» Performans Yönetimi ve Bir Uygulama Örnegi -4



3.4.1. Stratejik planlama Yönetim olgusunun ilk ve temel evrensel öğesi olan planlama, örgütün tüm düzeylerinde belirli hedefler saptayarak, bu hedeflere ulaşmak için gerekli stratejileri, programları ve tekinlikleri belirleyici bir karar alma sürecidir. İşletmede ulaşılmak istenen genel amaç stratejik planla belirlendikten sonra, bu amaca ulaşmak için gerekli faaliyetler fonksiyonlara dağıtılır. Her organizasyonel birim kendi hedefleri doğrultusunda elemanları arasında görev dağılımı yaparak ve bu stratejik planın uygulanmasına yardım edip, bu hedeflerin bireysel düzeyde belirlenme ve gerçekleştirilmesi süreci sağlanmış olur. Dikkat edilmesi gereken nokta bireylere verilmiş olan hedeflerle şirketin hedeflerinin uyumlu olup yanlış algılanmaması ve işletmede yürütülen üretken olmayan çabaların engellenerek işletmenin amaçlarına ulaşması sağlanmalıdır [11]. Özetleyecek olursak bir organizasyonun varlık sebebini oluşturan amaçlarına ulaşabilmek için her şeyden önce gerçekçi bir planlamaya ihtiyaç vardır. Organizasyon yapısını güçlendirmeyi ve performansı arttırmayı hedeflemiş bir planlama faaliyeti de aşağıdaki dört temel özelliğe sahip olmalıdır [12]. · Neyin, ne zaman, nasıl ve kim tarafından yapılacağını belirtme. · İş çevresindeki değişmenin sürekli olması nedeniyle süreklilik gösterme. · Geleceği, fırsat ve tehditleri tahmin etme, gerekli önlemleri alma. · Organizasyonun her basamağındaki çalışanlara yol gösterme. 3.4.2. Ücret yönetiminde kullanılması İşletmelerde çalışanlar gösterdikleri fazla çabaların karşılığını almak isterler buna karsın birçok işletmede performans değerlendirme sistemindeki yetersizlikler nedeniyle bu yönden ...

Devamini Oku

» Performans Yönetimi ve Bir Uygulama Örnegi -3



  Şekil 2.1. Ekonomiklik Ölçütü 3. PERFORMANS YÖNETİM SİSTEMİ 3.1. Performans Yönetim Sisteminin Tanımı Performans yönetimi günümüzde yaygın biçimde kullanılan bir terim olmakla birlikte tanımı hakkında bir görüş birliği sağlandığını söylemek doğru olmaz. Bazı örgütler "hedeflere göre yönetim”le bazıları da "personelin değerlendirilmesi" ile ilişkilendirmektedir. Yıllık "eğitim ve geliştirme etkinlikleri"nin bir bölümü olarak düşünen örgütler de bulunmaktadır. “Performans için ödemeye" ilişkin bir süreç olduğu görüsü de yaygındır. Tüm bu görüşler, performans yönetiminin dar anlamdaki tanımlarıdır. Halbuki, performans yönetiminin daha geniş bir tanımının yapılması gereklidir. Bu nedenle gerçekçi ve tutarlı nitelikte sayılabilecek söyle bir tanım yapılabilir: Performans yönetimi, örgütsel amaçlara ulaşabilmek için personelin yapacağı katkının derecesini arttırıcı biçimde yönetilmesi, değerlendirilip, ödüllendirilmesi ve geliştirilmesi sürecidir. Performans yönetimi, örgütü istenen amaçlara yöneltmek için örgütün mevcut ve geleceğe ilişkin durumları ile ilgili bilgi toplama, bunları karşılaştırma ve performansın sürekli gelişimini sağlayacak yeni ve gerekli etkinlikleri başlatma ve sürdürme görevlerini yüklenen bir yönetim sürecidir. Örgütsel performans, ekonomik ve insansal boyutu olan bir bütündür.İstenen performansı yakalamak ve bunu sürdürebilmek için, bu boyutların birbirine eşdeğerde önemsenmesi gerekir. Performansa dayalı yönetim performansı iyileştirmeyi hedefley...

