» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 13

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 13 |  görsel 1


Bu degerler formülde yerine koyulursa; n=8,81 ya da 9 olacaktır. Yapılan ön okuma sayısı gereken örnek sayısından küçük olduguna göre örnek büyüklügü artırılmalıdır. Yapılan bes ön okumaya dört okuma daha eklenerek gözlem sayısı en az dokuza çıkartılmalıdır. Bu kez formülde n’ yerine dokuz konarak aynı islem tekrar yapılmalıdır. Gereken gözlem sayısı dokuzdan küçük çıkarsa bulunan deger yeterli kabul edilmeli, çıkmazsa aynı islem tekrar edilmelidir (Kanawaty, 2004: 246). General Electric Sirketi, Tablo 4’te görüldügü üzere, çalısma devrelerinin uzunluguna göre tavsiye edilen gözlem sayısını belirten bir çizelge hazırlayarak, gerekli gözlem sayısını formülle hesaplama külfetini ortadan kaldırmıstır (Timur, 1984: 77). Tablo 4. Çalısma Devrelerinin Uzunluguna Göre Tavsiye Edilen Gözlem Sayısı (Timur, 1984:78) 2.9.3.6. Her Ögenin Zamanının Ölçülmesi Zaman ölçümünde gözlemler tecrübeli bir etütçü tarafından is istasyonunda yapılmaktadır. Etütçü gözlem kayıt formunu ve kronometreyi tasıyan tabla ile beraber uygun bir yerde durarak isi gözlemeye baslar. Etütçünün mümkünse isçinin arka yan tarafında, hareketleri iyi izleyebilecek fakat isçiyi engellemeyecek bir konumda durmasına dikkat edilmelidir (Kobu, 1989: 382). Kronometre ile zamanlamanın “geriye dönüsümlü” ve “sürekli” olmak üzere iki temel yolu vardır. • Sürekli Zamanlama Etüt süresince kronometre sürekli çalıstırılmaktadır. Zamanlanacak ilk çalısma devresinin ilk ögesinin baslangıcında zamanlamaya bas...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 12



2.9.3.1. Etüt Edilecek isin Seçimi Etüt uzmanı tarafından bir fabrikaya ya da bir bölüme giderek etüt etmek üzere bir isin seçilmesi çok az rastlanan bir durumdur. Bir isin etüt edilmesinde neden olacak bir takım unsurlar söz konusudur. Bu unsurlar genellikle sunlardır: • is, önceden yapılmayan bir istir bu nedenle daha önce üzerinde zaman etüdü çalısması yapılmamıstır. • isin malzemesinde veya yapılıs yönteminde bir degisiklik söz konusudur ve bu sebeple yeni zaman standartlarının belirlenmesi gerekmektedir. • Bir isçi ya da is temsilcisinden ise ayrılan zaman standardı hakkında sikayet gelmistir. • is belli bir darbogaz meydana getirerek sonraki islerin birikmesine neden olmaktadır. • Özendirme programlarına geçmek için, isin standart zamanının saptanması gerekmektedir. • isin maliyetinin çok yüksek oldugu düsünülmektedir. • Düsük üretimin nedenleri arastırılmak istenmektedir. “Eger zaman etüdünün amacı, performans standartlarının konması ise yeterli bir metot etüdü yapılıncaya kadar bu konuya baslanmamalıdır. Çünkü bir isi yapmak için en iyi yöntem bulunmamıs ise, o is için konan standart zamanlar, sonradan isin yapılıs yönteminin degismesi ile çok düsük seviyelere indirilebilirler. Bu durum ise yeni yeniden standart zamanın konmasını gerektirecektir” (Timur, 1984: 69-70). 2.9.3.2. isgörenin Seçilmesi “Zaman etüdü çalısmasında gözlemlenmek üzere seçilecek isgörenin mükemmel ya da basarısız bir isgören olmamasına özen gösterilmelidir. Seçilen isçinin fazla hızlı ya da asırı yavas çalısmaması, baska bir deyisle normal...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 11



