» Ekonomi Sözlügü -4



Endojen ve egzojen değişkenler (ENDOGENEOUS AND EXOGENEOUS VARIABLES) :Endojen değişken, değeri modelin içerisinde belirlenip açıklanan; egzojen değişken ise değeri modele dışarıdan verilen değişkendir. "İçsel ve dışsal değişkenler" olarakta ifade ifade edilirler. Enflasyon (INFLATION) :Bir ülkede fiyatlar genel seviyesinin sürekli yükselmesi, paranın satınalma gücünün sürekli azalması durumudur. Sürekli enflasyon ülkenin ekonomik, toplumsal olmak üzere bütün kesimini etkileyebilir. Enflasyon çeşitleri: Talep enflasyonu: Bir ekonomide toplam talebin toplam arzı aşarak sürekli fiyat artışına neden olması halinde talep enflasyonu ortaya çıkar. Arz (maliyet) enflasyonu: Üretimde girdi olarak kullanılan üretim faktörleri ya da malların fiyatlarının sürekli artış içine girmesi sonucu maliyetlerdeki artışların satış fiyatlarını da artırmaya başlaması hali. Sürünen enflasyon: Talep ya da arz enflasyonunun yıllık % 2 -3 düzeyinde istikrarlı bir görünüm sergilemesi hali. Hiper enflasyon: Talep ve/veya arz enflasyonunun aylık % 50 ve daha fazla artışlar içine girmesi hali. Basamaklı enflasyon: Talep ve/veya arz enflasyonunun iki haneli ve genellikle artan, fakat hiper enflasyona dönüşmeyen hali. Enflasyon Hedeflemesi (Inflation Targeting): Merkez bankalarının genellikle hükümetlerle birlikte, para politikası amacı olarak belli bir enflasyon rakamını hedeflemeleridir. Bu tür bir uygulamada hedeflenen enflasyonun, beklentileri etkileyebildiği ölçüde, nominal çapa görevini üstlenmesi öngörülür. Diğer politikalardan farkı, enflasyon hedefinin net bir şekilde kamuoyuna duyurulması ve bu konu ile ilgili doğrudan sorumluluk alınmasıdır. Uygulamada, uygulayıcı kurum olarak merkez bankaları amaca yö...

Devamini Oku

» Ekonomi Sözlügü -3



Darboğaz: Herhangi bir üretim faktörünün teminindeki geçici sıkıntı nedeniyle ekonominin tıkanmasıdır. Yol kazası adı da verilir. Söz konusu sıkıntı, döviz yokluğu nedeniyle üretimde kullanılan hammadde ve ara mallarının ithalatının durması şeklinde olabileceği gibi faizlerin yükselmesi nedeniyle işletme sermayesi temininin zorlaşması şeklinde de ortaya çıkabilir. Darboğaz teşhisi, ekonominin büyüme hızının sadece bir çeyrek dönemde yüzde 2'nin altında kalması, izleyen dönemde yeniden yükselmesi halinde konulur. Dayanıklı tüketim malı:Göreli olarak uzun ömürlü olan mallar (buzdolabı, çamaşır makinası gibi beyaz eşya ya da televizyon ve video gibi kahverengi eşya). Deflasyon:Fiyatlar genel düzeyinde düşüş. Değişim denklemi: M V = P Q M: Para arzı V: Paranın dolanım hızı P: Fiyatlar genel düzeyi Q: Ekonomide belirli bir dönemde üretilen mal ve hizmetlerin miktarı Değişim Ekonomisi (EXCHANGE ECONOMY) :Tarafların, mal ve hizmet değişimlerini serbestçe gerçekleştirebildikleri piyasa şeklidir. Değişken faiz:Bir borcun faizinin, borcun ömrü süresince piyasadaki değişimlere paralel olarak değişme göstermesi hali. Değişken Maliyet(VARIABLE COST) :Toplam üretim hacmindeki artış veya azalmaya göre değişen maliyettir. Hammadde ve işçilik maliyetleri değişken maliyetlere örnektir. Demografi: İnsan topluluğunun belirli niteliklerini ölçen bilim dalıdır. Denge (EQUILIBRIUM) :Etkileyici güçler toplamının sıfıra eşit olduğu, bu eşitliğin değişmesi halinde hiçbir eğilimin olmaması durumudur. Bir mala olan arz ve talep eşit ise, o mal piyasada denge halindedir. Denge Döviz Kuru(EQUILIBRIUM EXCHANGE RATE) :Toplam döviz talebinin toplam döviz arzına eşit olduğu noktada olu...

