» 2 Kutuplu Pazarda Küçük Oyuncu için Fiyatlandırma Stratejileri 5



The regression equation is volume = 6.58 - 5.79 index Predictor Coef SE Coef T P Constant 6.5842 0.5387 12.22 0.000 index -5.7852 0.5964 -9.70 0.000 S = 0.328065 R-Sq = 48.0% R-Sq(adj) = 47.5% The regression equation is index = 1.02 - 0.0798 volume Predictor Coef SE Coef T P Constant 1.02236 0.01103 92.67 0.000 volume -0.079769 0.006904 -11.55 0.000 S = 0.0222564 R-Sq = 56.7% R-Sq(adj) = 56.3% The regression equation is volume = 26,8 - 25,2 Index Predictor Coef SE Coef T P Constant 26,829 2,005 13,38 0,000 Index -25,237 2,209 -11,42 0,000 S = 0,684142 R-Sq = 56,1% R-Sq(adj) = 55,7% Ek C.2 SKU 3 The regression equation is contr (thsnd YTL)/ volume share = - 55011 + 77166 index Predictor Coef SE Coef T P Constant -55011,4 82,7 -665,13 0,000 index 77166,3 94,2 819,37 0,000 S = 36,0161 R-Sq = 100,0% R-Sq(adj) = 100,0% The regression equation is contr (thsnd YTL)/ volume share = - 90979 + 110745 index Predictor Coef SE Coef T P Constant -90979,2 179,1 -508,11 0,000 index 110745 191 579,89 0,000 S = 64,7638 R-Sq = 100,0% R-Sq(adj) = 100,0% The regression equation is contr (thsnd YTL)/ volume share = - 65583 + 91632 index Predictor Coef SE Coef T P Constant -65583,1 100,0 -655,56 0,000 index 91631,9 113,9 804,39 0,000 S = 43,5642 R-Sq = 100,0% R-Sq(adj) = 100,0% The regression equation is contr = - 55844 + 69308 index Predictor Coef SE Coef T P Constant -55843.7 92.4 -604.17 0.000 index 69307.6 96.9 715.10 0.000 S = 43.6677 R-Sq = 100.0% R-Sq(adj) = 100.0% Ek C.3 SKU 11 Index = 0.9584 Contribution = 4.3671e+004 Index = 0.9232 Contribution = 1.6643e+004 SKU 6 Index = 0.8898 Contribution = 6.9819e+004 Index = 1.0588 Contribution = 8.8426e+004 F. Referanslar [1] L. Phillips, Robert. Pricing and Revenue Optimization, Stanford University Press, Stanford, California, 2005 [2] Hirshleife...

Devamini Oku

» 2 Kutuplu Pazarda Küçük Oyuncu için Fiyatlandırma Stratejileri 4



n = her bir doğum noktası; olası bir senaryoyu temsil etmektedir P1 = 1. oyuncunun ürün fiyatı P2= 2. oyuncunun ürün fiyatı D = Gözlenlenen ürüne olan talep sayısı p = Senaryonun meydana gelme olasılığı Tablo 5:Karar ağacının temsili gösterimi Program, 2. oyuncunun istenen ürününün optimum fiyatını bulmak üzere çalışıyor. Bu bağlamda kullanılan parametreler 1. ve 2. oyuncuların ilk durumdaki ürün fiyatları, olası fiyat artırımları, ve olası fiyat artırımı yüzdeleri; kullanılan değişkenler ise 2. oyuncunun ele alınana ürününün fiyatı ve bu ürüne olan her periyottaki talep. Programın asıl temelini oluşturan fonksiyon ise talep fonksiyonu (Talep fonksiyonu ve detayları için Bkz. EK A.3). Bir araştırma şirketi yardımıyla oluşturulan talep fonksiyonuna göre her periyottaki talep bir öncekine bağlı olarak gelişiyor. Bu da programı dinamik bir hale getiriyor. Buna ek olarak, talep fonksiyonunun beraberinde getirdiği değişken çarpımı problemi doğrusal olmayan programlama yoluyla çözmeyi zorunlu kılıyor. Fiyatlandırma sorununa getirdiğimiz bu yeni yaklaşımın en zor yerini de bu konu oluşturuyor.   Şekilde temel düzeyde GAMS kullanılarak oluşturulan programdan bir kesit görülmektedir. Bunların yanısıra, problemin iki adet de kısıtı bulunmaktadır: 1. kısıt, ardışık periyotlarda ürüne olan talebin %5 den fazla azalmasını önlemekte, 2. kısıt ürün fiyatının 1. oyuncuda karşılık gelen ürün fiyatından fazla olmayacağını garantilemektedir. F. Sonuç ve Öneriler Değişen makro dengeler çerçevesinde küreselleşme ve internetin pazarlar üzerindeki derin etkisi göz önüne alındığında fiyat-karlılık dengeleri bütün şirketler için çok önemli hale...

