Tedarikçiler

- Müşteriler

- Piyasanın Büyümesi, Büyüklügü, Kârlılıgı

- Rakipler

- ıkame Mal/Hizmetler

II. ıç Çevre Analizi

- Yönetim/ Organizasyon

- Üretim ve Operasyon

- Pazarlama

- Finansman- Muhasebe

- ınsan Kaynakları

- Teknoloji

- Alt Yapı

ışletmenin dış ve iç çevresinin analizi, işletmenin karşılaşabilecegi fırsat ve tehditler ile işletmenin

güçlü ve zayıf yönleri hakkında bilgi verebilir. ışletmenin rakiplerine göre güçlü ve zayıf yönlerinin

bilinmesi ve analiz edilmesi, stratejik planlamayı kolaylaştırabilir (Eren, 2002: 174). ıç çevrenin analizi,

dış çevrenin analizinden daha önemlidir. ıç çevre analizi, başka bir deyişle işletme analizi, işletmeyle

ilgili önemli bilgiler verebilir. ışletme analizi, işletmenin içinde bulundugu mevcut durumu, sahip

oldugu varlıkları ve yetenekleri belirler (Ülgen ve Mirze, 2004: 116). ışletme analizinde, işletmenin

durumunu belirlemek için, işletme işlevleri aşagıda gösterildigi şekilde analiz edilebilir (Eren, 2002:

186-219; Ülgen ve Mirze, 2004: 133).

Yönetim/Organizasyon: ışletmenin yönetsel kaynaklarına ilişkin stratejik avantajların analizi yapılır;

- Faaliyetlerin yapılandırılması, bölümlendirilmesi,

- Yönetim/Organizasyon felsefesi,

- Kurallar, süreçler,

- Bilgi akışı,

- Stratejik yönetim, planlama, örgütleme sisteminin etkinligi,

- Yönetim bilişim ve bilgisayar sistemlerinin etkinligi ve verimliligi.

Üretim: ışletmenin mal ve hizmet üretmesinde kullanılan her tür faaliyeti kapsar;

- Üretim yeri,

- Üretim süreçleri ve teknolojileri,

- Üretim planlama, geliştirme,

- Kapasite,

- Teknoloji,

- Kalite kontrol,

- Malzeme tedariki.

Pazarlama: Temel işletme faaliyeti olan pazarlamayla ilgili olarak aşagıdaki analizler yapılabilir;

- Pazarın seçimi, geliştirilmesi,

- Pazarın bölümlendirilmesi,

- Talep tahmini,

- Tutundurma faaliyetleri,

- Reklâm,

- Ürün dagıtım,

- Fiyatlandırma,

- Ambalaj, marka,

- Müşteri memnuniyeti.

Finansman-Muhasebe: ışletmenin faaliyetini sürdürmesi için gerekli olan kaynakların bulunması ve

uygun yerlerde kullanılması, finansman bölümünün sorumlulugundadır. Muhasebe ise, mal ve

hizmetlerin üretimi ve satışı sürecindeki mali işlemlerin ve diger nakit giriş çıkışı gerektiren işlemlerin

kayıtlarını tutulması ve raporlanmasıyla ilgilenir. Aşagıda verilenler analizde kullanılabilir:

- Finansal planlama araçları (Bütçe vb.),

- Finansal analiz araçları (Oranlar, başabaş noktası vb.),

- Finansman kaynakları,

- Muhasebe işlemleri (Maliyet muhasebesi, yönetim muhasebesi, enflasyon düzeltmesi

vb.)

ınsan Kaynakları: ışletmenin başarısında, sahip oldugu para ve maddi üretim araçları kadar, insan

kaynakları da önemlidir. ınsan kaynakları tepe yönetiminden, en alt düzeydeki bütün personeli

kapsar. ışletmelerin, rekabet üstünlügü elde edebilmesi ve fark yaratmasında, işletmede çalışanların

payının önemli oldugu söylenebilir. Bu nedenle, insan kaynaklarıyla ilgili şu analizler yapılabilir;

- Personel seçimi,

- Personelin egitimi ve yetiştirilmesi,

- Personel kadrolarının işletme faaliyetine ve gelişme stratejilerine uyumu,

- Performans degerlemeleri,

- Ücretlendirme sistemleri,

- Personel motivasyon teknikleri,

- Personel yetersizligi ve yedeklemesi.

Araştırma-Geliştirme: ışletmenin rakiplerine karşı üstünlük saglamasında en önemli faaliyettir.

Araştırma-Geliştirme, işletmedeki üretim ve pazarlama gibi önemli faaliyetlerden bagımsız olarak

hareket edemez. Araştırma-Geliştirme, üretim ve pazarlama faaliyetleri ile çok yogun ilişkilerin

kurulmasını ve işletme stratejisinin işletme yeteneklerine uygun ve ekonomik bir şekilde

gerçekleşmesine hizmet eder. Aşagıda verilenler analiz konusu olabilir;

- Rakiplerden daha hızlı yeni mamul geliştirme yetenegi,

- Teknolojik yenilikleri rakiplerden daha kısa sürede işletmeye getirip, uyarlama yetenegi,

- Araştırma-geliştirme personeli ve teçhizatı olanagı,

- Araştırma-geliştirmenin etkinligi, maliyeti, verimliligi,

- ışletmenin teknolojik durumu.

 

 

Sonraki Konu :


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com