Devamini Oku

» Ekonomi Sözlügü -2



Bankalararası Para Piyasası: Bankalar arasında kısa vadeli fonların alınıp satıldığı piyasalardır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesinde aynı adla işlem gören piyasada bankalar kendilerine tanınan limitler çerçevesinde, önceden belirlenen vadelerde TL alım-satım işlemi gerçekleştirmektedirler. Bu piyasada, Merkez Bankası aracı konumu üstlenmekte olup (blind broker) alım-satımı gerçekleştiren taraflar birbirlerini bilmeden Merkez Bankası üzerinden (Merkez Bankasını taraf kabul ederek) işlemlerini gerçekleştirmektedirler. Para politikası uygulamasında önemli bir fonksiyona sahip olan bu piyasada Merkez Bankası doğrudan faiz belirleyerek kısa vadeli faizleri yönlendirebilmekte ve son kredi mercii fonksiyonunu yerine getirmektedir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası dışında, bankaların kendi aralarında bu tür işlemleri gerçekleştirdikleri ikincil piyasalar da mevcuttur. Banknot (BANK-NOTE): Taşıyana, üzerinde yazan miktarın ödenmesinin, çıkaran kuruluş tarafından garanti edildiği faiz taşımayan kıymetlerdir. Yasal ödeme aracıdır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası TL Banknot basmaya tek yetkili kurumdur. Basit Faiz (SIMPLE INTEREST) :Belirli bir dönem için, belirli bir sermaye üzerinden hesaplanan faizdir. Yıllık, aylık ve günlük olarak hesaplanabilir. Baz Dönem (BASE PERIOD) :Endeks veya büyüme oranının dayandırıldığı zaman dönemidir. Örneğin, toptan eşya fiyatalrı 1986 yılı için "150(1985=100)" şeklinde ifade edilmişse, 1985'te 100 olan toptan eşya fiyatalrı, 1986'da 150'ye çıkmış demektir. Buradaki baz dönem 1985'tir. Baz Fiyat : Bir hisse senedinin bir seans süresince işlem görebileceği en alt ve en üst fiyat limitlerinin yani taban ve tavan fiyatlarının belirlenmesinde kullanılır. Bir hissenin bir önceki s...

Devamini Oku

» Ekonomi Sözlügü -1



Aciz (insolvency) : Vadesi gelmiş borçlarını ödeyememe durumudur. Alacaklı borçlunun borcunu ödeyemeyecek durumda olduğunu belirterek mahkemeye başvurabilir. Borçlu da, acz içinde olduğunu ileri sürerek mahkemeden iflasını isteyebilir. Bu durumda, alacaklının borçlunun iflas istemine karşı çıkması geçersizdir. Açık Artırma (open binding) :Alıcılar arasında rekabet yaratmak suretiyle, satın alınacak nesneye en yüksek fiyatı verecek alıcıyı bulmak için uygulanan bir satış yöntemidir. Açık artırma ile elde edilecek hasılat, yaşanan ekonomik koşullar ile doğru orantılı olup, ekonomik genişleme dönemlerinde yüksek fiyatlara alıcılar bulunurken, ekonomik daralma dönemlerinde bunun tersi olmaktadır. Açık Bono (blank bill) :Tutarı ve hamili belirtilmeden, sadece açığa imza atmak suretiyle düzenlenmiş bonodur. Açık Ekonomi (open economy) :İthalat ve ihracat üzerinde hiçbir sınırlanmanın bulunmadığı veya faktör hareketlerinin karşılıklı olarak serbest olduğu ekonomidir. Açık Eksiltme (auction by underbidding) :Satıcılar arasında rekabet yaratmak suretiyle, satın alınacak nesneye en düşük fiyatı verecek satıcıyı bulmak için uygulanan bir yöntemdir. Açık Finansman (deficit financing) :Açık finansman, devletin kasıtlı olarak harcamaları gelirlerden daha yüksek bir düzeyde tutma durumudur. Bütçe açığının yapılan borçlanmalarla kapatılması biçiminde ortaya çıkan bu yöntem, istihdamı artırmak ve ekonomik hayatı canlandırmak için uygulanır. Açık İşsizlik (open unemployment) :Kişilerin çalışma arzusu ve iktidarında olduğu halde, kendi idareleri dışında işsiz kalma durumudur. Açık Pazar (open market) :Tekelleşmenin ve alım satım işlemlerinde piyasa dışı müdahalelerin o...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 24