Devamini Oku

» Performans Yönetimi ve Bir Uygulama Örnegi -2



2.3.2 Verimlilik Verimlilik aynı temel ilkelere bağlı iki farklı şekilde tanımlanmaktadır. Bunlardan birincisi çok geniş kapsamlı olup verimliliği; doğru olan işleri, doğru biçimde ve ekonomik bir çalışma ile gerçekleştirmeyi hedefleyen akılcı bir yaklaşım biçimi olarak açıklamaktadır. Japon verimlilik merkezi tarafından dünyaya benimsetilmeye çalışılan bu görüş, kavrama felsefi bir yaklaşımdır[4]. Böylesine geniş bir kavramın basit ilişkiler kurarak ve sonuçlarını yorumlayarak tanımlaması ve ölçülmesi olanaksızdır. Verimliliğin örgütlerle birlikte insanların yaşamlarını biçimlendiren bir davranış olarak ele alınıp incelenmesinin ise ne derece karmaşık ve zor olduğunu söylemeye gerek yoktur. Verimliliğin böylesine çok geniş boyutlarda düşünülmesi tanımlama ve ölçme sorunlarını da birlikte getirdiğinden, konuya işletme düzeyinde yaklaşan çoğu uygulamacı ve araştırmacı, bir kavram düzenlemesine gitmeyi uygun görmüş ve bu kadar geniş kapsamlı verimlilik tanımı yerine "işletme örgüt performansı" kavramını kullanmaya başlamışlardır. Verimlilik ise örgüt performansını açıklayan yedi temel performans boyutundan biri olarak kabul edilmiştir. Verimliliğin bu çerçevede yapılan tanımı yeni bir tanım değildir. Gündeme geldiği ilk günden bu yana değişmeyen klasik verimlilik tanımıdır. Anonim bir tanımlamaya göre verimlilik mümkün olan en düşük kaynak harcaması ile en yüksek sonuca ulaşmaktır. Verimlilik, en az çaba ile en çok çıktıyı verebilecek bütün üretim kaynakları arasındaki dengedir. Verimliliği "tüketilen kaynaklarla elde edilen ürünlerde değişim" olarak tanımlayabiliriz. Bu tanıma göre verimlilik mevc...

Devamini Oku

» Performans Yönetimi ve Bir Uygulama Örnegi -1



PERFORMANS YÖNETİMİ VE BİR UYGULAMA ÖRNEĞİ Fatih FINDIKLI Dumlupınar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Lisansüstü Yönetmeliği Uyarınca Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalında YÜKSEK LİSANS TEZİ Olarak Hazırlanmıştır. Danışman: Yrd. Doç. Dr. Mustafa TÜRENGÜL Haziran – 2008   PERFORMANS YÖNETİMİ VE BİR UYGULAMA ÖRNEĞİ Fatih Fındıklı Endüstri Mühendisliği, Yüksek Lisans Tezi, 2008 Tez Danışmanı: Yrd.Doç.Dr.Mustafa Türengül ÖZET Performans yönetim sistemi, çalışanları ve örgütü istenen amaçlara yöneltmek için örgütün mevcut ve geleceğe ilişkin durumları ile ilgili bilgi toplama, bunları karşılaştırma ve performansın sürekli gelişimini sağlayacak yeni ve gerekli etkinlikleri başlatma ve sürdürme görevlerini yüklenen bir sistemdir. Performans yönetimi, stratejik performans hedeflerini belirlemek, performansı ölçmek, performansla ilgili veri toplamak ve analiz etmek, gözden geçirmek ve rapora aktarmak, sonrada bu verilerden yararlanarak performansı geliştirmek gibi aşamaları içeren bir süreçtir. Yapılan çalışmada performans değerlendirme ilk amir ve genel müdür tarafından yapılmış ve grafik derecelendirme yöntemi kullanılmıştır. Uygulamada performans değerlendirme sonuçları, insan kaynakları uygulamalarından ücret yönetimi, kariyer gelişimi ve eğitim ihtiyacının tespitinde kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Eğitim, Grafik Derecelendirme, Kariyer, Performans, Performans Yönetimi, Ücret. PERFORMANCE MANAGEMENT AND A STUDY SAMPLE Fatih Fındıklı Industrial Engineering, M.S. Thesis, 2008 Thesis Supervisor: Asst. Prof. Mustafa Türengül SUMMARY Performance Management System is such a system which col...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -12