• islerde ögeler düzeyine kadar inerek, sentez yolu ile is ürelerinin tahminini kolaylastırmak: PMTS ile dakikanın ¼ üne kadar inen kısa is devrelerinin zamanını çok küçük hata payları ile tahmini olarak hesaplanabilmektedir (Akal, 1986: 95-96). Faydalı sonuçlara ulasılmasına karsın PMTS tekniginde elestirilen bazı noktalar da mevcuttur. PMTS sitemleri oldukça karmasıktır ve ögrenilmesi zordur. Bir is etüdü uzmanı bu teknigi dogru olarak uygulayabilmek için çok fazla uygulama yapmalıdır. PMTS sistemleri metot etüdü ve is örneklemesi gereksinimini ortadan kaldırmamaktadır. Makine süreleri, süreç süreleri ve bekleme süreleri PMTS ile ölçülemezler. Arızi ve rasgele olusan ögelerin diger tekniklerle ölçülmesi ise çogunlukla daha ekonomik olmaktadır. Söz konusu teknigin elestirilen diger bir tarafı ise; bireysel küçük hareket zamanlarını PMTS sistemlerindeki gibi birbirine eklemenin geçersiz olusudur, çünkü belli bir hareketin yapılması için gereken zaman ondan önceki ve sonraki hareketlerden etkilenmektedir (Kanawaty, 2004: 336). 2.8.4.4. Karsılastırma ve Tahmin Karsılastırma ve tahmin özellikle sık tekrarlanmayan islemlerde, küçük isletmelerde, bakım onarım faaliyetlerinde, kalite kontrol islemlerinin zamanlamasında kullanılmaktadır (is Etüdü, Verimliligi Artırıcı Yaklasım ve Teknikler Dizisi, 1997: 13) . Yapılacak isin veya islemin, benzeri ile yan yana getirilerek farklılık ve benzerligin tespit edilmesine “karsılastırma” olarak; kantitatif verilerin asagı yukarı tespit edilmesi “tahmin” olarak tanımlanmaktadır. Karsılastırma ve tahmin yönteminde asagıdaki sıra takip edilmektedir; • is ödevlerinin tanımlan...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 10

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 10 |  görsel 1


• Gözlemciler sürekli olarak çalısanların yanında olmadıkları için çalısanlar kendilerini baskı altında hissetmezler ve bu baskıdan dogan yanıltıcı sonuçlar elde etme ihtimali daha azdır. • is ölçümü ile istenilen emniyet derecesi ve göreceli hata önceden tayin edilebilmektedir. is örneklemesi tüm bu avantajların yanı sıra zaman etüdü karsısında birtakım dezavantajlara da sahiptir. Bunlar; • is ölçümü metodu, tek bir makine ya da isçinin incelenmesinde veya çok genis bir alana dagılmıs makine ve isçilerin etüdünde ekonomik degildir. • Zaman etüdü ile daha ince ölçümler yapılabilmektedir. is ölçümü genellikle zaman ölçümü kadar detaylı bilgi vermemektedir. • is ölçümü ile bir grubun çalısması incelendiginde grubu meydana getiren kimseler hakkında teker teker bilgi edinilememektedir. • Yöneticiler ve çalısan kimseler is ölçümünün istatistik temellerini zaman etüdünü anladıkları kadar anlamayabilmektedirler (Özok, Çelebioglu, Eren, 1986: 8-10). is örneklemesi, sekiz basamaklı bir is sırası esas alınarak gerçeklestirilmektedir. 1. Hedef Belirleme : Öncelikle is örneklemesi ile ulasılmak istenen amaç tanımlanmalıdır. Amacın belirlenmesi ile baglantılı diger islemler, is sistemlerinin seçilmesi ve gözlemlenecek insan ve üretim araçlarının saptanmasıdır. Toplam etüt giderlerini mümkün oldugu kadar fazla is sistemine dagıtabilmek için, is örneklemesi planlanırken mümkün oldugu kadar çok is sistemi kapsanmaya çalısılmaktadır. Bu nedenle is örneklemesinin uygulanabilecegi, baska ama&cce...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 9