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 24 |  görsel 1


4. Gürültü Gürültünün dikkate etkisi degerlendirilmektedir. Mevcut yerel gürültü, degismeyen ugultu, beklenmeyen ya da düzenli aralıklarla olusan gürültü gibi. Puan Sessiz bir büroda çalısma 0 Hafif montaj isleri 0 Sürekli trafik gürültüsü olan büroda çalısma 1 Hafif makine tezgah isleri 2 Montaj atölyesinde çalısma 2 Agaç isleme atölyesinde çalısma 4 Sahmerdan buharlı çekiç çalıstırma 5 Tersanede perçinleme isleri 9 Yol kazma isleri 10 C. Çalısma Kosullarında Dogan Fiziksel ve Ussal Zorlamalar 1. Isı / Nem Bu etmen havanın ısı ve nem durumunu degerlendirmektedir. ISI Nem % 75ºF'ye (23ºC) kadar 76 - 90ºF (24 - 32ºC) 90ºF (32ºC) üstü 75'e kadar 0 6-9 12-16 76 - 85 1-3 8-12 15-26 85 üstü 4-6 12-17 20-36 2. Havalandırma Bu etmen, havanın niteligini, tazeligini, hava degisim durumlarını göstermektedir Puan Bürolar 0 Büro kosullarına uygun fabrikalar 0 Hava akımı ve yeterli havalandırma olanagı olan is atölyeleri 1 Hava cereyanı olan isyerleri 3 Kanalizasyonda çalısma 14 3. Buhar Bu etmen, buharı, niteligi ve yogunluguna göre degerlendirmektedir. Puan Sogutmalı tornalama 0 Bulamaç boya 1 Gaz alevi ile kesme 1 Pasta ile lehimleme 1 Küçük ticari bir garajda motorlu araç eksozları 5 Selülozik boya 6 Kalıpçının madeni alması ve kalıba dökmesi 10 4. Toz Bu etmen tozun miktarını ve niteligini belirlemektedir. Puan Büro 0 Hafif montaj isleri 0 Pres atölyesi 1 Taslama ve perdahlama isleri 2 Odun kesme 3 Külleri bosaltma 4 Kaynak temizleme 5 Kok kömürü yükleme 6 Çimento bosaltma 10 Binaların...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 23