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI KAYNAKLAR 1. S. Üreten, Üretim/islemler Yönetimi, Stratejik Karalar ve Karar Modelleri, Gazi Kitabevi, Ankara, 2002 2. A. C. Harvey, Time Series Models, Harvester Wheatshaef, New York, 1993 3. C. C. Holt, "Forecasting Seasonals and Trends By Exponentially Weighted Averages", O.N.R. Memorandum, 52, 1(1957) 4. C. C. Holt, "Forecasting Seasonals and Trends By Exponentially Weighted Moving Averages", International Journal of Forecasting, 20, 5(2004) 5. R. G. Brown, Statistical Forecasting for inventory Control, McGraw-Hill, New York, 1959 6. R.G. Brown, Smoothing, Forecasting and Prediction of Discrete Time Series, Englewood Cliffs, Prentice-Hall, New Jersey, 1963 7. P.R. Winters, "Forecasting Sales by Exponentially Weighted Moving Averages", Management Science, 6, 324(1960) 8. C. C. Pegels, "Exponential Smoothing: Some New Variations", Management Science, 12, 311(1969) 9. A. B. Koehler, R.D. Snyder, J.K. Ord , "Forecasting Models and Prediction intervals for The Multiplicative Holt-Winters Method", International Journal of Forecasting, 17, 269(2001) 10. C. Chatfield, A.B. Koehler, J.K. Ord, R. D. Snyder, "A New Look at Models For Exponential Smoothing", The Statistician, 50, 147(2001) 11. R. J. Hyndman, A.B. Koehler, R.D. Snyder, S. Grose, "A State Space Framework for Automatic Forecasting Using Exponential Smoothing Methods", International Journal of Forecasting, 18, 439(2002) 12. J. W. Taylor, "Exponential Smoothing With A Damped Multiplicative Trend", International Journal of Forecasting, 19, 273(2003) 13. G. E. P. Box, G.M. Jenkins, Time Series Analysis Forecasting and Control, Holdan Day, San Francisco, 1970 14. E. S. Gardner, "Exponential Smoothing: The State of The Art", Journal of For...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -11



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI 6. MAPE degeri dikkate alındıgında en uygun talep tahmin yöntemi sıralaması Tek Üssel Düzeltme Yöntemi, Agırlıklı Hareketli Ortalama Yöntemi ve Holt’un Dogrusal Yöntemidir. Ürün 1 verilerine talep tahmin yöntemlerinin uygulanması ve en uyun talep tahmin yöntemlerinin belirlenmesinden sonra diger ürünler için de aynı hesaplamalar yapılmıstır. Ürün 2 için 1996 – 2003 yılları arasında gerçeklesen aylık talep verileri, bu verilerin grafiksel gösterimi, gerçek talep ile tahmin yöntemleri sonuçları Ek−1, Ek−2 ve Ek−3’de gösterilmistir. Çizelge 3.13, Ürün 2 için uygulanan talep tahmin yöntemleri sonunda ulasılan hata ölçüsü degerlerini göstermektedir. Çizelge 3.13 Ürün 2 için farklı talep tahmin yöntemlerinden elde edilen hata ölçüleri Ürün 2 için MAE, MSE ve MAPE hata ölçülerine göre en uygun talep tahmin yöntemi sıralaması Agırlıklı Hareketli Ortalama Yöntemi, Tek Üssel Düzeltme Yöntemi ve Holt’un Dogrusal Yöntemidir. Ürün 3 için 1996 – 2003 yılları arasında gerçeklesen aylık talep verileri, bu verilerin grafiksel gösterimi, gerçek talep ile tahmin yöntemleri sonuçları Ek−4, Ek−5 ve Ek−6’da gösterilmistir. Çizelge 3.14, Ürün 3 için uygulanan talep tahmin yöntemleri sonunda ulasılan hata ölçüsü degerlerini göstermektedir. Çizelge 3.14 Ürün 3 için farklı talep tahmin yöntemlerinden elde edilen hata ölçüleri ...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -10



