» SOSYAL ZEKA TABANLI OPTİMİZASYON YAKLAŞIMI -1



T.C OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SOSYAL ZEKA TABANLI OPTİMİZASYON YAKLAŞIMI ILE MODEL ÇÖZÜM UYGULAMALARI Bilgehan DOĞAÇ Onur KURT Demet SOLA Danışman: Yrd. Doç. Muzaffer KAPANOĞLU ESKİŞEHİR 2006   ÖNSÖZ VE TEŞEKKÜR Doğadaki canlıların geçirdikleri evrim süreci içerisinde geliştirdikleri ve bu süreç içerisinde nesillerinin tükenmesine engel olup ayakta kalmalarını sağlayan sosyal zekalarını, Endüstri Mühendisliğinin en önemli silahlarından olan “Optimizasyon” alanına uyarlaması üzerinde durduğumuz bu çalışmanın, ele aldığımız konularda kayda değer bir ilerleme kaydedebilmiş olması en büyük beklentimizdir. “Yerel Sorunlara Endüstri Mühendisliği Yaklaşımları ve Sosyal Sorumluluk Projeleri” kapsamında ele alındığında, çalışma iki açıdan bu başlığa tam uyum sağlamaktadır. Birincisi açıkça üzerinde durduğumuz “Üretim Planlaması Optimizasyonu”’nun yerel ekonomimiz üzerindeki etkilerinin araştırılması iken, bir diğer açı ise sosyal zekanın avantajlarını ortaya koyup, insanlar arasında uygulanabilirliğinin düşündürülmesidir. Umarız çalışmamız gerek Endüstri Mühendisliğinin bir adım daha ileremesine, gerek ise yerel ekonomimizin güçlenmesine katkıda bulunabilecek şekilde amacına ulaşır. Bizlere çalışmamız boyunca yol gösteren ve destek olan sayın danışman hocamız Yrd.Doç. Muzaffer KAPANOĞLU’na, eğitimimiz boyunca gerekli bilgi birikimini sağlamamız için çaba sarfeden değerli hocalarımıza, ve tabi varlığımızın mimarları ailelerimize teşekkürü borç biliriz. ÖZET Bu çalışma, hayvanlarda gözlenen sosyal zekanın ...

Devamini Oku

» İş Emniyeti Analizi



İş emniyeti analizi (İEA)/ Job safety analysis(JSA) İşi küçük parçalara ayırarak potansiyel tehlikeleri ve alınacak önlemler belirlemektir. Uygulaması basittir,işi gözlemleyerek iş sağlığı ve güvenliği açısından anlam taşıyan iş adımlarına ayırmak,her bir adımın potansiyel tehlikelerini ve alınacak önlemleri belirlemekten ibarettir. Neden iş emniyeti analizi ? Birinci öncelik iş güvenliği aktivitelerinde proaktif bir yaklaşım oluşturmaktır.Bunun yanında İEA  dokümanları,İSG eğitimleri için değerli veriler sağlar,ayrıca iş güvenliği prosedürlerinin oluşturulması ve revizyonunu,çevresel koşullar,makina ve iş metotlarının iyileştirilmesini öngörür.Hatta uygun yapılmış bir İEA ,yan etki olarak iş güvenliği dışındaki zaman kayıpları ve gereksiz hareketleri de azaltabilir. Analiz edilecek işin kapsamı İş kavramı oldukça geniş bir yelpazeyi kapsar.Bazen belli bir amacı gerçekleştirmek için yapılan tüm faaliyeti bir bütün olarak ifade eder,örneğin maden çıkarmak,inşaat yapmak gibi,bazan de vidayı sıkmak,düğmeye basmak gibi çok dar bir işlemi ifade edebilir.İş emniyeti analizi yapmak için her iki tanımlanan iş örneği de uygun değildir. Sahada çalışan işçinin yaptığı faaliyetler, iş emniyeti analizine en uygun işlerdir.Makineyi çalıştırmak,bir malzemeyi depolamak,bir parçayı monte etmek gibi. Çok karmaşık işler birden fazla ana parçaya bölünerek analiz edilebilir. Hangi işler analiz edilmeli? Sık olan olaylar/Seyrek ama kaza potansiyeli yüksek olaylar/Kaza ağırlığı yüksek olabilecek vakalar/Yeni veya değişen makine/ekipman/proses/Aşırı malzeme atığı veya ekipman hasarına neden olabilecek durumlar öncelikli olmalı,ama pratikte her iş analiz edilmelidir. Risk analizi ve İEA bambaşk...