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 23 |  görsel 1


EK3. Dinlenme Paylarının Hesaplanmasında Kullanılan Tablolar A. isin Niteliginden Dogan Fiziksel Zorluklar 1. Uygulanan Ortalama Güç Etmeni (a) Orta Yeginlik (i) Yük Tasıma ya da tutmaya yönelik isler; (ii) Kürekleme, çekiç sallama, ritmik harketler; (b) Düsük Yeginlik (i) Güç uygulamak için bedenin agılıgının verildigi isler, (ii) Omuzlara asılmıs ya da kayısla sarılmıs iyi dengelenmis bir yükün tasınması ya da tutulması; (c) Yüksek Yeginlik (i) Özellikle kaldırmaya iliskin isler (ii) Parmakların ve kolların belirli kaslarını sürekli kullanarak kuvvet uygulanan isler, (iii) Biçimsiz davranıslarla yük tutma ya da kaldırma, biçimsiz yerlere malzeme tasıma (iv) Sıcak ortamlardaki isler Orta Yeginlik 2. Durus Etmeni Bu etmen, isçinin oturma, ayakta durma, egik durma gibi durumlarını degerlendirmektedir. Puanlar Rahat Oturus 0 Rahatsız oturus, oturma ve ayakta durma karısımı bir durus 2 Ayakta durma, serbest durus 4 Merdiven inip çıkarak yük bosaltma 5 Yükle ayakta durma ya da yürüme 6 Merdivene çıkma,egilme, inme, kaldırma 8 Fırlatma ve uzanmalar 8 Biçimsiz kaldırma 10 Sürekli egilme, kaldırma 12 Kömür madeninde kazma islemi 16 3. Titresim Etmeni Bu etmen, titresimin bedene, kol ya da ellere etkisinin ve ayrıca bu yüzden olusabilecek ussal çaba ve sinirlilik ve sok durumlarını degerlendirmektedir. Puanlar Hafif malzemeleri kürekleme 1 Motorlu dikis makinesi 2 Motorlu pres ya da giyotin - eger isçi malzemeyi tutuyorsa 2 Büyük bıçkı makinesi ile kütük kesme 4 Kırma tasları kürekleme 4 Tek elle çalıstırılan portatif motorlu matkap 6 Kazma kullanma 8 Beton delme makinesi 15 4. Kısa Devre Çok fazla yinelenen islerd...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 22

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 22 |  görsel 1


GREENE, C. Alan 1988 Çagdas Yöneticinin Özlü Bilgi Kaynagı Verimlilik Nasıl Arttırılır, Çev. Yakut GÜREN, istanbul: ilgi Yayınevi GÜRAK, Hasan 2003 “Verimlilik Artısları ve Egitimli Yaratıcı insan Kaynakları iliskisi”, Verimlilik Dergisi, Mart: 25 GÜRSOY, Bedri 1985 Verimlilik Üzerine Düsünceler, Ankara: MPM Yayınları No 324 HAFTACI, Vasfi 1994 “Sanayi isletmelerinde iktisadilik Verilerinin Verimliligi Ölçme ve Denetlemeye Katkısı”, Ankara 2. Verimlilik Kongresi Bildiriler Ankara: MPM Yayınları: 299 HiMMETOGLU, A. Bülent 1972 is Etüdü ve Metot Gelistirme, izmir: Karınca Matbaacılık KANAWATY, George 2004 is Etüdü, Çev. Zuhal AKAL, Ankara: MPM Yayınları, No:29 KAYDOS, Will 1991 Measuring Managing and Maximizing Performance, USA: Productivity Press KURUÜZÜM, Orhan 1992 Verimliligi Artırmada is Etüdü Teori ve Uygulamaları, istanbul: iTÜ Matbaası LAWOR, Alan 1985 Productivity Improvement, United Kingdom: Gawer Pub. MEYERS, E. Fred 1992 Motion and Time Study Improving Work Methods and Managament, New Jersey: Prentice Hall Inc. MUGAN, C. Sımga 1997 “Kalite Maliyetinin Toplam Faktör Prodüktivitesi Üzerindeki Etkisi” Ankara 3. Verimlilik Kongresi Bildiriler 14 -16 Mayıs Ankara: MPM Yayınları No 599: 429 NORSWORTHY, J.R., S.L. JANG 1992 Emprical Measurement and Analysis of Productivity and Tecnological Change- Application in High Technology and Service Industries ,Amsterdam: Elsevier Science Publishers NiEBEL, Benjamin 1993 Motion and Time Study, Sydney, Australia: R.R. Donnelley & Sons Company NiEBEL, Benjamin, A. FREIVALDS 2003 Methods Standarts and Work Design, New York: Mc Graw Hill ODABASI, Mesut 1997 Verimlilik Diye Diye, Ankara: MPM Yayınları No 596 ÖNCER, Mustafa, Ö. ÖZKANLI 1997 &ldq...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 21



