» Kobilerde Yalin Üretim Teknikleri -6

Yayinlanma Zamani: 2011-12-21 19:20:00





JIT modelinin nihai hedefi ürünün müsteriye mümkün oldugu kadar hızlı bir
sekilde ulastırılmasıdır. Toyota müsterisinin bayisine basvurmasıyla birlikte bes-altı
gün sonra arabasını alabilmesi iyi bir örnektir. Toyota firmasında günlük üretim,
üretimden 4 gün önce gelen kesin siparis miktarına dayanarak gerçeklesir. Bayiler,
Toyota merkezi dagıtıcısına üretimden 4 gün önce siparislerini bildirmekte ve bu
birim tarafından siparisler düzenlenerek üretime 2 gün kala fabrikalara ve yan
sanayilere hangi araçtan kaç adet üretecekleri bildirilmektedir. Üretimin
gerçeklesecegi günden bir önceki gün ve gece son degisiklikler de degerlendirilerek
kesin üretim programı belirlenir. Üretim günü yan sanayilerden gelen parçaların
montajı da yapılarak o gün içinde üretilmesi ilkesine göre üretim gerçekleserek
araçlar bekletilmeden siparis listelerine göre bayilere iletilmektedir. Bayiler her gün
iki ertesi günün kesin, 4 gün sonrasının beklenen siparis miktarlarını Toyota’ ya
bildirmek zorundadır. Sirket talep büyüklügünü belirlemek amacıyla yılda iki kez
çok büyük kapsamlı anket düzenler. Bu anketler yılda bes altı kez düzenlenen daha
küçük kapsamlı anketlerle de desteklenir ve sonuçlar yıllık-aylık üretim planlarının
olusturulmasına ısık tutar. Ancak bu çalısmalar fabrikalarının ve yan sanayilerinin
sadece yaklasık üretim miktar ve çesitliligini bilmeleri, isçi sayısı ve is düzeninde
yaklasık bir ayarlama yapmaları anlamını tasır. Esas günlük üretim, üretimden
sadece dört gün önce bayiden gelen kesin siparis miktarına dayanarak gerçeklesir.
[18]
J I T ü r e t i m , Kanban (Çekme) Sistemi, Makineler/Atölyeler Arası
Senkronizasyon, U Hatları, Karısık Yükleme ve Üretimde Düzenlilik, SMED, TPM,
Poka Yoke ve Tek Parça Akısı yöntemlerinin uygulanmasıyla hayata geçirilebilir.
Roos (1990)’ a göre JIT uygulamasındaki ilk adım sadece deger katan
islemleri içeren ürün akısı elde etmek için çalısanların kaliteye yaklasımını
degistirmek, degersizlik ekleme islemlerini kaldırmak, birey yerine grubu ön plana
çıkarmak, ödül sistemlerini ve kalite çemberlerini gelistirmek gerekir. Devamında ise
Kanban ve fabrikadaki tüm akısların yeniden organizasyonu gereklidir. [2]

3.2.2. Kanban Sistemi
Kanban sistemi, yalın üretim sisteminin üretim kontrolde kullandıgı
sistemdir. JIT’i uygulama aracıdır. Çekme sistemi olarak da tanımlanan sistemin
temel yapısı; bir sonraki operasyonun ihtiyaç duydugu anda ve miktarda malzemeyi
bir önceki operasyondan almasıdır. Takiben eden sekilde, bir önceki operasyon da,
bir sonraki operasyonun çektigi kadar üretmektedir. Tüm istasyonların gereksiz
üretim yapmalarının önlenmesi hedeflenmektedir. Itme sisteminde ise bir sonraki
operasyon, bir önceki operasyondan gelen malzemeleri islemektedir. Kısaca, talep
son montajdan geriye dönük olarak yapılmaktadır. [13]
Kanban sistemi bir çekme sistemi aracıdır. Üretim sistemi içindeki bilisim
sistemidir ve fiziksel olarak malzeme akısının tersi yönünde hareket etmektedir.
Kanban yukarıda belirtilen amaca hizmet ederken, süreç içi stokları kontrol altına
alarak, stok hesaplamalarını kolaylastırmaktadır. Üretimi baslatma ve safhalar arası
talepleri düzenlemekte kullanılan bir araç durumundadır. Gerek fabrika içinde,
gerekse yan sanayilerle, hem dikey hem yatay bilgi akısını gerçeklestirir. Bu sistemle
üretim zamanları afaki olarak belirlenir.
Kanban Japon dilinde ‘‘kimlik kartı’’ anlamına gelmektedir. Kanban, yalın
üretimde gerek fabrika içi isleyiste gerekse yan sanayilerle olan iliskilerde çekis isini
senkronize etmek için kullanılan bilgi kartlarıdır. Üretilecek her parçanın bir kanban
kartı vardır. Toyota fabrikasında ilk kez uygulanan ve manuel olarak çalıstırılan bu
sistem, üretim içindeki malzeme ve parçaların bu kartlar aracılıgıyla akmasını
saglamaktır. Bu amaçla pek çok çesit kanban kullanılmaktadır.
3.2.2.1 Kanban Çesitleri
Prosesler arası parça çekimi, hammadde siparisi, üretim bildiriminin
gönderilmesi gibi farklı alanlarda kullanılmasından dolayı çesitli kanbanlar
tasarlanmıstır. Üretim kanbanı ve çekim kanbanı en çok kullanılan ana tiplerdir.
Digerlerine örnek olarak; aciliyet kanbanı, is emri kanbanı, tedarikçi kanbanı ve
ekspres kanbanı gösterilebilir. [4]