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 9 |  görsel 1


2.7.4.3. Sag-Sol El Semaları Sag-sol el islem seması, isin daha iyi yapılıs yönteminin belirlenmesi için yapılan hareket etüdü çalısmasında kullanılan bir araçtır. Genellikle, kısa süreli ve tekrarlanan islerin analizinde kullanılmaktadır. Bu semalar, sabit konumda çalısan bir isgörenin kullandıgı el hareketlerini gösteren mikroanalitik araçlardır. Bu semalarda büyük ve küçük yuvarlaklardan yararlanılarak, belli bir islemin yerine getirilmesi sırasında iki elin hareketlerinin ayrıntılı analizi gerçeklestirilmektedir. Sag-sol el semasında, büyük yuvarlak elle yapılan belli bir islemi; küçük yuvarlak ise tasıma veya elin bir hareketini göstermektedir. iki elin hareketlerini bu tür bir sema ile incelemenin amacı; üzerinde çalısılan isi iyilestirme yollarını bulmaktır. Baska bir deyisle, bu analiz sonucunda is yönteminin basitlestirilmesi, el hareketlerinin kolaylastırılması veya azaltılması amaçlanmaktadır (Üreten, 2002: 466). 2.7.4.4. SIMO Semaları Simo semaları, insan gücü en küçük ayrıntılarının geçirilmesine yarayan sistematik ve sembolik çizelgelerdir. Bu semalarda hareketler en küçük parçalara bölünmüstür. Bu semalar çogunlukla tek isyerinde yapılan çalısmalar için kullanılmakta ve hareket ekonomisine dayanmaktadır. Simo semalarının kullanımı ile is sırasında çokça tekrarlanan ve gereksiz olan hareketler saptanmaktadır (Himmetoglu, 1972: 29). Simo semaları; isin mevcut yapılıs yönteminin, sag-sol el semaları ile gösterilenden daha ayrıntılı sekilde incelenmesini saglamaktadır. Üzerinde çalısılan isin filme alınması ve daha sonra filmin her karesinin teker teker incelenerek her bir elin yaptıgı hareketlerin belirle...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 8

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 8 |  görsel 1


2.7.2.6. Yeni Yöntemin Kullanımında Devamlılıgın Saglanması Yeni yöntemin gelistirme ve uygulama islemi ile birlikte bu yöntemin kullanımının devamlılıgının da saglanması gerekmektedir. Özellikle isgücünün, yeni yöntemin kullanımında önceleri birtakım uyum zorlukları göstermeleri beklenebilmektedir. Ancak zamanla bu zorlukların asılarak, yeni yöntemin yaygın olarak kullanımında süreklilik saglanabilir. Gelistirilen yöntem, ne kadar üstün özelliklere sahip olursa olsun, uygulamada devamlılık saglanamadıgı sürece, metot etüdünde basarılı sonuçlar saglanamayacaktır (Tekin,1996: 155). 2.7.3 Metot Etüdünün Uygulanma Alanları Metot etüdünün konusu, is sistemleridir. Sadece bir çalısma yeri söz konusu ise “çalısma yeri düzenleme”den, birden çok ve birbiri ile iliskili çalısma yerleri varsa “is akısı düzenleme” den söz edilmektedir (is Etüdü, Verimliligi Artırıcı Yaklasım ve Teknikler Dizisi, 1997: 5) . 2.7.3.1 Çalısma Yeri ve islem Düzenleme Çalısma yeri ve islem düzenleme çalısmalarında, ergonomik açıdan çalısma yeri düzenlemesi, hareket akıslarının düzenlenmesi, örgütsel çalısma yerinin düzenlenmesi, teknolojik tasarım ve üretim araçlarının kullanımı olmak üzere toplam bes adet düzenlemeden söz edilebilir. 2.7.3.1.1. Ergonomik Açıdan Çalısma Yeri Düzenleme Çalısma yerlerinin insana uyumunun saglanması için yapılan çalısmalar, ergonomik çalısma yeri düzenleme olarak adlandırılmaktadır. Bu sahada yapılan çalısmalar bes grupta toplanmaktadır (Yıldırım, 1989b: 115) . • Antropometrik Düzenlemeler: Çalısma yerinin insan boyutları ile uyumlu...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 7