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI Üssel Düzeltme Yöntemlerinden olan Çarpımsal Dönemselli Holt-Winters Yöntemi sonuçları ile birlikte gerçeklesen talep degerleri Sekil 3.7’de gösterilmistir.   Sekil 3.7 Ürün 1 için Holt-Winters çarpımsal dönemselli yöntem grafigi   Yine aynı sabit degerleri kullanılarak hesaplanan Toplamlı Dönemselli Holt- Winters Yöntemi için bulunan hata degerleri ve son 12 ay için yöntemden elde edilen degerler Çizelge 3.8’de gösterilmistir Çizelge 3.7 Ürün 1 için çarpımsal dönemli Holt-Winters yöntemi sonuçları Çizelge 3.8 Ürün 1 için toplamsal dönemli Holt-Winters yöntemi sonuçları Ürün 1 için en son olarak trend analizi yapmak amacıyla dogrusal ve parabolik fonksiyonlar uygulanarak, regresyon modelleri ile trend analizi yapılmıstır. Regresyon analizlerinde Esitlik 2.45, 2.53 ve 2.54’den yararlanılmıstır. Dogrusal fonksiyon Y = a + bx olup, hesaplamalarda a katsayısı 80,824, b katsayısı ise 9,364 olarak bulunmustur. Burada Y hesaplanması istenen dönemin tahmin degeri, x ise hesaplanması istenen dönemin numarası olmaktadır. Hesaplamada kullanılan diger fonksiyon olan parabol fonksiyonu ise Y = a + bx + cx2 olup, hesaplamalarda a degeri 40,474, b degeri 11,836, c degeri ise 0,025 olarak hesaplanmıstır. Analiz sonuçlarının, gerçeklesen talep degerleri ile karsılastırmalı grafikleri Sekil 3.9 ve Sekil 3.10’da gösterilmistir.   Sekil 3.9 Ürün 1 için dogrusal regresyon grafigi Sekil 3.10 Ürün 1 için parabolik regresyon grafigi Dogrusal fonksiyon k...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -9



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI 3. ARASTIRMA BULGULARI 3.1. Tahmin Yöntemlerinin Uygulanması Bu bölümde orta ölçekli bir isletme olan Kırıkkale Kırmaksan A.S. de üretimi gerçeklestirilmekte olan altı çesit ürüne uygulanan talep tahmin çalısması hakkında bilgi verilmis ve bir önceki bölümde anlatılan talep tahmin yöntemleri bu ürünlere uygulanmıstır. Orta ölçekli bir isletme olan Kırmaksan A.S.’den elde edilen, bu ürünlere ait 1996 – 2003 yıllarındaki aylık talep miktarı verileri göz önünde bulundurularak, her bir ürün çesidine ait verilerin, hangi, talep tahmin yöntemi ile en uygun sonuçlar verdigi ve bu yöntemlerin kullanılmasıyla o ürün çesidi için gelecek dönemlere ait talep tahminlerinin yapılması saglanmaya çalısılmıstır. Ürün çesitleri için en uygun talep tahmin yönteminin elde edilmesi ve bu yöntemler kullanılarak ürün çesitleri için gelecege ait üretim miktarı tahminlerinin yapılması ile isletmenin verimliliginin artırılması, zaman, para, isgücü vb. gibi isletme için hayati önem tasıyan kaynakların israf edilmesini önleyip, kaynak etkinliginin saglanması amaçlanmaktadır. Bu tahminlerin yapılması için asagıda belirtilen islemler gerçeklestirilmistir: 1. Tüm ürün çesitleri için 1996 – 2003 yıllarına ait olan aylık talep miktarları belirlenmistir. 2. Elde edilen verilere Minitab 14 istatistik paket programı yardımıyla asagıdaki talep tahmin yöntemleri uygulanmıstır: 2.1 3 Aylık Hareketli Ortalama Yöntemi 2.2 5 Aylık Hareketli Ortalama Yöntemi 2.3 Agırlıklı Hareketli Or...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -8