Devamini Oku

» Metot ve Zaman Etüdü Teknikleri ile Verimliliğin Arttırılması



Traktör emniyet kabini imalatı yapan bir işletmede metot ve zaman etüdü teknikleri ile verimliliğin arttırılması  Ramazan YAMAN , Emine UÇMUŞ , Demet GÖNEN BAÜ. MMF. Endüstri Mühendisliği Bölümü 10145 Çağış/Balıkesir Özet İş etüdü, bilimsel bir sorun çözme tekniği olarak 18.yüzyılın başından günümüze kadar geçen süre içerisinde mal ya da hizmet üreten tüm üretim sistemlerinde kullanılmaktadır. Günümüzde mekanizasyonun artmasıyla düz işçiliğin oranının azalması, çalışma saatlerinin tümünün üretken faaliyetler için kullanılmasında iş etüdü çalışmalarının önemini daha da arttırmaktadır. İşletmeler, hem reel üretime katkı sağlamaları hem de istihdam yaratmaları açısından ülkemiz ekonomisinin en önemli aktörleridir. Çalışmada, üretim süreci boyunca tanımlanmış faaliyetlerin verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinde birbirine bağlı olan metot etüdü ve iş ölçümü aşamalarını kapsayan iş etüdü çalışmasının bir işletmede uygulaması yapılmıştır. İşlemlerin metotlarının iyileştirilmesi ve standart zamanlarının belirlenmesiyle ideal süreç modellenmiştir. Anahtar kelimeler : İş etüdü, süreç modelleme, verimlilik. Productivity improvement approach by time and motion study for tractor safety cabin manufacturing company Abstract Since the beginning of the 18. century, time and motion study have been used for manufacturing and service sectors as a scientific approach. With achievements on mechanization, simple work force percentage has been reduced in manufacturing; therefore time and motion study has been gained importance for effective usage of work hours. Manufacturing c...

Devamini Oku

» İş ve Zaman Etüdü Çalışması ile Verimliliğin Arttırılması



Bir Süt Ve Süt Ürünleri İşletmesinde İş ve Zaman Etüdü Çalışması ile Verimliliğin Arttırılması Tülin Gündüz CENGİZ, Âli Yurdun ORBAK Endüstri Mühendisliği Bölümü,Uludağ Üniversitresi, Bursa, 16059 Türkiye Telefon: +90 (224) 294 2089; Faks: +90 (224) 294 1903, tg @uludag.edu.tr   Özet— Üreticilerin iyi bir planlama yapabilmeleri için neyi, ne zaman, nasıl ürettiklerini bilmesi çok önemli bir gereksinimdir. Yapılacak üretimin süresi önceden tespit edilirse, işletmenin günlük kapasitesi  ölçülebilir ve üretim planlama fonksiyonları daha rahat işler. Bunun yanı sıra eldeki kaynaklardan  yararlanıp verimliliği arttırmanın yolu iş etüdü ve yönetim tekniklerinden yararlanmaktır. Bu çalışmada, süt ve süt ürünleri üreten bir fabrikada verimlilik kavramı ile iş etüdü ve teknikleri irdelenmiştir. Çalışma  kapsamında, işletmedeki tereyağı ünitesi ve kaymaklı yoğurt ünitesi ele alınmıştır. Zaman etüdü kullanılarak seçilen işlere dair süreler bulunmuştur. Sonuçlar kullanılarak, firmada üretim planlama ve  maliyetleme hesaplamalarında kullanılmak üzere seçilen ürünlere ait saatte üretilen ürün adetleri çıkarılmıştır. Ayrıca üretim süreçlerinin verimlilik düzeylerini arttırıcı öneriler getirilmiştir. Sonuç olarak tereyağı ünitesindeki dar boğazlar belirlenmiş ve kaymaklı yoğurt ünitesinde %20’lik kapasite artışı sağlanmıştır. Anahtar kelimeler— Süt ürünleri, iş etüdü, zaman etüdü Abstract— In order to pursue with an effective plan it is an important requirement for the producers to know what to produce, w...

