7/6/2008
OTOMOTİV İHRACATINDA YENİ BİR PAZAR:ÇİN 4
Kategori: Belirtilmemiş
4-PİYASA GİRİŞTE YER SEÇİMİ
4.1 İthalat Kotaları
Konu ile ilgili yasal yapı açık değildir. Kota miktarları yayınlanmamaktadır. Mamul maddeler için Çin ithalat öncesinde bir kalite belgesi talep etmektedir. Bu belgeleri elde etmek zaman alıcı ve pahalıdır. Burada amaç iç piyasayı korumak aynı zamanda Çin piyasasını ülke kalkınması için gereksiz ürünlerden kurtarmaktır.
Çin genellikle ürünlerin ihracatçı tarafından net olarak bilinmeyen Çin standart ve özelliklerine uyumlu olup olmadığının incelenmesi ya da sertifikasyonu talep etmektedir. Bu tür talepler genellikle Çin piyasasında satılmakta olan yerli ürünlerin kalitelerinin çok üstünde olabilmektedir. Bu durum malların ülkeye girişinde gecikmelere yol açmaktadır.
Çin, 2005’te ithalat kotalarını kaldıracağını belirtmiştir.
4.2 Dağıtım Kanalları
Çin pazarına ihracat yapmak isteyen firmaların önünde iki tana seçenek vardır.
1- Çin’li ticaret firmaları veya aracılar ile temas kurmak yada
2- Bir temsilcilik bürosu yoluyla kendi satışlarını düzenlemek
Çin’de bir aracı bulmak çık kolay olmayan bir işlemdir. Yabancı firmaların doğrudan Çin pazarında ticarete katılmaları yasaktır. Son zamanlarda çok sayıda ortaya çıkan yerel satış aracıları, büyük ticaret firmaları yanında faaliyet göstermekte ve iç dağıtım-pazarlama işlemelerini takip etmektedirler. Ancak bunların ithalat/ihracat yapma yetkisi bulunmayabilmektedir.
Çin pazarına girmenin bir başka yolu, bu pazara teknoloji transferi yapmak veya buna dair söz vermektir. Teknoloji transferi yapmak ileride bir rakiple karşıkarşıya gelmek demektir. Bu açıdan yabancı firmalar buna pek yanaşmamaktadırlar. Çoğu firma gelecekte teknoloji yenileme sözü vererek lisans elde etmeyi seçmektedirler.
Çin pazarında dağıtım yapmak isteyen yabancı firmalar genellikle franchising tercih etmektedirler. Çin İç Ticaret Bakanlığının bu uygulamadan memnun olduğu bilinmektedir.
Bir temsilcilik açmak, yapılan işin kontrolünün Çin’li ortakların eline geçmesini önleyen ve böylece yabancılara avantaj sağlayan bir uygulamadır. Bu şekilde pazara girilmesi sayesinde yabancı firma, satış ekibi üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmakta ve teknik uzman ekibini en verimli şekilde kullanabilmektedir.
Farklı bölgelerde farlı ticaret gelenekleri oluşmuş olduğundan birden fazla temsilci ile çalışmanın uygun olacağı düşünülmektedir.
Çin pazarında başarı elde edebilmek için partnerin önemi büyüktür. Ancak partnerin amacının iç pazarda yer elde etmek olmasına ve kolay yoldan Çin’den ihracat yoluyla döviz kazanmak olamamasına dikkat edilmelidir.
4.3 Tüketici Tercihleri
Çin pazarında malların pazarlanması konusunda kişisel ilişkilerin büyük öneme sahip olduğu bilinmektedir. Tüketiciler açısından olsun aracı durumunda olan kişiler açısından olsun tanıdık kişilerle ticari ilişki kurmak önemli bir kültür faktörüdür.
Tüketim malları aşısından temel belirleyicilerden biri hala fiyattır. Hala çoğu Çin’li tüketici ucuz olanı tercih etmektedir. Bazı durumlarda satış sonrası hizmet ve oldukça yüksek ürün kalitesi gibi özellikler tüketicilerin ürün tercihinde önemli bir role sahiptir. Fakat yine de en belirleyici etken fiyattır.
Yabancı firmalar genellikle satış sonrası hizmeti sağlayamamaktadırlar. Bu durumda yabancıların Çin’li ortak bulması ve satış sonrası hizmet için kullanmaları gerekmektedir. Ancak pek çok sayıda yabancı firma bu yolla sağlanan hizmetler üzerinde yeterli kontrol sağlanamadığını ve tüketicilerin güvenini kaybettiklerin belirtmektedir.