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI       Fonksiyon tipi seçilirken zaman serisinin düzgün bir grafigi çizilir ve bu grafigin genel gidisinin bir dogruya mı yoksa egriye mi uydugu, egriye uygun ise derecesinin ne oldugu konusunda karar verilir(42).   Tüm korelasyon katsayıları veri sayısı arttıkça daha güvenilir sonuçlar verirler. Bu katsayılar iki degiskenin birbirinden etkilendigini gösterir ancak hangisinin digerini etkiledigini belirleyemezler. Katsayının degeri +1 ile -l arasında degisir. Sonucun pozitif çıkması iliskinin pozitif, negatif çıkması iliskinin negatif oldugunu gösterir. Eger korelasyon katsayısı sıfıra yakın bir deger alırsa iliski yoktur. Katsayı sıfır olur ise degiskenler arasında dogrusal bir iliski yoktur. Ancak her seye ragmen iliskiyi belirleyecek bir üst sınır söylemek mümkün olmamaktadır. Bir katsayıyı yorumlarken olayın mantıgını göz önünde bulundurmak daima gereklidir. 2.14.4.3.3. En Küçük Kareler Yöntemi’nin Fayda ve Sakıncaları Bu yöntem, zaman serilerinin yapısal analizleri ile konjonktürel dalgalanmalarının hesaplanmasında bir takım yararlar ve sakıncalar da olusturur. Yararları, seriye ait degerlerden hiç kayıp olmaz, egilim tahmini yalnızca grafikteki dalgalanmalara göre yapılabilir. Sakıncaları; trend tipi seçiminde subjektif davranıs arastırıcıyı yanıltabilmektedir. Saptanan trend serideki terimlerin degismelerine tam olarak uyum saglamaz ancak yönünü gösterir. Trend saptamada dikkatsizlik yanlıs sonuçlar dogurur. Yanlıs sonuçların yorumu da yanlıs olur(48). 2.15. Tahmin Hataları Tahmin modellerinin basarısının izlenmesi ve denetlenmesi önemli...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -7