 

Sekil 3-1. Kanban Çesitleri
Üretim kanbanı bir önceki prosesin üretecegi ürünün çesit ve miktarını
belirlemektedir. Çekme kanbanı bir prosesin kendisinden önceki safhadan çekecegi
ürünün miktarını ve türünü belirtir. Bu en önemli iki tip kanban birbirleriyle paralel
çalısmaktadırlar. Çekme kanbanının faaliyet göstermesi için sonraki safhanın üretim
yapması gerekmektedir. Böylece her proses tam zamanında, dogru miktarda, gerekli
parçaları kullanırken üretimde de denge saglanmaktadır.
Kanban kartlarının genel bir sekli yoktur. Içerik, üründen ürüne degisiklik
gösterebilecegi gibi önceki ve sonraki istasyonların bilmesi gereken bilgilere göre de
çesitlilik gösterir. Asagıdaki sekillerde örnek bir üretim ve çekme kanbanı
gösterilmistir.

Sekil 3-3. Çekme Kanbanı
Üretim kartı, is merkezleri arasında akan yarı mamuller için hazırlanmaktadır.
Genellikle dikdörtgen biçiminde, plastik, karton veya metal olan bu kartların
üzerinde malzemenin parça numarası, miktarı, nereden gelip nereye gittigi gibi
tanıtıcı bilgiler bulunmaktadır. Üretim, üretim planlaması ve is emirlerinin atölyeye
bildirilmesi ile baslamaktadır. Kanban kartları, gerekli malzemenin dogru zamanda
kullanım noktasında olmasını saglayacak bir kontrol mekanizması gerçeklestirir. Is
merkezleri arasında hareket eden kanbanların, farklı alanlarda, farklı isteklere cevap
verebilmesi amacıyla farklı tiplerde tasarlanmıslardır.

Sistemin isleyisi su sekilde gerçeklesir:
· Müsteri is istasyonuna tedarikçi is istasyonundan gelen parçaların üzerinde
çekme kanbanı kartları bulunmaktadır. Parçalar konteynırdan alınıp
üretimde kullanıldıkça ve her bir konteynır bosladıkça, üzerlerindeki çekme
kanbanları çıkarılıp bir “Çekme Kanbanı Kutusu”na ilistirilir.
· Bu kutudaki çekme kanbanları, önceden belirlenmis bir sayıya ulasınca
yada önceden belirlenmis bir zamanda, müsteri is istasyonundaki bir isçi,
bosalmıs konteynırlarla birikmis kanbanları alıp, tedarikçi is istasyonuna
gider.
· Tedarikçi is istasyonunda ilk olarak getirdigi bos konteynırları belli bir yere
bırakır. Daha sonra o istasyonda yine belli bir yerde hazır beklemekte olan
islenmis parça konteynırlarına yönelir. Elindeki kanban sayısı kadar
konteynırı alır.
· Bu arada aldıgı her parça konteynırının üzerinde bulunan üretim
kanbanlarını çıkarıp, her birinin yerine, beraberinde getirdigi ve o üretim
kanbanına karsılık gelen bir çekme kanbanı ilistirilir.
· Paletlerden çıkardıgı üretim kanbanlarını tedarikçi is istasyonunda bulunan
bir “Üretim Kanbanı Kutusu”na yerlestirir Sonuç olarak, operatörün çektigi
parça konteynırı kadar üretim kanbanı bu kutuya konulmus olur.
· Dolu parça konteynırlarını alıp, yeniden müsteri is istasyonuna döner ve
böylece yeniden ilk maddeye dönülmüs olur.
· Tedarikçi is istasyonunda ise üretim kanbanları kutularda belli bir sayıya
ulasınca yada önceden belirlenmis bir zamanda, bu atölyedeki bir isçi
üretim kanbanlarını alır ve o is istasyonunda o an birikmis üretim
kanbanları kadar ve degisik ürünlere ait olabilecek bu kanbanların kutudaki
sıralamasına da aynen uyularak, tekrar üretime geçilir.

 

Sonraki Konu :


Duyuru

Facebook sayfamiza üye olun


Duyuru
Sitemizde güncelleme çalismalari devam etmektedir.
Görüs ve önerilerinizi bizimle paylasabilirsiniz ! mail adresimiz : endustrimuhendisligi@hotmail.com