» Kobilerde Yalin Üretim Teknikleri -3

Yayinlanma Zamani: 2011-12-21 19:26:00





Ford’un bu bulusu bir otomobili monte edecek insan gücü miktarını önemli ölçüde azaltmıs ve araç birim maliyeti, araç üretim hacminin artmasıyla azalmıstır. 1908’de ilk piyasaya çıktıgı zaman Ford’un model T’si, tüm degisebilir parçalar ile birlikte rakiplerine göre çok ucuzdur. 1920’lerde Ford, üst düzey üretim hacmi olan yıllık iki milyon otomobile ulastıgı zaman tüketiciye yansıyan gerçek maliyet üçte iki ranında düsürülmüstür. [4] 1915’te Mühendislik Dergisinde yazan muhabir HoraceArnold ve Fay Faurate, aynı sayıdaki isçilerin duran ve hareketli montaj teknikleri ile monte ettikleri parça süresini kıyaslamıslar ve Ford’un basarısını asagıdaki tablo ile vermislerdir.


Tablo 2-1. Emek-Sanat Türü Üretim ve Seri Üretim Arasındaki Üretkenlik Karsılastırması [4]

 

Is sürecinin küçük parçalara ayrıldıgı Fordist is düzenlemesinde, her parça
için hareket ve zaman etütleri uygulanmıs, isçinin isi tam olarak nasıl ve ne kadar
zamanda yapacagı belirlenmistir. Hem ürünün, hem de isin standartlasması Fordist
sistemin önemli özelligini olusturmustur. Makinelerdeki standartlastırma bir
modelden ya da bir ürün tipinden digerine geçmeyi güç hale getirmistir. Henry Ford
“müsteri ne renk isterse alabilir, yeter ki istedigi renk siyah olsun” diyerek üretimde
esnekligin maliyet, zaman ve dolayısıyla para demek oldugunu vurgulamıstır. Seri
üretim anlayısı tüm dünyada refah düzeyini yükselten en önemli unsur olmustur.
Model ve çesit sayısı ne denli az olur, üretilen miktarlar ne denli büyük olursa
karlılık o denli fazla oluyordu. Özel amaçlı makinelerin kullanılmasının getirdigi
yüksek maliyetler üretimin büyük ölçeklerde yapılması gerekliligini ortaya
koymustur. [4]
Seri üretimde ana sorunlar sunlardır:
- Çok iyi dengelenmis bir üretim hattı tasarlamak,
- Hat üzerindeki tezgahların bakım-onarımı planlamak,
- Hammadde ve yarı mamul ihtiyacını zamanında temin etmek,
- Ürün tasarımı çalısmalarını etkin bir düzeyde sürdürmek,

- Hattın düzgün isleyisini saglayacak sekilde ara stok düzeylerini tespit
etmek.
Is istasyonları arasındaki dengesizlik, yıgılmalar, arada beklemelere neden
olabilmektedir. Isçiler niteliksizlesmekte ve sürekli aynı isi tekrarlamakta ve
yaptıkları islere yabancılasmaktadırlar. Isçinin bilgi ve deneyimlerinden
yararlanmanın söz konusu olmadıgı bu sistemde, isçilerde motivasyon eksikligi
olusmaktadır. Is sırasında birbirleriyle konusmadan bir bakıma robot gibi çalısmak
çalısanlar arasında asırı bir sıkıntı yaratmaktadır. Fordist üretim sisteminde, üretim,
kalite kontrol, bakım onarım, kalıp degistirme gibi islerin birbirinden ayrı
departmanlar tarafından yapılması verimsizlige yol açmaktadır. Üretim hattından
çıkan nihai ürünün önemli bir bölümü onarım/düzeltme bölümüne gitmektedir.
Ayrıca küçük atölyelerde isçiler kendilerine göre bir tempoda çalısabilirken montaj
hattında isin hızını belirleyen ana unsur bireyler degil bandın ilerleme hızıdır.
Vasıfsız isgücü ile çok hızlı yapılan üretim hatalarla paralel stokları arttırmıs,
isçiler bosta kalmamıs ancak yarı mamul ve mamuller bosta kalmıs, ayrıntılı is
bölümlerinin yarattıgı koordinasyon sıkıntıları Fordist yaklasımın darbogazlarını
olusturmustur.