Devamini Oku

» Is Etüdü, Metot Etüdü, Zaman Etüdü - 7



Metot karşılaştırma söz konusu olduğunda, yeni metodun eskisinden ne kadar üstün olduğunun belirlenmesi amacıyla zaman etüdü çalışması yapılmalıdır. Önceden yapılmış olan iş ölçümü çalışması sonuçları ile ilgili şikayetlerin giderilmesinde de zaman etüdü çalışması yapılmalıdır. Malzeme değişiklikleri eğer imalat süresini etkilemişse yine zaman etüdü çalışması yapılmalıdır. İşçi ve İş İstasyonu Seçimi Seçim işleminden sonra zaman etüdü yapılacak süreç ve faaliyetler ile ilgili işçiler ve işlerin yapıldığı istasyonların seçimiyle ilgili işlemlerdir. Birden fazla işçi aynı işi yapıyorsa bunlardan hangisinin seçileceği problemine çözüm aranmalıdır. Bunların hepsinde zaman etüdü yaparak ortalamasını almak, etüdün tamamlanma süresini fazlasıyla artıracak ve maliyetini de yükseltecektir. Diğer taraftan söz konusu işçilerin deneyimlilerinin, bilgi birikimlerinin ve diğer niteliklerinin farklı olması, bir ölçüde iş istasyonlarının sahip oldukları özelliklerin farklı olması dolayısıyla, ölçülen süre, olması gerekenden sapabilir. Zaman etüdünde benzeri durumlarla karşılaşıldığında iş istasyonları, işçiler ve çalışma hızlarıyla ilgili olarak normallik kriterleri gündeme gelir ve bunlara göre uygun seçimler yapılır. Normal iş istasyonu, tanımlanmış işin yapılabilmesi için uygun çalışma koşullarına, teknolojiye ve planlamaya sahip istasyondur. Normal işçi, tanımlanmış işi yapılabilmesi için uygun fiziksel niteliklere, bilgi birikimine ve deneyime sahip işçidir. Bu tanım, özürlü işçiyi kapsamadığı gibi işini refleks haline getirmiş son derece deneyimli işçiyi de kapsamaz. İş &ou...