Devamini Oku

» 2 Kutuplu Pazarda Küçük Oyuncu için Fiyatlandırma Stratejileri 3



Oluşturulan talep fonksiyonu baz alınarak fiyat değişimlerinin analiz edildiği senaryo çalışması Microsoft  Excel üzerinde oluşturuldu. Bu çalışmada, pazar liderinin tüm ürünlerinde yüzde 1’den 15’e kadar yüzde 1’lik ardışık fiyat artışları yapıldı ve bu fiyat değişikliklerinin endeks üzerine yansımaları analiz edildi. Tablo 1:Pazar Liderinde %11 Fiyat Artışı Olursa Küçük Oyuncunun Ürünlerindeki Optimum Fiyat Endeksi Seviyeleri Bu kademeli artışların küçük oyuncunun ürünlerine etkileri göz önünde bulundurularak bu ürünlerin optimum fiyat endeks seviyesini Excel Solver yardımı ile hesaplattık. Hedef: Küçük oyuncunun ürünlerinin bulunduğu kâr havuzunun maksimize edilmesi Kısıtlar: • Küçük oyuncunun ürünleri için toplam satış hacmindeki düşüşün %5’den daha yüksek olmaması • Küçük oyuncunun ürünlerinin fiyatlandırılmasında fiyat üst sınırının o ürüne karşılık gelen pazar liderinin ürününün fiyatı olması Tablo 1’de söz edilen segmentlerin her birinde yer alan ürünler aşağıda Tablo 2’de gösterilmiştir Tablo 2: Segmentlerde bulunan ürünler Bir sonraki adımda pazar liderinin ürünleri için son 3 yıldaki ay sonu ortalama fiyat endeksleri göz önünde bulundurularak periyod bazlı fiyat endeks değişimleri ’ hesaplandı. Böylece pazar liderinin son 3 yıldaki periyod başına fiyat endeksi değişimleri kısıt olarak ‘endeks fiyat yaklaşımına dahil edilmek üzere not edildi. Söz edilen ‘periyod’ bir mevsimin 3 ayı olarak kabul edildi. Bu şekilde bir varsayımın yapılmasının nedeni çarpıcı fiyat değişikliklerin...

Devamini Oku

» 2 Kutuplu Pazarda Küçük Oyuncu için Fiyatlandırma Stratejileri 2



Joel Dean bu alandaki ilk çalışmasını 1950 yılında yayınladı. Onun çalışması fiyatlandırma konusundaki iki alternatif üzerinde yoğunlaşmıştı. Bu alternatifler literatürde ‘skimming price’ dediğimiz göreceli olarak yüksek fiyat uygulama ve ‘penetration price’ dediğimiz daha düşük fiyat uygulama politikalarıydı. Bu alandaki tartışmalar Dean ile devam etti. Dean’in savunduğu teori 1960’ların sonuna doğru Amerika’da maliyet temelli bir fiyatlandırmanın kullanıldığı yönündeydi. 1969 yılında Gillis maliyet bazlı fiyatlandırmanın sadece Amerika’da değil, bütün dünyada egemen fiyatlandırma şekli olduğunu savundu. 1970 li yılların hemen başında Oxenfield bütün fiyatlandırma kararlarının rutin prosedürlerin takip edilmesi ile; ya da iç güdüsel olarak yapıldığını, bu sebepten de bu fiyatlandırmaların çok etkili olmadığını savunuyordu. Bütün bu gelişmeler takip edildiğinde ve iş hayatındaki önemi düşünüldüğünde, maksimum kârlılığa ulaşmak için, şirketlerin fiyatlarını nasıl belirlemeleri ve nasıl değiştirmeleri gerektiği ile ilgili olan fiyatlandırma politikasının çok önemli bir konu olduğu görülmektedir. Fiyatlandırma kararları çoğu zaman çok kompleks bir yapı kazanabilmekte ve bu konuda çok az şirketin doğru fiyatlandırma polikaları ile doğru zamanda doğru kanallar ile bütün müşterilerine ulaşabilme yetisine sahip olduğu görülmektedir. Aslında fiyatlandırma pazarın çok önemli dört elemanından biridir: ürün, fiyatlandırma, promosyon ve dağıtım kanalları. Literatürde üç farklı fiyatlandırma şekli bulunmaktadır: maliyet bazlı fiyatlandırma, pazar bazlı fiyatlandırma ve değer bazlı fiyatlandırma. Maliyet bazlı fiyatlandırma, daha ö...