Tablo 2-2. Fordist Üretim Sisteminin Karakteristikleri [9]

 

Üretim/Çıktı
Standart, kitle üretimi, düsük maliyet
Talepteki degisiklikleri karsılayabilmek için stok
bulundurma
Üretim ritmini koruma/sürdürme
Yatırım/Teçhizat Spesifik, özel amaçlı, pahalı makineler
Isgücü tasarrufu
Egitim/Beceri
Egitimli personel dısarıdan saglanır. Sınırlı egitim.
Birbirinden ayrı ve rutin isler, katı isbölümü
Basit ve rutin olana, fiziksel yeteneklere, alt düzey
yönetici ve denetleyici personele ihtiyaç duyar.
Tek fonksiyonlu ekipman kullanır.
Firmalar Arası Iliskiler
Imalatçılar arasında fiyat rekabeti,
Bagımsız imalatçılar,
Yüksek miktarda stoklar,
Ayrılmıs özel imalatçılar
Is Düzenlemesi Dizayn ve uygulamanın ayrımı
Organizasyon
Bireysel is tanımı-bir kisi bir is yaklasımı
Tepeden asagıya tek yönlü dikey iletisimle emirkomuta
akısı
Asagıdan yukarıya tek yönlü bilgi akısı
Denetleyici personel çoklugu, bürokratik,
merkeziyetçi kontrol ve resmi kurallar mekanizması.
Henry Ford’un gelistirdigi seri üretim sistemi otomobil endüstrisini yarım
yüzyıldan fazla götürdügü gibi Amerika ve Avrupa’daki hemen hemen her
endüstriyel etkinlige adapte edilmistir. Ancak simdi üretim felsefesinde öylesine
köklenmis bu teknik birçok batılı sirketin yalın üretime geçme çabalarını
engellemektedir

2.4. Yalın Üretim
Yalın düsünce, sürekli olarak her bir operasyondaki tüm prosesleri gelistirme
düsüncelerini ve bunları gerçeklestirmeyi kapsamaktadır. Tüm deger akısındaki
israfları ortadan kaldırma amacını güden düsünce biçimidir. [10]
Yalın Üretim, en az kaynakla en kısa zamanda, en ucuz ve hatasız üretim
veya hizmeti, müsteri talebine de yanıt verebilecek sekilde, en az israfla (daha
dogrusu israfsız) ve tüm faktörleri en esnek sekilde kullanıp potansiyellerinin
tümünden yararlanarak “nasıl gerçeklestiririz?” arayısının sonucu ortaya çıkan bir
üretim sistemidir. [11]
Yalın üretimin en önemli ve fark edilen prensibi gereksiz, bosa giden, ürüne
deger katmayan her seyi ortadan kaldırmaktır. Yani yalın üretim deger yaratmayan
ve kaynakları tüketen tüm israfa sebebiyet veren dogru olmayan tüm islem ve
islevleri ortadan kaldırmaya yönelik gereken önlemleri almayı amaç edinen teknikler
bütünüdür. Yalın düsünce temelde degerin hammaddeden baslayıp, tüm deger
yaratma süreci boyunca kesintisiz aktarımına ve son olarak nihai müsteriye
ulasmasına dayanır. [2]
Yalın üretimi besleyen yalın düsünce, d eger yaratmayan ve kaynakları
tüketen, israfa yol açan tüm yanlıs uygulamaları, islem ve islevleri ortadan
kaldırmaya yönelik gerekli önlemleri almayı hedefleyen bir felsefedir.Yalın Düsünce
Japonca’da “muda” olarak ifade edilen israfa karsı alınmıs önlemler bütünüdür. [11]
Yalın düsüncenin amacı, yalın bir üretim sistemine, yalın bir sirkete, yalın bir
deger zincirine ulasmaktır. Yani, yönetimin ilgi merkezini degistirerek, “deger”in
“israf”tan ayırt edilmesini saglamak, organizasyonlar-teknolojiler-sabit kıymetler
yerine kaynakları ürüne ve ürünü etkileyecek çalısmalara odaklamak, israflardan
arınarak zenginligi yakalamaktır. [12]

Yukarıda tanımları verilmis olan yalın düsüncenin üretim süreçlerine
adaptasyonu ile olusan yalın üretim ile ilgili ayrıntılı bilgi üçüncü bölümde
verilmistir. Ilk otomobilin icadıyla basladıgı kabul edilen üretim sistemlerinin
dönemsel olarak birbirlerinden farklılıkları Tablo 2.3’de gösterilmistir.
Tablo 2-3. Yıllar Itibariyle Üretim Sisteminin Özellikleri [4]

 

Sonraki Konu :


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com