Devamini Oku

» Is Etüdü, Metot Etüdü, Zaman Etüdü - 6



Uygulamanın izlenmesi sonucunda gerekli görülen düzeltici tedbirler, çalışanlarında görüşleri alınarak gerçekleştirilmelidir. Bu tedbirler, örneğin radikal uygulama yaklaşımından ılımlı veya muhafazakar yaklaşıma geçilmesi şeklinde olabileceği gibi metottaki bazı aksayan faaliyetlerin yeniden gözden geçirilmesi şeklinde de olabilir. Bu gibi durumlarda metot yeniden incelenmelidir. Etüde ait aşamalar yeniden gözden geçirilmelidir. Özellikle birinci ve üçüncü aşamalar yeniden daha dikkatli incelenmelidir. Metot etüdünün bu son aşamasına, formel metot ile informel metot arasında fark kalmayıncaya kadar devam edilmelidir. Bu başarıldığında, yeni metodun sisteme uyarlanması veya adaptasyonu tamamlanmıştır denebilir İş Ölçümü En başta da belirtildiği gibi iş etüdü iki ana fonksiyonu yerine getirmektedir. Bunlardan ilki çalışma metodunun standartlaştırılması metot etüdüyle başarılır. İkinci fonksiyon yani çalışma süresinin standart hale getirilmesi iş ölçümü sayesinde olur. Belirli bir işin performans standardının oluşturulmasında, işin tamamlanması için gereken sürenin hesaplanmasının önemli bir yeri vardır. Bu düşünceyle Taylor , işin standart süresini saptamaya çalışmış ve bunu üretimin artırılması, işçilerin dereceli ücretlendirilmesi gibi konularda kullanmıştır. Daha sonraları Bedaux, bu yöndeki çalışmalara standart tempo(hız) kavramını katmaya çalışmıştır(Wild, sh:149). İngiliz Standardı iş ölçümünü işe uygun nitelik taşıyan işçinin, belirli bir işi, tanımlanmış bir performansla yapması gereken süreyi saptamak amacı ile geliştirilmiş tekniklerin uygulamasıdır diye tanımlamıştır. Bu tanım şu unsurları içermektedir. İşe uygun nitelik ...

Devamini Oku

» Is Etüdü, Metot Etüdü, Zaman Etüdü - 5



3. HAREKETLERİ ESAS ALAN DİYAGRAMLAR İP DİYAGRAMI Kayda alınan faktörün (emek, malzeme veya donatım), süreç içerisindeki hareket yolları ve yoğunluğu ölçekli bir şema ile gösterilmek istendiğinde kullanılan bir kayıt ortamıdır. İp diyagramı da yukarıdaki şemalar gibi süreç temeline dayalı olarak hazırlanan, sürecin tamamını detaya inmeden gösteren bir niteliğe sahiptir. İş yerinin ölçekli bir krokisi üzerinde işçilerin, malzemenin veya araç-gerecin, hangi istasyonlar arasında ve hangi yoğunlukta aktığı, istasyonlardan geçirilen iplerin sayısı ile belirlenmeye çalışılır. metot etüdünün en basit ve kullanımı en yaygın kayıt tekniklerinden biridir. Çok Boyutlu Diyagramlar İşe katılan vücut organlarının hareket yörüngelerini saptamak ve iş ile ilgili bir takım ilkeler ortaya çıkarmak amacıyla kullanılır. Oldukça pahalı olan bu çalışmalar genellikle laboratuar düzeyinde gerçekleştirilir. Hareket yörüngesinin tespiti için işçinin ellerine birer ışık kaynağı bağlanır ve sürekli çalışan bir fotoğraf makinesi ile çalışma yörüngesi çizgisel olarak tespit edilir. Bu çalışmaya örnek olarak iki teknikten bahsedilebilir : • Cyclegraph Tekniği: Bir film üzerine vücut organlarının hareketlerinin, o organa bağlı bir ışık kaynağı aracıyla kaydedilmesidir. • Chronocyclegraph Tekniği : Cyclegraph’ın özel bir şeklidir. Bu teknikte elektrik akımı, ışık kaynağının yanıp sönmesini sağlayacak şekilde kesikli olarak verilmektedir. Böylece hareketin hızını ve yönünü saptamak mümkün olmaktadır. Gezi Şemaları Bu şemalar, metot etüdüne konu olan süreçteki iş istasyonları yada faaliyetler arasındaki iş akış yoğunluğunu görmek amacıyla h...