SONUÇ Rekabetin kıyasıya yasandıgı günümüz kosullarında, hiçbir sirket ya da örgütün verimli çalısmadan varlıgını sürdürmesi mümkün degildir. isletme bazındaki düsük verimlilik, isletmenin kendisine verdigi zarar kadar, ulusal ekonomiye de zarar vermektedir. Düsük verimlilik maliyetlere, o da artan fiyatlara yol açmaktadır. Artan fiyatlar satısların düsmesine bu durum da atıl kapasiteye sebep olmaktadır. Atıl kapasiteyle çalısmak, sermayenin yetersizlesmesi sorunu ile düsük verimliligi besleyecektir. Düsük verimliligin sebep olacagı bu olumsuzluklardan sakınmak için gelistirilmis pek çok yöntem mevcuttur. Bu yöntemlerden yaygın olarak kullanılan ve düsük maliyetine ragmen, faydalı sonuçlar alınabilen yöntemlerden biri de “is etüdü” teknigidir. is etüdü, “hareket etüdü” ve “is ölçümü” olmak üzere baslıca iki grupta toplanan çalısmalardan meydana gelmektedir. Bu tekniklerin uygulanmasıyla mevcut is gücü, malzeme, makine, araç gereç ve isyeri imkanlarından daha fazla yararlanmak mümkün olabilecektir. Bunun sonucunda isgücü, makine, araç gereç ve isyeri kullanımında etkinlik ve verimlilik saglanarak maliyetlerde önemli düsüsler meydana gelecektir. is etüdü ile isçilik maliyetlerinin kontrolü ve azaltılabilmesi mümkün olacaktır is Etüdü tekniklerinden zaman etüdünün, düsük maliyetine karsılık etkin sonuçlar dogurmasına iliskin genel görüsten hareketle, düsük üretim nedenleri arastırılmak üzere, Görgün Fiberglas Boru ve Tank Üretim Atölyesinde, zaman etüd&uum...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 20

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 20 |  görsel 1


Tablo 23. Temel Zamanlar Tablosu Tablo 23’teki Temel Zamanlar Tablosunda her bir ögenin ortalama temel zamanı hesaplanmıstır. Bu ortalamalar aynı zamanda öge basına seçilen “Temsili Zamanlar”ı olusturmaktadır. Bu temsili zamanlar Tablo 24’teki Etüt Analiz Formunun ikinci kolonuna yerlestirilmistir. Daha sora yanındaki kolona, her bir is ögesinin devre içindeki olus çoklukları kaydedilmistir. Reçine kovasının doldurulması islemi ara sıra tekrarlanan bir öge olarak karsımıza çıkmaktadır. Her bir devrede, iki kilo reçine kullanılmakta ve reçine kovası ile bir seferde 10 kilo reçine tasınabilmektedir. Yani bu ögenin olus çoklugu 1/5 olarak gerçeklesmektedir. Çokluklar yazıldıktan sonraki islem; her bir ögenin kendisine ait olus çoklukları ile çarpılmasıdır. Bu çarpma islemi sonucunda, her ögenin devre basına temel dakikasına ulasılmıstır. Tablo 24. Etüt Analiz Formu 3.7.6. Payların Hesaplanması Tablo.25 Dinlenme Payları Tablosu, dinlenme paylarının hesaplanmasında kullanılmaktadır. Toplam paylar Ek 3’teki puan çizelgesine göre saptanmıstır. Her bir öge için verilen puanlar toplanmıstır. Bu toplamlar Ek 3 ‘teki “Toplam Puanlara Göre Dinlenme Payı Yüzdeleri” tablosundan okunarak saptanmıstır. Dinlenme payı olarak verilen toplam pay, duragan ve degisken payları kapsamaktadır ve içinde %5’lik kisisel gereksinme payı da vardır. Bu nedenle toplam paydan %5’lik pay çıkarıldıgında, yorgunluk payları ayrıca hesaplanmıstır. TABLO 25. Dinlenme Payları Tablosu Toplam paylar, Ek 3'deki puan çizelgesine göre saptanmıstır. Zorlanma derecesi (D) : A: Az: O: Orta Ç: Çok P: Puan 3.7.7. Standart Zamanın Hesaplanması Dinlenme payı tabl...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 19