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI C-3 hücresi ise içerisinde hem çarpımlı trend hem de çarpımlı dönemsellik bulunduran bir zaman serisini belirtmekte ve bu serinin kullanılarak ileriye dönük tahminlerin yapılması için kullanılan dönüsüm ve tahmin esitlikleri Esitlik 2.34, 2.35, 2.36 ve 2.37’de gösterilmistir: 2.14.4. Trend analiz Geçmisin uzantısı kategorisi altında incelenecek bir tahmin yöntemi de, geçmis gözlemler veri setine bir egri (dogru) uyduracak ve tahmin amacı için bunu gelecege uzatacak bir matematiksel olaydır. Bu yöntemin temeli; geçmis dönemlerdeki gerçeklesen taleplerin göz önünde bulundurarak gelecege iliskin talep olusumu üzerinde tahmin yapılmasına dayanır. Geçmisteki tüm kosulların gelecekte de sürmesi beklenen durumlarda, bu yöntem oldukça saglıklı sonuçlar vermektedir. Trend, bir olayın zamanın islevi olarak gelismesidir. Baska bir deyisle, olayın baglı oldugu temel ve yapısal nedenler ona uzunca dönem için belirli bir yön verirler ki buna trend denir. Trend bir dogru olabilecegi gibi, istatistik olayın niteligine göre, egri de olabilir. Ancak ekonomik ve teknik kosullar için degismelerin görülmesi durumunda, yöntemin kullanımı ile yapılacak tahminde ortaya çıkacak degismeler Çizelge 2.2 Pegel’in sınıflandırılmasında kullanılan tahmin ve hesaplama formülleri göz önünde bulundurularak gerekli düzeltmelere yer verilmesi gerekir. Yoksa degisikliklere uyum saglamayan tahminlerin, beklenen gerçeklerden çok uzak düsecegi belirtilebilir. Talep tahmininde trend analizinden yararlanılması iki fikre dayanmaktadır; 1. Ge&cce...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -6



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI 2.14.3. Üssel Düzeltme Yöntemleri 2.14.3.1. Tek Üssel Düzeltme Yöntemi Tek Üssel Düzeltme Yöntemi de, Hareketli Ortalamalar Yöntemi’nde oldugu gibi, sürecin sabit oldugunu varsayar. Bununla birlikte, Hareketli Ortalamalar Yöntemi’ndeki ortalamaların hesaplamasında verilere aynı agırlıkların verilmesindeki eksikligi gidermek için tasarlanmıstır. Üssel Düzeltme Yöntemi en son gözlem degerine daha fazla agırlık verir. Esitlik 2.15’de görülecegi gibi Tek Üssel Düzeltme Yöntemi’nde, içinde bulunulan dönem için tahmin degeri, bir önceki tahmini talep degerine, bir önceki dönemde yapılan tahmin hatasının (gerçeklesen talep – tahmini talep) eklenmesiyle bulunur. Tek Üssel Düzeltme Yöntemi’nde kullanılan alfa katsayısı, gerekli verilerin miktarının önemli ölçüde azaltmaktadır. Artık Hareketli Ortalamalar Yöntemi’nde oldugu gibi ortalamaya dahil edilen dönem sayısı kadar veriye ihtiyaç kalmamakta, içinde bulunulan dönemin tahmin degerini elde etmek için, sadece bir önceki dönemin gerçeklesen ve tahmini talep degerlerinin bilinmesi yeterli olmaktadır. Sekil 2.16 ortalamaların farklı yöntemler için etkilerini göstermektedir. Sekil 2.16’da görüldügü gibi ortalamaların etkisi bastan itibaren vardır. Hareketli ortalamada k degiskeni ile en son k kadar grubun ortalaması hesaba katılmaktadır. Tek Üssel Düzeltme Yöntemi’nde ise geriye dogru verilerin etkisi azaltılmaktadır. Düzeltme sabiti O’nın seçimi gelecekteki tahminler için çok öneml...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -5