Devamini Oku

» 2 Kutuplu Pazarda Küçük Oyuncu için Fiyatlandırma Stratejileri 1



İki Kutuplu Pazarda Küçük Oyuncu için Fiyatlandırma Stratejileri Grup Üyeleri: Tahir EKİN Erbil YAMAN A. Hamdi HAFIZOĞLU Endüstri Mühendisliği Departmanı Bilkent Üniversitesi Ankara Tarih: 20/02/2007   ÖZET Bu raporun amacı okuyucuyu iki kutuplu bir pazarda küçük oyuncu için yapılan “fiyatlandırma stratejileri” projesi hakkında bilgilendirmektir. Rapor içerisinde; öncelikle proje hakkında gerekli bilgiler verilecektir. Daha sonra okuyucuyla problemin özet bir tanımı paylaşılacaktır. Bu projenin kapsamı, fiyat talep ilişkisini kullanarak, farklı marketlerdeki (Geleneksel ve modern) fiyat iyileştirmelerini kapsayacak şekilde belirlenmiştir. Literatür kısmında kullanılan fiyatlandırma politikaları ile fiyat talep ilişkisini içeren verilere yer verilmiştir. Ayrıca proje boyunca talep belirleyici unsurların analizi yapılmıştır, bu unsurlar oluşturulan bir model yoluyla çözüm metodunun içerisine yerleştirilmiştir. Literatür incelenmesinin hemen ardından küçük oyuncunun şu anki fiyatlandırma politikaları incelenecek ve daha sonra bu fiyatlandırma stratejilerinin iyileştirilmesi kullanılan modeller ve önerilen metodlar ayrıntılı olarak anlatılacaktır. En son kısımda ise sonuca dair elde edilen verilerin bulunduğu ekler kısmı ve faydalanılan kaynakların yer aldığı referanslar kısmı yer alacaktır.   A. Proje Hakkında Bu projede pazarın büyük kısmının iki oyuncuya ait olduğu (duopol) marketlerde küçük oyuncunun uygulaması gereken fiyat stratejileri üzerinde durulacaktır. İki ana oyunculu bu pazarlarda iki şirketin de oluşturacağı fiyatlandırma stratejileri ve bu sratejiler sonucu uygulayacakları fiyat politikaları pazarın gelecekteki görünümü açısından son derece öneml...

Devamini Oku

» KOBI lerde Sistem ve Süreclerin Kullanilmasi -3



Işletmeler Sistem ve Süreç Yönetimlerine Ne ölçüde Stratejik Yaklaşmaktadır? Eskişehir KOBı'lerinde Sistem ve Süreçlerin Kullanılmasına Yönelik Bir Degerlendirme Tablo 1. Sistemler ve Süreçler   Kaynak: KOSGEB,2005:53. Yukarıda verilen tablo, sistemler ve süreçlerin uygulama sonuçlarına göre, hangilerinin yapılıp yapılmadıgını göstermek açısından KOBı'ler yönünden parlak bir görünüm sergilememektedir. Araştırmadaki sistem ve süreçlerin sayısını işletme içi bölümlere göre sınıflandırdıgımızda şu sonuca ulaşılmaktadır; Yönetim/Organizasyon 4 Adet Üretim 6 Adet Pazarlama 2 Adet Finansman-Muhasebe 6 Adet ınsan kaynakları 3 Adet Alt yapı 2 Adet KOBı'lerin %50'sinden fazlasında yapılan sistem ve süreçlerden, üçü Finansman-Muhasebeyle, biri de üretimle ilgilidir. Bu sistem ve süreçleri yapan KOBı'lerin oranları şöyledir; %64,62 oranında aylık bütçe kontrol, %72,77 oranında maliyet-kâr analizi, %63,82 oranında maliyet muhasebesi ve %59,34 oranında yeni ürün geliştirmede yapılmaktadır. Yukarıda verilen tablodan da görülecegi gibi, diger sistem ve süreçlerin yapılma oranı %50'den azdır oysa, araştırmada yer alan sistem ve süreçlerin uygulanması KOBı'lere her yönden büyük destek saglayacaktır. örnegin KOBı'lerin %57,28'i yıllık plan bütçe yapmamaktadır. Bu sonuç, KOBı'lerin hedeflerinin ve planlarının olmadıgını düşündürmektedir. Bütçeler, hedeflerden çok farklı degildir. özellikle finansal baglamda birbiri içine geçmiş hedefler toplulugudur ve işletmenin örgüt yapıs...