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 19 |  görsel 1


Tablo 19. Zaman Etüdü Ön Formu (2. Gün) Tablo 21. Zaman Etüdü Ön Formu (3.gün) 3.7.5. Temsili Zamanın Hesaplanması Standart zamana ulasmak için ihtiyaç duyulan temsili zaman, yapılan gözlemler sonucunda bulunan temel zamanların içinden seçilmistir. Bu seçimde aritmetik ortalama teknigi kullanılmıstır. Tablo 23’te görüldügü üzere makine denetimli sürenin (MDS) ortalaması 14.72 dakika olarak gerçeklesirken, (A,B,C,D,E,F,G,H,I ve J islemleri) iç isleri olusturan ögelerin toplamı 12.72 olarak gerçeklesmistir. MDS’nin ortalamasından iç isleri olusturan ögeler toplamı çıkarılarak C ögesine ait “Ugrasılmayan Süre “bulunmustur.     iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 1 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 2 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 3 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 4 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 5 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 6 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 7 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 8 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 9 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 10 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 11 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 12 iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 13 iSLETME...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 18

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 18 |  görsel 1


Tablo 14. H is Ögesi Ön Gözlem Tablosu Tablo 15. I is Ögesi Ön Gözlem Tablosu Tablo 16. J is Ögesi Ön Gözlem Tablosu Hesaplamalar sonunda, güvenilir sonuçlar için en çok gözleme ihtiyaç duyulan A ögesinin gözlem sayısından bir fazla gözlem yapılmasına karar verilmistir. 3.7.4. Her Ögenin Zamanının Ölçülmesi, Derecelendirme ve Temel Zaman Hesaplaması Daha önce ayrıntılı sekilde açıklamıs olan is ögelerinin süreleri, elektronik kronometre yardımı ile ölçülmüstür ve sürekli ölçüm teknigi kullanılmıstır. Zamanlanacak ilk çalısma devresinin ilk ögesinin baslangıcında zamanlamaya baslanmıs ve günlük etüt sonuna kadar durdurulmamıstır. Her ögenin sonunda kronometre verisi kaydedilmistir. Her ögeye ait süreler, etüt tamamlandıktan sonra yapılan ard arda çıkarma islemleri ile elde edilmistir. Toplam 25 devre için üç gün ölçüm yapılmıstır 8 Temmuz 2005 günü gözlenen 8 devre için kronometrede okunan sayı 135.73 dakika; 9 Temmuz 2005 günü gözlenen 8 devre için kronometrede okunan sayı 147.76 dakika; 10 Temmuz 2005 günü gözlenen 9 devre için ise okunan sayı 178.32 olarak gerçeklesmistir. Ölçüm yapılan her gün sonunda kronometre durdurulmus ve sıfırlanmıstır. Üçüncü gün sonunda etüt tamamlandıktan sonra kronometrede okunan sayılar toplanmıstır. Ölçüm esnasında standart derecelendirme yöntemi kullanılmıstır. 100, standart hızı yani isinde özendirilmis nitelikli isçinin dogal çalısma hızını göstermektedir. isçinin standarttan daha düsük bir etkenlikle &...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 17