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI   Sekil 2.12 Konjonktürel dalgalanmalar içeren zaman serisi grafigi(39) 2.12.5. Otokorelasyonlu Zaman Serisi Kalıpları .ki degisken arasında birlikte hareket etmenin ve nedensel olmayan iliskinin ölçüsü korelasyondur. Zaman serilerinde otokorelasyon ise seride bulunan bir dönemin kendisinden önce ya da sonra gelen dönemle birlikte hareket etme iliskisini tanımlamaktadır. Zaman serilerinde çok sık karsılasılan diger bir kalıp ise otokorelasyonlu yapılardır. Eger bir zaman serisinde otokorelasyonlu bir yapıdan söz ediliyor ise seri gözlemleri arasında bir korelasyon (birlikte hareket etme iliskisi) varlıgından da söz edilebilinir. Otokorelasyonlar genellikle zaman serisinin hareketinden ortaya çıkmaktadırlar. Örnegin, tüketici tercihlerine yansıtan bir zaman serisinde markaya olan bagımlılık ve tüketici psikolojisi nedeniyle talepteki degisme daha yavas olabilmektedir. Bu yüzden seride otokorelasyon varlıgı var ise trend ve mevsimsel etkilerden dolayı diger sistematik etkilerin dikkate alınması gerekmektedir. Otokorelasyonlu kalıplar daha önce ele alınan kalıpların birçogunda ortaya çıkabilir. Zaman serisinde ardısık degerler arasında yüksek otokorelasyon oldugunda basit fakat dogru yöntemler ile bir dönem ilerisi için tahmin yapmak mümkündür. Bununla birlikte daha ileri dönemler için dogru tahminler elde etmek güçlesir. Bazı durumlarda trend ve mevsimselligin olmadıgı yüksek pozitif otokorelasyonlu seriler birer rassal zaman serisine benzer yapı gösterebilir. Sekil 2.13 Duragan dısı otokorelasyonlu zaman serisi grafigi(39) Sekil 2.13 bir degisken verilerine ait otokorelasyonlu bir zaman serisini göste...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -4



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI Zaman serisini olusturan gözlemlerin zaman boyunca seyrini gösteren saçılım diyagramlarının yapısı aynı zamanda kabaca söz konusu serinin özelligini de ortaya koyar. Yani, serinin zaman boyunca bir trendi, bir rassal yapıyı, bir mevsimsel etkiyi, bir konjonktürel kalıbı vs. içerip içermedigini yansıtır. Dolayısıyla veri setinin zaman boyunca gösterdigi seyir, serinin nasıl bir matematiksel kalıba sahip oldugu hakkında önemli bilgiler verir. Ayrıca bu kalıpların istatistiksel modelleme sürecinde ele alınmasına da yardımcı olur. Daha önce vurgulandıgı gibi bir zaman serisi genel olarak trend, mevsimsel, konjonktürel ve düzensiz hareketlerin bilesiminden olusan bir yapıya sahiptir. Bunun yanında dizinin, söz konusu bu bilesenlere ayrıstırılarak ta incelenmesi mümkündür. Örnegin Sekil 2.4 herhangi bir zaman degiskenine ait varsayımsal bir zaman yolu grafigini göstermektedir. Grafigin dikey ekseninde zaman serisi degiskenine (örnegin Yt) ve yatay ekseninde ise zaman degiskenine yer verilmistir. Grafikteki her bir çukur veya tepe noktalar bir zaman dönemini gösterir. Grafikteki bu çukur ve tepe noktaların büyüklükleri ve frekansları serinin zaman boyunca olusturdugu kalıbı ortaya koyar. Zaman serisi degiskenleri artan, azalan veya degismeyen yapıda bir trend özeligine sahip olabilir. Bir zaman serisinde trend, zaman serisinin uzun dönemli egilimini gösterir. Bir seride trend degismeleri adeta serinin ortalaması gibidir. Mevsimsel bilesen ise belirli aralıklarla tekrarlı bir salınım gösterir. Bir zaman serisinin gözlem degerleri trendin altında veya üstünde tekrarlı biçimde deger almasıyla mevsimlik etkiler ortaya çıkar. ...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -3