Devamini Oku

» KOBI lerde Sistem ve Süreclerin Kullanilmasi -2



Işletmeler Sistem ve Süreç Yönetimlerine Ne ölçüde Stratejik Yaklaşmaktadır? Eskişehir KOBı'lerinde Sistem ve Süreçlerin Kullanılmasına Yönelik Bir Degerlendirme ışletme yöneticileri, yaptıkları analize göre, işletme için uygulanacak stratejiyi belirleyebilir. Analizde, sistem ve süreçlerin önemli bir bilgi kaynagı oldugu söylenebilir. Sistem ve süreçlerden elde edilen bilgilere göre, işletmenin stratejik yönetimi aşagıda belirtilen şekilde tasarlanabilir. 2.1. Stratejik Yönetimin Tasarlanması Stratejik yönetim uygulaması yapmak isteyen işletme yöneticileri, yukarıda belirtilen analizler sonucunda, işletmeleri hakkında bilgi sahibi olduktan sonra, aşagıda başlıklar halinde gösterilen, bazı sistem ve süreçlerden yararlanarak stratejik yönetimi tasarlayabilir. a) ışletmelerde Stratejik Analiz, Araç ve Araştırmaları; - Swot analizi, - Kalite kontrol, - Pazar araştırması, - Başabaş noktası analizi, - Muhasebe sistemleri vb. b) ışletmelerde Stratejik Yönetime Yaklaşım Dogrultusunda Yapılan Faaliyetler/Uygulamalar; - Rekabet üstünlügü için yeni ürün geliştirme, - Pazarlama ve tutundurma yöntemleri, - Personel niteliginin artırılması (Egitim), - Personelin etkinligini artırmaya yönelik olarak personel yedeklemesi, - Araştırma-Geliştirme vb. c) Stratejik Planlama ve Kontrol; - Yıllık plan-bütçe, - Performans yönetimi, - Üretimde bilişim ve bilgisayar kullanılması, - Satışta bilişim ve bilgisayar kullanılması, - Satış planlaması, - Kurallar-süreçler vb. Stratejik tasarımın detaylarına bakıldıgında, işletme işlevlerinin analizinden elde edilen bilgilere dayandıgı görülmektedir. Stratejik yönetim yapmak isteyen işle...

Devamini Oku

» KOBI lerde Sistem ve Süreclerin Kullanilmasi -1



Işletmeler Sistem ve Süreç Yönetimlerine Ne ölçüde Stratejik Yaklaşmaktadır? Eskişehir KOBı'lerinde Sistem ve Süreçlerin Kullanılmasına Yönelik Bir Degerlendirme Murat KOÇYıgıT Yrd. Doç. Dr., Anadolu Üniversitesi, SHYO mkocyigit@anadolu.edu.tr 1. Giriş Bilindigi gibi, işletmelerin kaynaklarının kıt olması, faaliyetlerini sürdürürken, karşılarına bir engel olarak çıkmaktadır. Kaynaklarını etkin ve verimli kullanamayan bir işletmenin üretim, pazarlama, finansman sorunlarıyla karşılaşması mümkündür. Bu sorunlar işletme başarısızlıgında önemli unsurlardır. ışletmeler stratejik yönetim uygulamalarıyla, belirtilen bu sorunları aşabilirler. Stratejik yönetim için işletmelerin uygun stratejileri belirlemeleri, uygulamaları ve sonuçlarını kontrol etmeleri gerekir. ışletmelerin hangi stratejiyi seçecekleri kararında, izlenmesi gereken bazı aşamalar vardır. Stratejinin seçiminde işletmenin dış ve iç çevresinin analizinden elde edilen bilgilerden yararlanılabilir. özellikle iç çevrenin analizi, işletme hakkında çok degerli bilgiler verebilir. ıç çevrenin analizinde, işletmenin sistem ve süreçlerinin analizi, stratejik yönetim planlaması ve uygulaması için önemli bir bilgi kaynagı olabilir. Bu çalışmada, stratejik yönetim ve işletme sistem ve süreçlerinin bilgi kaynagı olarak kullanılması ve çeşitli sorunları oldugu bilinen KOBı'lerin, stratejik yönetim ve araçlarına yaklaşımları açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın teorik kısmında, literatür bilgilerini çok fazla tekrar etmek yerine, temel bilgilere ait kısa açıklamalar yapılmaya çalışılmıştır. KOBı'lerin ekonomimiz içinde sahip oldugu &o...