Devamini Oku

» Is Etüdü, Metot Etüdü, Zaman Etüdü - 4



Ekonomik faktörleri düşündüğümüzde temel kriter, bu çalışmanın yapılıp yapılmamasının ekonomik olarak değerli olup olmadığıdır, yapılan çalışmanın bize vereceği bilginin değeri getireceği maliyetten yüksekse çalışma ekonomik açıdan yapılabilir. Eşitsiz dağılmış iş yükü, kullanılmayan veya boş duran makine ve malzemelerin bulunduğu, darboğazların bulunduğu, fire oranlarının yüksek olduğu ve kalite problemlerin yaşandığı istasyonlar genellikle ekonomik açıdan büyük kayıp arz etmekte ve metot etüdü çalışmasına ihtiyaç duymaktadırlar. Beşeri faktörler gözönüne alındığında işçilerin huzursuz olduğu, kaza oranlarının yüksek olduğu, işçi devir hızının yüksek olduğu süreçler diğer kriterler de gözönüne alındıktan sonra metot etüdü yapılması gereken istasyonların belirlenmesinde önem taşır. Seçilen İşe Ait Bilgi Toplama ve Kaydetme Metot etüdüne ilişkin uygulamalarda sözü edilen kayıt ortamları, uygun bir kombinasyon içerisinde birlikte kullanılır. Çünkü her biri, olayın ayrı bir yönünü ele alır ve analiste bununla ilgili analiz yapma olanağı tanır. Bu kayıt ortamlarının kullanılarak ne gibi bilgilerin toplanacağı, araştırılacak işin özelliklerine ve araştırmanın düzeyine bağlı olacaktır. Burada üzerinde önemle durulması ve kayda geçilmesi gereken konulardan bazıları, aşağıdaki gibi belirlenebilir : İş ile ilgili veya işi yapan kişinin faaliyetleri ve hareket biçimleri. İşçi-makine etkileşimleri. Malzeme ve parça akışı ve bunlara yapılan işlemler Tesis, tezgah ve araç-gerecin kullanımı ile ilgili bilgiler Metot etüdü uygulamalarında kullanılan ve bahsedilen yukarıdaki bilgiler içeren şemaları , sembolleri , diyagramla...

Devamini Oku

» Is Etüdü, Metot Etüdü, Zaman Etüdü - 3



Metot Etüdünün Tanımı, Amaçları ve Uygulama Alanları Metot etüdü hakkında genel kabul gören bir tanımlama, İngiliz Standartlar sözlüğü tarafından yapılmıştır(Akal, sh:83): Metot etüdü, daha kolay ve daha etken yöntemlerin geliştirilmesi, uygulanması ve maliyetlerin düşürülmesi amacıyla, bir işin yapılışındaki mevcut ve önerilen yolların dizgesel olarak kaydedilmesi ve eleştirilerek incelenmesidir. Bu tanımlama ile metot etüdüne ilişkin bazı sonuçlar şu şekilde belirlenebilir: Metot etüdü, olayları bilimsel yönetim prensipleri ile değerlendirir. Metot etüdü bir yaratıcı problem çözme tekniğidir. Metot etüdü içerisinde emek faktörü bulunan her düzeydeki faaliyet için uygulanabilir. Metot etüdü bir işin en iyi(optimal) yapılış biçimini bulan bir teknik değildir. Dolayısıyla aynı işin her zaman daha kolay bir yapılış şekli bulunabilir. Metot etüdü doğrudan verimlilik artırma tekniğidir. Metot etüdünün, verimi, insanca çalışma koşulları altında en yüksek seviyede tutma amacına ulaşmak için gereken ara hedefler aşağıdaki şekilde sayılabilir: İşçinin boş bekleme süresini azaltmak. İşçinin gereksiz hareketlerini ortadan kaldırmak. İşçiler üzerinde adil iş yükü dağılımını sağlamak. İşçinin çalışma hızını yükseltmek. Daha iyi çalışma koşulları geliştirmek. Üretim süresi boyunca iş akışını dengelemek. Makinaların boş bekleme sürelerini azaltmak. Malzeme firelerini azaltmak. Kalite bozukluklarını azaltmak. Bu amaçları, üretim sistemlerinin özelliklerine göre daha da artırmak ve detaylandırmak mümkündür. Metot Etüdü Çalışmasının Düzeyleri Metot etüd...