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 7 |  görsel 1


2.5 is Etüdü Tekniginin Asamaları is etüdü metot etüdü ile baslamakta ve is ölçümü ile tamamlanmaktadır. is etüdü ile ilgili çalısmaların asagıdaki sıraya uygun olarak tamamlanması gerekmektedir; • is etüdü uygulanacak olan islerin seçilmesi, • Mevcut yönteme göre bütün faaliyetlerin direkt gözlemle is akısı semasına kayıt isleminin yapılması, • Kayıt islemi yapılan faaliyetlerin ve islemlerin ayrıntılı bir sekilde incelenerek; isin amacı, yapılacagı yer, yapılma sırası, yapan kisi ve yapıldıgı yol bakımından yeniden gözden geçirilmesi, • Mevcut üretim faktörleri ve imkanlara göre en ekonomik ve en etkin yöntemin gelistirilmesi, • Seçilen yönteme göre yapılaması gerekli islerle ilgili ölçme isleminin sonucuna göre standart zamanın belirlenmesi, • isletme yönetimi tarafından en uygun yöntemin seçilerek uygulamaya konulması, • Yeni yöntemle ilgili etkin bir kontrol sisteminin gelistirilmesi (Tekin, 1996: 144). 2.6 is Etüdü Teknikleri ve Birbirleri ile iliskileri is etüdü, “is Ölçümü” ve “Metot Etüdü” tekniklerini kapsamaktadır. Bu tekniklerin birbirleri ile iliskileri Sekil 2’de gösterilmistir. Metot etüdü ve is ölçümü birbirlerine çok baglıdırlar. Metot etüdü, islemin is kapsamının azaltılmasıyla ilgilenirken, is ölçümü ise, metot etüdü ile belirtilen is kapsamına dayanarak etken olmayan sürenin incelenmesi ve azaltılması ve islem için standart zamanların konması ile ilgilenmektedir (Kanawaty, 2004: 33).   SEKiL2. is Etüdü Teknikleri ve Birbirleri ile iliskileri (Kanawaty, 2004:36)...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 6



2 iKiNCi BÖLÜM iS ETÜDÜ is etüdü verimlilikle dogrudan iliskilidir. Sahip olunan kaynaklar ile daha fazla çıktıya ulasmak is etüdü teknigi ile mümkün olabilmektedir. Bu nedenle is etüdü teknigi tüm dünyada en yaygın sekilde kullanılan verimlilik artırma tekniklerinden biridir. 2.1 IS Etüdü Tekniginin Tarihçesi is etüdü tekniginin tarihçesi, zaman etüdünün kurucusu kabul edilen Taylor ve metot etüdünün yaratıcıları kabul edilen Gilbreth’ler hakkında detaylı bilgi verilerek açıklanacaktır. 2.1.1 Frederick W. Taylor is etüdünün iki bileseninden ilki olan “Zaman Etüdü”nün ve Bilimsel Yöntemin babası olarak nitelendirilen Taylor, 1856 yılında Philadelphia’da zengin bir ailenin çocugu olarak dünyaya gelmistir. Harward Üniversitesi’ne dereceyle girmis ancak saglık problemlerinden dolayı hukuk egitimini yarıda bırakmıs ve endüstriye basit bir isçi olarak girmistir. isçi olarak girdigi Midvale Çelik Fabrikası’nda kısa sürede ustabasılıga yükselen Taylor, bu esnada gece okuluna giderek mühendislik egitimini tamamlamıs ve 31 yasında Midvale Çelik Fabrikası’nın bas mühendisi olmustur (Meyers, 1992: 6). Fabrikadaki israf, kayıplar, kötü yönetim ve koordinasyon eksikligi Taylor’un dikkatini çekmistir. isçiler ve yöneticiler arasındaki uyumu ve isbirligini engelleyen baslıca sorunun, yöneticilerin bir günlük normal is miktarını belirlememeleri oldugunu tespit etmistir. Bir isçinin en az sürede en çok ne kadar is yapabilecegini degil, bir günlük normal is miktarını belirlemeye çalısmıs ve bir isi yapmanın en iyi yolunu bulmamanın gerekliligini vurgulamı...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 5