4.4 Tanıtım ve Satışların Teşviki İçin Reklamcılık Sektörü
Çin’de markalı satılan ürünler için tüketicinin özel tercih ve ilgisine ihtiyaç duyulan mallarda reklama ihtiyaç vardır. Özellikle Çin’li firmalarda ortaklık veya işbirliği suretiyle Çin’de doğrudan pazarlama faaliyetleri yapılması imkanı varsa reklam bu pazarlama faaliyetleri paralelinde destekleyici bir unsurdur.
Reklam aktivitelerinde etkinlik gösterebilmek için bölge ve hitap edilmek istenen tüketici kitleleri dar tutulduğu taktirde daha etkili sonuç alınabilir.
4.4.1 Reklamcılık Acentalarının Etkinlikleri
Çin bugün reklamcılık sektöründe uluslararası rekabet edebilecek düzeydedir.
Çin genelinde kapsamlı reklamcılık hizmetleri sunabilecek firma sayısının 1000’e yakın olduğu tahmin edilmektedir. Bu reklam acentaları farklı yönetim birimlerine bağlı olmaları sebebiyle %15’ten %70’e kadar değişen vergi oranları sonucunda maliyetlere yansımakta ve fiyat farklılıklarına yol açabilmektedir.
Gazete reklam harcamaları magazin aracılığıyla yapılan reklam harcamalarından yaklaşık 10 kat daha yüksektir.
4.4.2 Reklam Stratejileri
Rekabet içinde bulunan diğer firma mallarıyla mukayese edici reklam yapılması yasaktır. Örnek olarak Amerikan bira markası “Budweiser” ın “Biraların Kralı” sloganını kullanması izin verilmemiştir.
Reklam kampanyalarında tüketicinin bilgilendirilmesi yönteminin ön planda tutulması başarı için önemli bulunan diğer bir faktördür.
Reklam için televizyon her zaman etkili olmayabilir. Örneğin tüketiciler tarafından üç dört hafta kullanabilecek kaliteli taşıma torbaları televizyon reklamlarından daha etkili olabilmektedir.
5-MADDİ OLMAYAN TİCARİ HAKLARIN KORUNMASI [1]
5.1 Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Tüketim mallarında müşterinin memnuniyetini kazanmak için yeni özgün ürünler üretmek şarttır. Başarının dayanağı olan bu özellik gerçekten etkili olduğunda diğer firmalar tarafından taklit edilebilmektedir.
Çin 1980 yılında Dünya Fikri Mülkiyet Organizasyonuna( World Intellectual Property Organization) girmiş ve benzer 7 uluslar arası anlaşmaya katılmıştır. Ayrıca ABD Japonya ve diğer bazı gelişmiş ülkelerle fikri mülkiyetin korunması için ikili anlaşmalar imzalamışlardır.
Ayrıca Patent Kanunu (Patent Law of China ), Teknolojik Anlaşmalar Kanunu(Teknolojical Contarct Law Of China),Teknolojik Telif Hakkı Kanunu(Copyriht Law of China), Bilgisayar Programlarının Korunmasını Düzenleyen Kanun(Regulation on the projection of Computer Software), Bilimsel ve Teknolojik Gelişmeler Kanunu(Law on Scientfic and Tecnolojical Progress of China), Haksız Rekabeti Önleme ve Meşhur Markalara Sertifika Verilmesi ve Korunması Kanunu(Law on Combating Unfair Competition Regulation on Sertification and Protection of famous Trademarks)
Mart 1997’de fikri mülkiyet haklarının ihlali ceza kanunu kapsamına alınmıştır. Kanun hakkında ciddi ilerlemeler kaydedilmiş fakat uygulamada bir teşkil temektedir.1991 Mayıs’ından 1997 Mayıs’ına kadar geçen süreç içinde Çin mahkemelerinde fikri mülkiyet hakkı ihlali ile ilgili toplam 20839 dava açılmıtır.Sonuç alınamayacağı endişesiyle bir çok hak ihlalinin gerçek boyutlarının çok daha yüksek olduğu ifade edilebilir.
Fikri Mülkiyet haklarına dair mevzuatın daha etkin uygulanması açısından Peking,Şanghay,Nanking,Hainan ve diğer 14 bölgede fikri mülkiyet haklarının korunması konusunda çalışan ikinci seviye mahkemeler kurulmuştur.
5.2 Ticari Markaların Korunması
Yabancı markaların korsan kullanımı sıkça karşılaşılan şikayet konusudur. Çin’de kaydedilmemiş yabancı bir markanın korsan firma tarafından kendi adına kaydettirilmesi gibi olaylar görülmektedir. Bu gibi durumlarda markanın gerçek sahibi markasını Çin piyasasında kullanmak istediği taktirde bu markayı önceden haksız olarak kaydettirmiş olan firmayla lisans anlaşması yapmak zorunda kalabilmektedir.