Devamini Oku

» E-Devlette Kalite, Güvenlik Ve Kisisel Gizlilik



E-DEVLETTE KALİTE, GÜVENLİK VE KİŞİSEL GİZLİLİK Merve ŞENER GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ Mühendislik ve Teknoloji Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü E-mail: merve.sener@gmail.com Ayten PAŞAYİĞİT GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ Mühendislik ve Teknoloji Fakültesi Endüstri Mühendisliği E-mail: aytenpasayigit@gmail.com Anahtar kelimeler: gov.tr, e-dönüşüm, e-devlet, e-Türkiye,bilişim politikaları, sayısal imza, G2C, yerel yönetimler, e-belediye GİRİŞ “Bilgi Çağı” ve “Bilgi Toplumu” kavramlarının ne olup ne olmadığı tartışmalarını neredeyse geride bırakmak üzereyiz. Bilgi Toplumu’nun en temel öğelerinden biri değişimin tam zamanında ve gereği gibi olmasıdır. Bugün, gelişmiş dünyada yerini almak isteyen devletler ve bilgi toplumu bireyleri kavramlar üzerindeki tartışmaları hızla tamamlayarak eylemleri ortaya koymak zorundadırlar. Bilgi çağına girerken “Yönetim Bilişim Sistemleri” ve “Karar Destek Sistemleri” hem ayrı ayrı hem de birlikte yeterince irdelenmiştir. Günümüzde e-Yaşam tanımlaması ile birlikte, Yönetim Bilişim Sistemlerini gereğince kullanan devletler hızla e-Devlet ’e dönüşme noktasındadırlar. Her alanda elektronikleşme kısaca “e” yapılanma yaşamımızın her alanında genişleyerek sürmektedir, bu dönüşümle ilgili üretilen projeler ve çalışmalar genelde vatandaşın ve toplumun zamandan ve yapılan iş ve işlemlerde verimliliğini esas almaktadır.Devlette, ticarette, ekonomide, sağlıkta, sosyal güvenlikte vb. Pek çok alanda “e” yapılanma çalışmaları sürmektedir. Kamu kurum ve kuruluşlarında sürdürülmekte olan “e-Devlet ” kavramı ile birlikte kamu kurumlarının vatandaşa bakan yönünd...