1.8 Verimlilik Artırma Teknikleri Verimlilik artırma teknikleri ile ilgili çalısmalar yapan degisik disiplinlerdeki (endüstri, sistem, bilgisayar ve makine gibi mühendislikler, isletme ve ekonomi, psikoloji ve davranıs bilimleri vb.) arastırmacı yazarlar, verimliligi artırma ya da gelistirme konusunda farklı teknikler önermektedirler. Ancak bunları ortak özelliklerine göre sınıflandırmak mümkündür (Kuruüzüm,1992: 22). Prokopenko verimlilik artırma tekniklerini “Endüstri Mühendisligi Teknikleri” ve “Davranıssal Teknikler” olmak üzere iki baslık altında incelemistir (Prokopenko, 2003: 149-184). Endüstri Mühendisligi Teknikleri: • is Etüdü • is Basitlestirme • Pareto Analizi • Tam Zamanında Üretim Yöntemleri • Deger Analizi • Maliyet-Fayda Analizi • Sıfır Bazlı Bütçe • Maliyet-Verimlilik Tahsisi Davranıssal Teknikler • Örgüt Gelistirme • Beyin Fırtınası • Güç Alanı Analizi • Nominal Gruplama Teknigi Verimlilik artırma teknikleri, teknolojik yenilik içerip içermemesine baglı olarak iki baslık altında incelenebilmektedir. Birinci gruptakiler uzun dönemde bireysel ve toplumsal refah düzeyinin artısında tek etken olan teknolojik yenilikleri gerektirir. Bu vesileyle ya bilinen ürünlerin üretim yöntemlerinde bir degisim olmakta; ya da yeni ürünler üretilmektedir. Teknolojik degisim içerenler de dahil olmak üzere verimlilik artısı saglayan ve en yaygın kullanılan onbir yöntem, asagıda sıralanmıstır. Bunların ilk ikisi yeni teknoloji üretimi gerektiren, geri kalan dokuzu ise yeni teknoloji gerektirmeyen yöntemlerdir. • Yeni Üretim Yöntemi • Yeni Ürünler ve Üretim Yöntem...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 4

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 4 |  görsel 1


Girdi ve çıktı birimlerinin homojenlik niteliginin azaldıgı durumlarda, heterojen birimlerin bir araya toplanması için fizik birimleri kullanma olasılıgı kalmayacaktır. Bu durumda toplama isinin deger birimleri ile yapılması gerekir. Deger birimleri parasal ifadelerdir ve girdi ile çıktı toplamlarına giren birimlerin fiyatlarından olusmaktadır. Verimlilik = Çıktı (TL) / Girdi (TL) Bu sekilde parasal ifadelerle verimlilik ölçümleri yapılırken fiyat degisimlerinin dikkate alınması gerekmektedir (MPM Sanayi isletmelerinde Verimlilik Ölçüm ve Analizi Seminer Notları, 1986: 10-13). 1.5.3 Ortalama ve Marjinal Verimlilik Belli bir dönem için verimlilik oranı o dönemin toplam çıktısının, girdinin dönem içinde kullanılan toplamına oranlanmasıyla elde edilebilmektedir. Buna “ortalama verimlilik” denir. Verimlilik oranı, dönem içinde çıktıda görülen artısın, yine aynı dönem içinde girdide görülen artısa oranlanması ile elde edilebilmektedir. Buna da “marjinal verimlilik” denir. Görüldügü gibi verimlilik ölçümü toplamlar açısından yapılırsa ortalama; degismeler açısından yapılırsa marjinal verimlilik oranlarına ulasılmaktadır. Uygulamada kullanılan genellikle ortalama verimlilik oranıdır. Marjinal verimlilik ise daha çok soyut bir kavramsal araç olarak ekonomi biliminde önemli yer tutan kuramsal modellerde yer almaktadır (MPM, Sanayi isletmelerinde Verimlilik Ölçüm ve Analizi Seminer Notları, 1986: 16). 1.6 Verimlilik Ölçümü “Verimlilik ölçümü bir isletmede yönetimin gerçek yeterliligini ölçebilmede etkili bir ölçüt olup, aynı zamanda isletme içinde farklı bölümle...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 3