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 17 |  görsel 1


A: Boru Kalıbının Makineye Takılması: Ek 2‘de görüldügü üzere Atölye içinde bes adet sarım tezgahı; her bir tezgahta ise, islem boyunca kendi etrafında dönen ve üzerine boru kalıbının yerlestirildigi silindir seklinde bir aparat mevcuttur. Bu asamada isgören, 80’lik boru kalıbını silindir seklindeki aparata takmaktadır. B: Kalıba Kalıp Ayırıcının Sürülmesi: Silindire yerlestirilen kalıba, ana maddesi mum olan kalıp ayırıcı sürülmektedir. Ayırıcı, kalıba sürülen ilk maddedir ve mumlama islemi yapılmadan isleme geçilmemektedir, aksi takdirde boru kalıba yapısmaktadır. C: Fitil Elyaf Sarımı: Kalıp ayırıcının üzeri fitil elyaf ile kaplanmaktadır. Fitil sarım açısı, katı ve dönüs hızı makineden ayarlanmaktadır. Fitil elyaf korozyon katıdır ve çok önemlidir. D: Fitil Elyafın Reçine ile Islatılması: Fitil elyaf, plastik hammaddesi olan reçine ile ıslatılmaktadır. E: Rulolama: Fitil elyafa sürülen reçinenin çelik rulo ile rulolanması gerekmektedir. Reçine iyice sıkıstırılmalı ve içindeki tüm hava alınmalıdır. içinde hava kalan borular fireye ayrılmaktadır. F: Keçe Elyafın Sarılması: Havası alınan reçinenin üzeri cam keçeden yapılmıs elyaf ile bosluk kalmayacak sekilde sarılmaktadır. G: Keçe Elyafın Reçine ile Islatılması: Keçe elyaf, plastik hammaddesi olan reçine ile ıslatılmaktadır. H: Rulolama: Keçe elyaf üzerine sürülen reçinenin çelik rulo ile rulolanması gerekmektedir. Reçine iyice sıkıstırılmalı ve içindeki tüm hava alınmalıdır. içinde hava kalan borular fireye ayrılmaktadır. I: Yüzey Tülünün Boruya Sarılması: Yüzey tülü, bilinen tül görünümünde anc...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 16



2.9.4.3. Dinlenme Paylarının Hesaplanması Kısıtlanmıs islerde, kisisel ihtiyaç paylarının ve yorgunluk paylarının birbirinden ayrı olarak hesaplanması gerekmektedir çünkü kisisel ihtiyaç payları, is devresi içinde bulunan el islerine ait ögelere dayanarak degil, bütün bir is devresine göre hesaplanacaktır. Bunun içine makine denetimli süre de girecektir. Hesaplanacak yüzde rakamı, gerçekten ise ayrılacak zamanı degil isyerinde geçirilen zamanı temel alarak hesaplanmaktadır. Diger taraftan, yorgunluk payı, isin gerektirdigi bir gereksinme olup, ise ait temel zamanın üzerinden hesaplanmaktadır. Bu ayrımın dısında dinlenme payları, daha önce anlatıldıgı biçimde hesaplanmaktadır (Kanawaty, 2004: 298). 2.9.4.4. Standart Zaman Toplam ugrasılmayan süreler, gerçek dakika olarak hesap edilmektedir. Ugrasılmayan süreler; makine denetimli süreden, iç ise ait bütün devrelerin toplamı ve makine denetimli süre içinde alınan dinlenme payları çıkarılarak hesaplanmaktadır. Kısıtlanmıs bir isin standart zamanını hesaplamak için, isin kapsamını basitçe hesaplamak ve gecikmeler için bazı küçük arızi paylar eklemek yeterli olacaktır (Kanawaty, 2004: 300). ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BiR BORU ÜRETiM ATÖLYESiNDE ZAMAN ETÜDÜ UYGULAMASI 3.1. Fiberglas Nedir Fiberglas bulundugu ortamı olumsuz etkileyen agresif kimyasalların, asındırıcı nitelikteki duman, buhar ve gazların yıpratamadıgı bir üründür. Plastik ve camdan olusmaktadır. Plastik, elastikiyeti; cam ise dayanıklılıgı saglamaktadır. Fiber elyafın ana amacı gövdenin dısına kuvvetli bir zırh olusturmaktır. Epoksi/fiber bir kaplama kontrplakla çok iyi bir uyum göstererek gerçekten kuvvetli bir zırh meydana getir...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 15