Devamini Oku

» SOSYAL ZEKA TABANLI OPTİMİZASYON YAKLAŞIMI - 7



Bu şekilde toplam stokta bulundurma maliyeti üstel olarak azalırken, toplam maliyet de 3 siparişe kadar azalma gösterebilmiştir. Burada modellerin çözülmesi etkin bir şekilde maliyetlerin araştırılmasını  sağlayabilmektedir ve hangi miktarda siparişin hangi sürelerde tayin edilmesi gerektiğinin bulunmasını  kolaylaştırmıştır.   Toplam stokta bulundurma maliyetindeki azalma miktarının, sipariş maliyetinin altına düştüğü durumda, sipariş miktarında optimizasyon sağlanarak en uygun sipariş sayısının bulunması ve dolayısıyla sipariş miktarının da belirlenmesi sağlanmıştır. Şekil 10’daki grafikte de görüldüğü gibi, her sipariş sayısı 500 iterasyonda bir, Min4*(38,4+(X2-0,2)*(1000*(X2)-200*(X2)^2)+(X3-X2)*(1000*(X3)- 200*(X3)^2)+(1-(X3))*800-433,3333) 1000*(X2)-200*(X2)^2+((X2)-(0,2))*(1000-400*(X2))+((X3)-(X2))*(1000- 400*(X3))=800 Xi-Xi-1> 0 Xi>0 Xi<1 i = 1 to n gibi modeller çözülerek sonuçlar bulunup, sipariş sayısının optimum olabilmesi için karşılaştırma imkanı sağlanabilmektedir. Yapılan hata ise % 0,001 ler mertebesindedir. Şekil 10 - Sistemin amaç fonksiyonu olan toplam stokta bulundurma maliyetinin ilgili iterasyonlara göre değişimi Sonuçlar bulunduktan sonra, çözülen modeller ve çözümleri de uygulama klasörü içerisinde rapor.txt olarak kaydedilmektedir. 4.3. Üretim Planlamasında Optimizasyonun Yerel Ekonomi Üzerindeki Etkisi Bilindiği gibi Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi 32 milyon metrekarelik büyüklüğü ile ülkemizin en büyük OSB’sidir. Halen Eskişehir OSB’de 250 firma bulunmakta olup, bunlardan 210 tanesi faaliyette, geriye kalan 40 firma ise proje ve inşaat aşamasındadır. Faal firmalarda çalışanların sayısı yaklaşık 20 bin kişi...

Devamini Oku

» SOSYAL ZEKA TABANLI OPTİMİZASYON YAKLAŞIMI - 6



    Şekil 6 – Amaç fonksiyonu grafiği 4. YEREL PROBLEMLERE SZTO YAKLAŞIMI 4.1. İşletmelerimizde Optimizasyon Açıkları Teknoloji ve bilimde kaydedilen ilerlemeler sonucunda, artık iş yapmak için kullanılan yöntemler değişmeye başlamış, ayakta kalabilmek için globalleşen dünya ile uyum sağlamak zorunlu olmuştur. Eskiden haklarında üstünkörü karar verilebilen parmetreler, artık değişik mühendislik teknikleri ile enine boyuna incelenerek, mümkün olan en iyi şekilde hesaplanmalıdırlar. Aksi taktirde bu parametrelerin optimumdan uzakolmalarının getireceği ekonomik yük birikerek işletmenin gelişiminin önüne bir engel olarak çıkmakta, sektördeki rekabet gücünün zayıflamasına neden olmaktadır. Genel olarak bakıldığında; bir işletmede tesisin etkin bir şekilde planlanmasından, üretimin minimum maliyetlerle yapılmasına kadar birçok alanda, en iyi değerinin hesaplanması gereken bir çok parametre vardır. Bu en iyi değerler, maliyeti küçülten, işgücünden tasarruf sağlayan, sonuçta işletmenin kaynaklarını en verimli şekilde kullanmasına olanak veren değerlerdir. Bu anlamda bakıldığnda bu değerlerin hesaplanmasının gerekliliği kaçınılmazdır. Ancak çoğu işletmede bu ince ayarlar gerekli özen gösterilerek yapılamamakta, karar vericiler daha iyi seçeneklerinin varlığından haberdar olamamaktadırlar. Tek bir işletmenin kaynaklarını daha verimli kullanması tek başına yerel ekonomi ve ülke ekonomisi üzerinde pek etki yaratamasa da, olaya bir bütün olarak baktığımızda optimizasyonun ne denli önemli bir rolü olduğunu anlayabiliriz. Bütün işletmelerin kaynaklarını en verimli şekilde kullanabilmesi, yerel ekonomimizin ve dolayısıyla ülke ekonomisinin kalkınmasında çok önemli b...