1.4.2 Etkenlik ve Etkililik Etkenlik ve Etkililik, farklı anlamlar içermelerine ragmen sıkça birbirinin yerine kullanılan kavramlardır. Özellikle ticari olmayan isletmelerde bu iki kavram arasındaki farklılık daha da önem kazanmaktadır. Etkenlik, yararlı çıktıların üretilmesi için kullanılan isçilik, hammadde ve malzeme, dısardan saglanan fayda ve hizmetler gibi kaynakların ne denli etken kullanıldıgını anlatan bir kavramdır. Bu tanımdaki "yararlı" kavramı, saglanan mal ve hizmetlerin gerçekten gereksinilen mal ve hizmetler oldugunu anlatmaktadır. Kaynakların etken kullanımı ile kastedilen sey ise; fiili deger standart deger ile karsılastırıldıgında kaynak kullanımında gerçeklesen performansın ne oldugudur (Lawor, 1985: 36). Daha genel bir ifadeyle, yapılan her iste, verimli sonuç elde etmeye yarayan yöntemlere tümüyle "etkenlik" denmektedir. Bu tanımdan da anlasılacagı üzere, etkenlik ve verimlilik birbirine çok yakın kavramlardır. Aradaki fark, etkenligin bir kabiliyeti, bir tutum tarzını, olumlu netice almayı amaçlayan bilinçli davranısı, akla dayalı tüm insan davranıs ve çabalarını ifade etmesidir. Verimlilik ise; ortaya konmus maddi sonuçlar kıyaslanarak belirtilmektedir. Birisinde maddi bir artıs vardır, digerinde aynı sonucu doguran tutum ve davranıslar söz konusudur (Gürsoy, 1985: 42- 44). Etkenlik hesaplaması asagıdaki basit örnek üzerinde daha kolay anlasılabilir. Bir isin standart düzeyde yapılmasına iliskin standart süre 2 saat ise ve bu is bir isgören grubu tarafından 3 saatte basarılırsa etkenlik su sekilde hesaplanır; Etkenlik = Standart deger / Fiili Deger = 2 / 3 = 0,66 yani %66 'dır. Etkenlik oranının 1 degerinin altında kalması, faaliyet sonucunun istendigi gibi gerçeklesmedigini gösterir. Oranın ...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 2

iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 2 |  görsel 1


BiRiNCi BÖLÜM VERiMLiLiK KONUSUNA GENEL BiR BAKIS 1.1 Verimlilik Tanımı “Genel bir tanımlama yapılırsa, verimlilik, bir üretim ya da hizmet sisteminin ürettigi çıktı ile bu çıktıyı yaratmak için kullanılan girdi arasındaki iliskidir. Yüksek verimlilik, aynı miktardaki girdi ile daha fazla çıktı elde etmek ya da aynı miktarda çıktı için daha az girdi kullanmaktır. Bu iliski genelde asagıdaki gibi ifade edilmektedir” (Prokopenko, 2003: 3). Verimlilik = Fiziki Çıktı / Fiziki Girdi Baska bir deyisle verimlilik, eldeki kaynaklarla en çok üretimi gerçeklestirme ugrasısıdır. Refah düzeyini yükseltmek isteyen her toplumun temel hedefi, mevcut kaynaklarını en yararlı yerlerde ve en yararlı biçimde kullanarak üretimini en çoga çıkarmak olacagından, bu ülkeler için verimlilik önemli bir kavramdır. Özellikle, ülkemiz gibi kıt kaynaklarla kalkınma çabasında olan ülkeler için verimliligin anlamı çok daha büyüktür (Dogan, 1989: 13). Geçmisten günümüze kadar verimlilik kavramı farklı yazarlar tarafından farklı sekillerde tanımlanmıstır; • Littre (1883) “Üretme yetenegi”, • Early (1900’ler) “Ürünler ile onun üretiminde kullanılan kaynaklar arasındaki iliski”, • Davis (1955) “Kullanılan üretim faktörlerine göre elde edilen ürün miktarındaki degisim”, • Kendrick (1965) “Kısmi, toplam faktör ve toplam verimlilik kavramları ile yapılan tanımlar”, • Sumanth (1979) “Toplam verimlilik, gerçeklesen çıktının kullanılan girdiye oranıdır”, • Bain (1982) “Çıktıların kendileriyle ilgili birtakım girdilere oranıdır”, (Kuruüzü...