Markaların uluslararası düzeyde karşılı olarak tanınması 4.10.1989 tarihinde Madrid Antlaşmasına katılarak ve Madrid Antlaşması Ek Protokolünün 1.09.1995’teimzalanmasıyla mümkün kılınmıştır.
Altınca maddesinde “yaygın olarak bilinen markaların o ülkede kayıtlı olmasalar dahi korunması”nı öngören Paris Birlik Aktin’e 14.11.1984 tarihinde üye olan Çin ilgili uygulamanın yürürlüğe girmesi için gereken mevzuat Ağustos 1996 ‘da çıkmıştır.
Ancak Paris Birlik Aktin’de kaydedilmemiş yaygın tanınan markaların korunması öngörüldüğü halde Çin’in koruma için markanın Çin’de kayıtlı olması şartını araması problemi vardır. Bu nedenle uluslar arası anlaşmaların dahili hukukun üstünde tutulduğu dikkate alınarak ihtilaf halinde şikayetin Çin’in taraf olduğu Paris Birlik Akti’ne dayandırılması yararlı olabilir.
Bir markanın yaygın tanınması niteliğinde yalnız Çin marka dairesi yetkilidir. Bu nedenle Çin’de tescil ettirilmemiş bir markanın haksız kullanılması nedeniyle açılan davada bahis konusu markanın yaygın olarak tanındığı Çin marka dairesine kabul ettirilmesi gerekir.
6-Anlaşmazlıkların Çözümü ve Hukuki Düzenlemeler
Çin’de iş yapanların bir anlaşmazlığın çözümü sırasında şu yollara başvurabilirler:
§ Arabuluculuk
§ Ticari Hukukuna tabii davalar
§ Tahkim
Tahkim; diğer yollara nazaran daha çok başvurulmaktadır. Uluslararası ticaret işlemleri ve taşımacılık konularındaki sorunlar için kullanılan tahkim yöntemi anlaşmazlığa neden olan firmalardan birinin farklı ülkeye mensup olduğu ya da yabancı menfaatler söz konusu olduğunda geçerli olmaktadır.
Tahkim kurumlardan birisi Çin Uluslararası Ekonomik ve Ticari Tahkim Komisyonudur. Özellikle denizcilik konularıyla ilgilenen kurum ise Çin Denizcilik Tahkim Komisyonudur.
Çin piyasasında temsilcilik bürosu açmak gibi tüm işlemler Çin yasalarına göre işlendiğinden hukuki yardım almak zorunluluktur. Yararlanılabilecek avukatlık ve muhasebe gibi hizmetler henüz gelişme aşamasındadır. Ancak uzun yıllar Çin’de iş yapama tecrübesine sahip kimi batılı hukuk firmaları yararlı olabilmektedir. Muhasebe kuruluşları da özellikle vergi konularında hizmet sunmaktadır.
7- ÇİN’İN DTÖ’NE ÜYELİĞİ
11.12.2001 tarihinde Çin’in DTÖ’ne üyeliği kabul edilmiştir. GATT /DTÖ ‘nün 1947’deki kurucusu ve fikir babalarından biri olan Çin 1950’de ayrıldığı sisteme geri dönmek için yoğun çalışmalar yapmıştır.
Çin’in DTÖ’ye üye olma sürecinde ilk görüşmeyi ABD ile yapmıştır. Çin’in DTÖ’ne üye olması demek DTÖ’nün uluslararası ticaretle ilgili kurallarına uyacağı anlamına gelmektedir. Bu nedenle Çin’de çeşitli politika değişiklikleri olmuştur. Söz konusu değişiklikler Çin’in tarifelerde önemli indirimler yapması, tarife dışı engellerin kaldırılması hizmet sektörünün yabancılara açması fikri mülkiyet haklarının korunması konusunda DTÖ kurallarına uyması şeklindedir.
DTÖ’ne üye olmasıyla beraber Çin’li firmalar liberalleşen iç pazarda yabancı firmaların rekabetiyle karşı karşıya kalacaklardır. Ayrıca Türkiye’nin liberalleşen bu piyasa girmesi daha kolay olacaktır.
Çin’in ithal ettiği başlıca ürünlere bakıldığında bunların arasında Türkiye’nin mevcut potansiyelinde sahip olduğu demir-çelik, otomotiv, inşaat malzemeleri, ambalaj malzemeleri, buhar kazanları, elektrik malzemeleri ve gıda sanayii ürünlerinin yer aldığı söylenebilir.