Devamini Oku

» SOSYAL ZEKA TABANLI OPTİMİZASYON YAKLAŞIMI - 5



Bu sorunu aşabilmek için kısıtı esneterek, aslında kısıtın orijinal haline uymayan fakat yine de belli bir  yakınlıkta olan noktaları da çözüm kümesine dahil etmemiz faydalı olur. Fakat bu esneklik kalıcı olmamalı, maksimum iterasyona doğru yaklaşıldıkça kaybolmalıdır ki kısıtı gerçekten sağlayan noktalara doğru gidilsin. Şekil 2’de görülen grafikte bu etki sağlanmıştır. Buna göre her iterasyonda orijinal kısıt değeri belirli bir miktar esnetilir. Bu esneklik kısıtın yönüne göre de değişmektedir. Eşitlik kısıtlarında orijinal kısıt değeri hem pozitif,  hem de negatif yönde esnetilerek tek bir değerden bir aralığa götürülür. Kısıt denklemin bir değerden büyük olmasını şart koşan kısıtlarda bu değer olduğundan daha yukarı; küçük olmasını şart koşan kısıtlarda ise olduğundan daha aşağı çekilir.   Grafikte görülen +/- H değeri her iterasyonda, Mep = Maksimum esneme payı, Mitr = Maksimum iterasyon sayısı, olmak üzere, H = Kısıt * Mep * exp ( - İtr / Mitr * 0,1 ) formülü ile sağlanmaktadır. Böylelikle kısıt ilk iterasyonda gerçek değerinden Mep kadar esnemiş olacaktır. Eğer model bize çözüm sağlayan noktanın X1+X2 = 15 kısıtına uymasını şart koşuyor ise huni etkisi sayesinde bu kısıt iki ayrı kısıta bölünmüş oluyor. İlk modelimiz Max 3 * X1 - 2 * X2 s.t X1+X2 = 15 iken, huni etkisi sayesinde Max 3 * X1 - 2 * X2 s.t X1+X2 ≥ 15 – H X1+X2 ≤ 15 + H halini almaktadır. İlk iterasyonda H değeri Mep = 0,3 alınırsa 4,5 olacak, daha sonra üstel olarak azalarak son iterasyona gelindiğinde 0 olacaktır. Böylelikle SZTO’nun ilk iterasyonlarda en iyi noktaları seçebilme olasılığı yükselecek ve son iterasyonlara doğru en iyi noktaların kısıtlara giderek yaklaşması sağlanacaktır...

Devamini Oku

» SOSYAL ZEKA TABANLI OPTİMİZASYON YAKLAŞIMI - 4



Eğer yalnızca tamsayılar ile ilgilenecek olursak bu durumda 0 ile 15 aralığındaki 16 nokta çözüm kümemizi ve 16 ile 30 arasındaki 15 nokta ise kısıta uymayan noktaları temsil eder. Dolayısıyla bu noktalar arasında kısıta uyan noktaların yakalanma olasılığı oldukça yüksektir. Tabi noktalarla birlikte kısıtlarında tamsayıya yuvarlanmış olmaları gerekir. Tüm bu hususlar dikkate alındığında hassasiyeti ilk iterasyonlarda düşük tutmak, daha sonra gittikçe arttırmak SZTO’nun bu yöntemde verimliliğini arttıracaktır. İlk iterasyonlarda tamsayılar arasından en iyisi seçilecek, daha sonra onlar mertebesine nilerek diğer noktalar araştırılacak ve bu süreç son iterasyonlara gelindiğinde arzu edilen hassasiyete ulaşacaktır. Böylelikle ilk iterasyonda en iyi noktaların saptana bilme olasılığı yükselecek ve parçacık sayısının aşırı arttırılmasına ve dolayısı ile çözüm süresinin uzatılmasına ihtiyaç duyulmayacaktır. Bu teknik yazılımımızın genel model çözme algoritmasına uygulanmış ve olumlu  sonuçlar elde edilmiştir. 3.4.2. Penaltı Yöntemi SZTO’nun kısıtlı modelleri çözebilmesi için geliştirdiğimiz tekniklerden bir tanesi de penaltı model çözüm yöntemidir. Ana hatlarıyla yöntem, belirtilen kısıtlar doğrultusunda çözüm kümesinde kalmalarını sağlayacak cezalarla parçacıkları yönlendirmek ve karar verebilmelerini sağlamaktır. Bu etki, amaç fonksiyonuna kısıtları sağlama becerisine göre minimum bir model ise ekleme yaparak, maksimum ise de eksiltme yaparak gerçekleşir. Çözüm uzayında rastsal dağılan parçacıklar, amaç fonksiyonlarını modelin içeriğine göre minimum ya da maximum yapma eğilimindedirler. Bunun sağlanabilmesi için normal SZTO mantığında o...