Devamini Oku

» iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi 1



iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi ve BiR UYGULAMA MASTER TEZi     T.C. GAZi ÜNiVERSiTESi SOSYAL BiLiMLER ENSTiTÜSÜ iSLETME ANABiLiM DALI ÜRETiM YÖNETiMi VE PAZARLAMA BiLiM DALI iSLETMELERDE VERiMLiLiK ARTIRIMINDA iS ÖLÇÜMÜ TEKNiGi ve BiR UYGULAMA MASTER TEZi Hazırlayan Tez Danısmanı Ankara - 2007 Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlügü’ne, ...’a ait “isletmelerde Verimlilik Artırımında is Ölçümü Teknigi ve Bir Uygulama” adlı çalısma, jürimiz tarafından isletme Anabilim Dalında YÜKSEK LiSANS TEZi olarak kabul edilmistir. ÖNSÖZ Günümüzde gelismislik ya da ekonomik sistem farklılıgı olmaksızın tüm ülkelerde, verimliligin ulusal refahın artırılmasında büyük önemi oldugu düsüncesi kabul görmektedir. Verimlilik artısı ekonomik büyüme ve kalkınmanın ana kaynaklarından biri olarak görülürken; “düsük verimlilik tuzagı” ekonomideki durgunluk ya da enflasyonun ana nedenlerinden biri olarak görülmektedir. Ülkelerin küresel ekonomiye entegrasyonunda, verimlilik artısının hayati bir rolü vardır. Küresellesmenin getirdigi üretim ve ticaretteki büyüme fırsatları ve artan rekabet, verimlilik artısını gerekli kılmaktadır. Globallesmenin etkisiyle tüm sektörlerde mevcut olan rekabet ortamında isletmelerin rekabet üstünlügü yakalayabilmesi açısından verimliligin önemi oldukça fazladır. Kaynaklar her geçen gün azalırken, ihtiyaçlar sürekli olarak artmaktadır. Bu da isletmelerde kaynakların verimli kullanılması geregini artırmaktadır. Uygulamada, verimlik artısı saglamaya yönelik pek çok...