Çin DTÖ’ne giriş görüşmelerinde pek çok taahhütte bulunmuştur. Bunlardan biri de ortalama endüstriyel tarifelerin 2005 yılında %11 dolayına indirilmesiyle ilgilidir.
8- ASYA’DA OTOMOTİV ÜRETİMİ
Çin 2001 yılında 2.33 milyon motorlu araç üretimi ile dünyada 8.liğe ve Asya kıtasında Japonya ve Kore’den sonra 3.lüğe yükselmiştir. 2005 yılında üretiminin 3.2 Milyon adete çıkacağı tahmin edilmektedir.
Çin pek çok alanda en çok ithalatı Japonya’dan gerçekleştirmektedir. Temmuz 2002 verilerine göre Japonya’da en çok üretimi gerçekleştiren 2 firma Toyoto 1.9 Milyon adet, 1.3 Milyon adet Nissan ve Honda şirketleridir.
Asya kaplanlarından Güney Kore’nin ise önümüzdeki yıllarda iç satışlarının dış satışlardan daha çok olacağı tahmin edilmektedir. KAMA’nın (G.Kore Otomotiv Sanayi Derneği) verilerine göre 2002 yılının 2. yarısında otomobil ihracatının 800 bin adet seviyesine ulaşacağı belirtildi.
SONUÇ VE ÖNERİLER
DTÖ’ne üyeliğine kadar kapalı bir ekonomi olan Çin hemen her alanda büyük iddiaları olan dünyanın en hızlı büyüyen ülkesidir. Gelecekteki hedeflerine ulaşmak için sessiz, derinden ve emin adımlarla ilerlemektedir. Yüksek nüfusuyla büyük bir işgücü potansiyelini bünyesinde bulundurmaktadır.
2001 ylıl verileri ile 266.7 milyar$ ihracatı, 234.1 milyar$ lık ithalat yapan Çin’in dış ticaret fazlası 32.6 milyar $ olmuştur.
Çin DTÖ üyeliği ile birlikte ithalatını serbestleştirmesi Çin pazarına yeni giriş imkanları sağlamaktadır.
Kriz dönemlerinde ihracata yönelerek krizi atlatmaya çalışan otomotiv sektörümüz için ihracat çok önemlidir. Bu sektör için ÇHC’i önümüzdeki zamanda yeni bir açılım olabilir.
[2]ÇHC’i DTÖ yükümlülükleri çerçevesinde aşamalı olarak gümrük vergilerinde indirime gitmekte ve ithalatta arttıracağı kotaları arttırmaktadır. İthalat kotalarının yıllık % 15 oranında artışlarla 2005 yılında kaldırılması, ana sanayide % 61 olan vergi oranlarının 2005 yılında % 25’e, yan sanayi mallarındaki %17’lik gümrük vergisi oranlarının ise 2006 yılında % 9.5’ çekilmesi öngörülmektedir.
ÇHC’nde ithal lisansları az sayıda kuruluşa verilmektedir. Mevcut uygulamada kota dağıtımına ilişkin esaslar saydamlık kazanmış durumdadır. Bu çerçevede ithal lisansı olan Çin firmaları ile temasa geçmek önem taşımaktadır.
İthalat lisansı uygulamasının kaldırılmasının ardından, ticaret hakkı tümüyle serbestleşmiş olacaktır. Bununla birlikte ülkemizdeki üreticilerin Çin’de kendi dağıtım kanalları oluşturmaları yararlı olacaktır. ÇHC’nin otomotiv sektörüyle ilgil 5 yıllık kalkınma planı incelendiğinde[3]:
§ Ekonomik otomobilleri
§ Eksper yol yapımı projelerine bağlı olarak ağır iş kamyonları
§ Taşımacılık ve turizm alanlarında beklenen canlılığa paralel olarak orta ve yüksek kalite yolcu talebinin hazla artmasının beklendiği
§ Teknoloji yoğun motorlar,dingiller ve yedek parçalarda ÇHC’nin zayıf olduğu görülmektedir.
Bütün bu gelişmeler göz önüne alındığında, ÇHC’ne ihraç edebileceğimiz malları belirleyerek pazarlama faaliyetlerine ağırlık verilmesi, alım ve ticaret heyetlerinin etkin katılımla düzenlenmesi gerekmektedir.
[1] Çin Halk Cumhuriyeti Türk Malları İhracat Pazar Araştırması ITO
[2] Dış Ticaret Müsteşarlığı
[3] Dış Ticaret Müsteşarlığı
REFAH MAKSİMİZASYONU VE TAM REKABET