Devamini Oku

» SOSYAL ZEKA TABANLI OPTİMİZASYON YAKLAŞIMI - 3



Sosyal yapının içerdiği herbir parçacık, kendi en iyisini hafızasında tutarak bunu hızında bir etmen olarak kullanır. Bireysel en iyisinden ne kadar uzaksa o noktaya doğru hızında bir artış gösterir. Bu davranışı aynı şekilde grubun en iyisine göre de gerçekleştirmektedir. Yani yüzeyi tararken grubun en iyisinden etkilenerek hızını ayarlama durumunda kalır. Grupsal eniyiden ne kadar uzaksa hızındaki ve dolayısıyla yönündeki değişiklik o ölçüde çok olur. Yani sürü içerisindeki bireyler aşağıdaki bilgileri kullanarak hareketlerini değiştirme eğilimi gösterirler: [11],[15] -Geçerli posizyonu (x, y) -Geçerli hızı vx, vy -Bireysel eniyi pozisyonu (pbestx, pbesty) -Grupsal eniyi pozisyonu (gbestx, gbesty) Her bir bireyin hızı aşağıdaki formulle değiştirilir: Vi k: i. bireyin k. iterasyondaki hızı xi : i. bireyin pozisyonu w : Eylemsizlik fonksiyonu Ci: Eylemsizlik faktörü Rnd: Türetilen rassal sayı pbesti: i. Bireyin eniyi pozisyonu gbest: Grup eneyisi pozisyonu X: Daraltma faktörü (Constriction factor) Hız birim yer değiştirme miktarı olduğundan, her birim zamana SZTO içerisinde bir iterasyon demekteyiz. Bir iterasyonda, parçacıkların grubun eniyisinden ve kendi en iyilerinden ne kadar uzakta olduklarına bağlı olarak hızları, dolayısıyla konumları, ve eylemsizlik değerleri gibi temel özelliklerinde değişimler olmaktadır. Parçacık bu değişimlere göre canlandırılmaya çalışılmaktadır. Bu canlandırılmanın yapılabilmesi, her iterasyonda parçacığın hızında meydana gelen değişimlerle sağlanmaktadır. Parçacığın grupsal eniyi ile bireysel eniyiden ne ölçüde etkileneceğini Ci faktörleri belirler. C faktörlerini 0.5 olarak düşünürsek ve ortak paranteze alırsak eğer, iki farkın ortalamasını aldığımızı farke...

Devamini Oku

» SOSYAL ZEKA TABANLI OPTİMİZASYON YAKLAŞIMI - 2



2. SOSYAL ZEKA Henüz literatürlerde yeni bir paradigma olan sosyal zeka, ülkemizde de yeni araştırmalara konu olmakta ve bu alanda yeni gelişmeler kaydedilmektedir. Çalışmamızda, İngilizce kaynaklarda “swarm” olarak geçen, Türkçe kaynaklarda da “sürü” olarak çevrilmiş olan terim, anlamı daha iyi karşılayabilmek ve çözümlemek adına “sosyal” olarak değerlendirilmiştir. İlkel bir sosyalleşmeden yola çıkarak, çeşitli grupların araştırma yeteneğini simüle etmemizden dolayı, “sürü zakası” yerine “sosyal zeka” adlandırmasını çalışmamız içerisinde tercih etmekteyiz. 2.1. Sürü (Grup, kültür ) Son günlerde biyologlar ve bilgisayar bilimcileri doğadaki sinerjik zeka örnekleri üzerindeki araştırmalarını sıklıklaştırmışlardır. Nasıl organize olduklarını, ne çeşit sosyal yapıları olduğunu ve amaçlarını nasıl gerçekleştirdiklerini, birbirlerinden ne ölçüde etkilendiklerini araştıma konularına dahil etmişlerdir. Aynı hayvan türlerinin bireylerinin bir araya gelerek oluşturdukları bu kümelere “sürü”, bu kümelerin bireylerinin birbirlerinden etkileşimleri sonucunda ortaya çıkan zeka potansiyeline ise “sosyal zeka” diyoruz. Sürülerde N adet temsilci bir amaca yönelik davranışı gerçekleştirmek ve hedefe ulaşmak için birlikte çalışmaktadır. Kolaylıkla gözlenebilen bu “kollektif zeka” temsilciler arasında sık tekrarlanan davranışlardan doğar. Temsilciler faaliyetlerini idare etmek için basit bireysel kurallar kullanır ve gurubun kalan kısmıyla etkileşim yolu ile sürü amaçlarına ulaşır. Grup faaliyetlerinin toplamından bir çeşit kendini örgütleme doğar. 2.2...

Devamini Oku



Endüstri Mühendisligi

Facebook sayfamiza üye olun