Devamini Oku

» Ergonomi : İnsan-teknoloji İlişkisi Çevresinde Gelişen Kritik Te



İnsan-teknoloji İlişkisi Çevresinde Gelişen Kritik Teorik Konular DAVID MEISTER 1111 Wilbur Avenue, San Diego, California 92109, USA Anahtar Kelimeler: Uygulama, Karmasiklik, Tasarim; Insan/Teknoloji Iliskisi; Arastirma Bu makalenin amaci, insan teknoloji iliskisi çevresinde gelisen kritik teorik konulara isaret etmektir. Bu konunun iki yönü bulunmaktadir. (1) zaten gelismesini tamamlamis olan teknolojiye insanin yaniti (genel ergonomi) ve (2) sistem tasarimina ergonomi prensiplerini ve bilgisini uygulama (gelismeci ergonomi). Insan-teknoloji iliskisine odaklanmayan ergonomi arastirmalari, ergonomiye çok az sey katar. Bu arastirma ayni zamanda davranissal prensiplerin fiziksel esdegerlerine dönüstürme problemine de yöneltilmelidir. GIRIS Bu makale, kuramsal spekülasyonun özü olan yanitlardan daha çok, sorulara neden olmaktadir. Kuram daima sorularla baslar. Bu sorularin çogu, ergonomistler tarafindan sorgulanmadan kabul edilen temel kavramlarla ilgilidir. Kabul edilmeden önce hiç sorgulanmamasi problem olabilir. Ancak, ergonominin konumunda niçin bu kavramlarin kabul edildigine dair tarihsel ve kültürel nedenler vardir (Meister 1999) ve belki de günümüzde bu tarz bir üretim, eskiden oldugundan daha karmasik bir hal almaktadir. Bu sorular asagida yer almaktadir. 1- Disiplinin dogasi nedir? 2- Ne üzerine çalisilmalidir? 3- Ergonomi bilgisi nasil tanimlanir? 4- Ergonomi arastirmasi ile pratigi arasindaki iliski nedir? 5- Ergonomi ölçümlerinde büyük bir rol oynayan paradigmalar hayli gelismis sistemlere de uygulanabilir mi? 6- Ergonominin ugrastigi teknoloji ile ilgili karmasiklik gibi boyutlar veya temel nitelikler mevcut mudur? Bu sorular, ergonominin karsilastigi bütün kuramsal sorular degildir ancak bu sekilde ilk adimi atilacak sorulardir. Kuram olustur...

Devamini Oku

» İŞLETMELERDE TEKNOLOJİ YÖNETİMİNİN GELECEĞİ 2



2.4. TEKNOLOJİK RİSK ANALİZİ Yaşantımız içinde yer alan ve kullanmış olduğumuz her teknolojik yenilik beraberinde olumsuzluklar da getirebilir. Bu olumsuz etkilere risk, bu riski göze alarak kullanılan teknoloji işlemine risk alma, bu işlemlerin değerlendirilmesine ise risk analizi denilebilir. Teknolojinin gelişimi ve günlük hayata girmesi ile insanoğlunun riski en aza indirme çabası, teknolojik risk analizini de teknoloji tabanına dökme ihtiyacını da getirmiştir (Mestçi ve Kul, 2005: 6). 2.5. TEKNOLOJİK AR-GE YÖNETİMİ (TEKNOLOJİ YARATILMASI) Teknolojik gelişmeler Ar-ge faaliyetleri sonucu ortaya çıkar. Ar-ge yönetimi ise bir çeşit proje yönetimidir. Öncelikle yapılacak araştırma konularına karar vererek bir Ar-ge politikası oluşturulur. Buna dayanarak proje teklifleri alınır veya geliştirilir ve oluşan projeler önce türlerine (radikal, yapısal, adımsal, modüler, ürün, süreç yenilikleri) göre ayrıştırılır, daha sonra her biri oluşturulan seçim kriterleri ile değerlendirilir. Değerlendirme sonuçlarına göre seçim yapılarak desteklenecek projelere karar verilir. Böylece eldeki kaynaklar (maddi ve işgücü) seçilen projeler arasında dağıtılır. Projelerin takibi, yönetilmesi ve kontrolü yapılarak projelerin planlanan zamanda gerçekleştirilmesine çalışılır(Çetindamar, 2003). 2.6. TEKNOLOJİNİN ÖLÇÜLMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ Teknolojinin ölçülmesi ile kastedilen hem satın alınacak hem de geliştirilecek (Ar-ge faaliyeti ile) olan teknolojilerden beklenilen performans kriterlerinin ve alternatif teknolojiler arasında seçim yapılmasını sağlayacak olan teknolojik özelliklerinin saptanması ve uygulanmasıdır. Teknoloji değerlendirme ise teknoloji ölçümü sırasında yapılan kıyaslama ve karşılaştırma aktivitesi ...

Devamini Oku



Endüstri Mühendisligi

Facebook sayfamiza üye olun