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 15 |  görsel 1


2.9.3.10. Temsili Zamanın Seçilmesi Temsili zaman, bir ögeye ait bir dizi zaman içinden temsili özellige sahip olarak seçilen zamandır. Zaman etüdü formlarına her öge için kaydedilen bütün temel zamanlardan, temsili bir zaman seçilmesi zorunludur. Bu zaman etüt özet formuna öge tanımlarının yanına kaydedilecek ve daha sonra da etüt çözümleme formuna geçirilecektir. Bu amaçla, öge için hesaplanan tüm temel zamanlar toplanır ve gözlem sayısına bölünür. 2.9.3.11. Payların Belirlenmesi Standart zamanın saptanması üç asamadan olusmaktadır. Bunlardan ilki isin zamanlanması, ikincisi zamanlanan isin derecelendirmesi suretiyle normal zamanın bulunması, üçüncüsü ise normal zamana gerekli payların eklenmesi ile standart zamanın saptanmasıdır (Timur, 1984: 87). Normal zaman, herhangi bir gecikme ya da kesinti olmaksızın bir isin yapılması için gerekli süre olarak tanımlanmıstır. Dolayısıyla, normal zamanın hesaplanmasında, sadece üretken zaman göz önüne alınmıs, kisisel gecikmeler, önlenemez gecikmeler ve dinlenmeler için zaman ayrılmamıstır. Dolayısıyla, normal zamanın bilinçli olarak hesaplanmıs eklerle artırılması gerekmektedir. Bu eklere “paylar” denilmektedir (Üreten, 2002: 503-504). isletmelerde çalısanlara iki türlü pay verilmektedir. Bunlardan biri, duragan ve degisken paylardan olusan dinlenme payları, digeri de bazı kosullar altında verilen arızi, politik ve özel paylardan olusan diger paylardır. Sekil 3. Paylar (Kanawaty,2004: 284) • Dinlenme Payları Dinlenme payları, Duragan paylar ve degisken paylar olmak üzere iki kalemden meydana gelmektedir. Kisisel ihtiyaçlar ve temel yorgunluk, duragan payları olusturu...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 14

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 14 |  görsel 1


En yeni 0-100 ölçegi, çok açık olan önemli yararlarından dolayı, ingiliz Standardı olarak belirlenmistir ve en yaygın sekilde kullanılmakta olan ölçektir. Bu ölçekte, 0; hiçbir etkinligin olmadıgını ve 100; standart hızı yani; isinde özendirilmis nitelikli isçinin dogal çalısma hızını göstermektedir (Kanawaty, 2004: 264-265). Uygulamada standart derecelendirme yöntemi en etkili yöntem olarak kabul görmekte ve etütçülere önerilmektedir. Bununla birlikte farklı kisiler tarafından gelistirilmis pek çok derecelendirme metodu mevcuttur. Tablo 5. Degisik Çalısma Hızlarına Ait Derecelendirme Ölçekleri (Kanawaty, 2004: 265) 2.9.3.7.3. Diger Derecelendirme Metotları isçinin performansının degerlendirilmesini, bir takım somut kurallara baglamak için çesitli derecelendirme yöntemleri gelistirilmistir. • Bedaux Sistemi “Bu sisteme göre; normal tempo ile çalısan isçinin saatte 60 bedaux'luk (B) is yapması beklenmektedir. Gözlem esnasında isçinin yetenek ve çabası da takdir edilerek 60’tan küçük ya da büyük Bedaux puanları verilmektedir. Bu sayı temel zamanın hesaplanmasında kullanılmaktadır. Örnegin normal tempoda çalısan bir isçinin puanı 60B, %25 hızlı çalısan bir isçinin temposu ise 75B olarak hesaplanmaktadır” (Kobu, 1989: 387). • Westinghouse Sistemi Westinghouse Elektrik Sirketi tarafından gelistirilen bu sistem dört faktöre dayandıgı için buna “dört faktör sistemi” de denmektedir. Faktörler; hüner, çaba, sartlar ve tutarlılıktır. Hüner, kisinin belli bir metodu uygulamadaki uzmanlıgıdır. Kisinin uzmanlıgı, büyük ölçüde onun deneyim...

Devamini Oku



Endüstri Mühendisligi

Facebook sayfamiza üye olun