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI 2.7.1.4. Delphi Yöntemi Mevcut verilerin bir istatistiksel analizi gerçeklestiremeyecek kadar az oldugu ve geçmisteki talep verilerinin gelecekteki talebi yansıtmaktan uzak kaldıgı durumlarda, dogru bir talep tahmini için tüketicilerle bu ürüne iliskin beklentiler arasında çok iyi bir iliski kurabilecek uzmanların düsüncelerine basvurulması ve alternatif görüslerde fikir birliginin olusturulmasını saglamaya çalısan bir yöntemdir. Grup üyelerinin birbirleriyle etkilesiminden kaynaklanan olumsuz sonuçları ortadan kaldırmaya yönelik olarak gelistirilmistir. Grup üyelerinin birebir etkilesimi ve gruptaki ikna yetenegi yüksek üyelerin diger üyeleri etkilemesini önlemek amacını da tasımaktadır. Yöntemin isleyis biçimini su sekilde özetlemek mümkündür(32); 1. Koordinatör, gruptaki uzmanların her birine yazılı olarak gelecekteki talep tahmini ile ilgili beklentilerini sorar, 2. Gruptaki her bir uzman, gelecekteki talep tahmini ile ilgili beklentisini, görüsünü destekleyecek bilgilerle birlikte ayrıntılı ve yazılı olacak sekilde bildirir, 3. Koordinatör, uzmanların kendisine sundugu yazılı talep tahmini görüslerini bir araya getirir. Olusturulan talep tahmini beklentileri ile ilgili görüs ve bilgileri düzenler, özetler, ortalamalara, aralıklara, standart sapmalara iliskin hesaplanmıs degerlerini tahminlere ekler, 4. Koordinatör, uzmanların yapmıs oldukları ve kendisine sundukları talep tahmini beklentileri ile ilgili görüslerle beraber, kendisinin düzenlemis oldugu görüsleri tekrar uzmanlara yazılı olarak dagıtır. Uzmanlardan yeni bilgileri de göz önünde tutarak il...

Devamini Oku

» Bir Isletmede Talep Tahmin Yöntemlerinin Uygulanmasi -2



YÜKSEK LISANS TEZi ORTA ÖLÇEKLI BIR ISLETMEDE TALEP TAHMIN YÖNTEMLERININ UYGULANMASI 2. MATERYAL VE YÖNTEM 2.1. Talep ve Talep Tahmini Talep, belirli bir dönemde ve belirli bir pazarda tüketicilerin degisik fiyat düzeylerinde satın almaya istekli oldukları ve satın alabilecekleri ürün miktarıdır. Talep, ürünün fiyatı, tüketicilerin gelirleri ve gelir dagılımları, tamamlayıcı ürünlerin fiyatı, tüketicilerin zevk ve tercihleri, fiyatlarla ve gelirlerle ilgili beklentilerden etkilenebilmektedir. Talep tahmini, tüketicilerin gelecekte ne miktar mal ve hizmet talep edeceklerinin kestirilmesi islevidir. Bu tahmin isletmenin üretim seviyesinin saptanmasında temel olusturur. Hangi ürünün üretilecegi, tüketicilerin bu üründen ne miktar talep edecekleri ve bu talebin çogunlukla hangi tarihlerde gerçeklesme olasılıgının bulundugu talep tahminleri ile yorumlanır(24). Tahminle ilgili yapılan çalısmaların genelinde talep tahminleri üzerinde durulmaktaysa da, kârlar, gelirler, maliyet ve verimlilik gibi degiskenlerle ilgili tahminler ile gayrisafi milli hâsıla, enflasyon, devlet borçlanması gibi temel olan ekonomik göstergelere ait tahminlerin de büyük önem tasıdıgının unutulmaması gerekir. Talep tahmininde uygulanan kavram ve yöntemlerin diger tahmin alanlarına da aynı sekilde uygulanması mümkündür(25). Tahmin konusunu bilim ve sanatın bir karısımı olarak görmek mümkündür. Yararlı tahminlerin olusturulmasında deneyim, kisisel yargı ve teknik uzmanlık önem tasır. Tahminler belirlenirken, tahmin yöntemlerinin özellikleri, bu yöntemlerin altında yatan varsayımlar, her bir yöntemin tasıdıgı sınırlar bilinmeli ve tahmin sonuçları dikkatli bir sekilde yorumlanmalıdır(1...

Devamini Oku



Endüstri Mühendisligi

Facebook sayfamiza üye olun