Devamini Oku

» Is Etüdü, Metot Etüdü, Zaman Etüdü - 2



İş etüdü, üretim faaliyetleri ile ilgili görev yada işleri, etkileyici faktörleri de dikkate alarak analize tabi tutar. Genel olarak işi etkileyen altı faktörden bahsedilebilir. Bunlar: Mamul(özellikler ve kalite standartları...). Malzeme. Kullanılan makine ve araç-gereç. Çalışılan yer. İşlem sırası. Uygulanan yöntem. Analiz sırasında bu faktörler incelenirken doğal olarak birincil ve en yoğun ilgi, uygulanan yöntemde toplanır ve analizin temelini oluşturur. İş etüdünün yapısı gereği bu faktör, emeğin çalışırken uyguladığı yöntem olarak anlaşılmalıdır. Diğer faktörler ise analizin özelliğine göre değişen ağırlıkta olmak üzere birer destek unsuru oluştururlar. Üretim süreci boyunca tanımlanmış faaliyetler, üretken birimlerin yönetsel yada fiziksel nitelikli görevlerini(işlerini) yerine getirmeleriyle gerçekleştirilir. Buna, işin fonksiyonel kapsamı denir. Diğer taraftan, genellikle adam-saat veya makine-saat birimiyle ölçülen ve işin tamamlanma süresi olarak ifade edilen bir iş kapsamından daha bahsedilir. İş etüdü, her iki iş kapsamının analizinde de önemli bir yere sahiptir. İş etüdü yaratıcı düşünce, problem çözme ve fiziksel işgücü görevleri bölümleriyle doğrudan ilgilidir. Diğer taraftan, tamamlanma süresi itibariyle iş kapsamı ise bir takım alt düzeylerden ve elemanlardan oluşur. Burada ilk düzey mevcut koşullar altında işin toplam tamamlanma süresidir. Toplam iş süresi olarak da ifade edilen bu düzey, işin tanımında yer alan başlangıç ve bitiş noktaları arasında geçen süreyi göstermektedir. Bu süre içerisinde iş etüdü açısından önemli olan üç özellik vardır. Bunlar: Doğrudan üretimde...

Devamini Oku

» Is Etüdü, Metot Etüdü, Zaman Etüdü - 1



İş Etüdü Konuyla ilgili kaynaklarda iş analizi, hareket ve zaman etüdü, metot analizi ve iş ölçümü ile iş basitleştirme ve ölçme gibi terimlerle ifade edilebilen iş etüdü kavramı, detayda bazı farklılaşmalarla tanımlanmaktadır. Bunlardan yaygın olarak kullanılanlarından biri, İngiliz standartlar Sözlüğü tarafından yapılan tanımlamadır. Buna göre İş Etüdü, gelişme olanağı yaratabilmek amacıyla, belirli bir olayı yada etkinliği ekonomiklik ve etkenlik yönünden etkileyen tüm kaynakları ve etmenleri dizgesel olarak araştırmaya yönelik ve insan çalışmasını geniş kapsamda inceleyen bir teknik olup özellikle metot(yöntem) etüdü ve iş ölçümü teknikleri için kullanılan genel bir terimdir. Yukarıdaki uzun ve detaylı tanımlamaya karşılık daha kısa ve özlü tanımlamalarda yapılmaktadır. Bunlardan birine göre iş etüdü, bir işin analizinde kullanılan sistematik bir prosedürdür. Diğer bir taraftan Uluslar arası çalışma örgütü (ILO:International Labour Organization) iş etüdünü, tanımlanmış bir faaliyetin gerçekleşmesi için gerekli insan ve malzeme kaynaklarının en uygun kullanımını sağlamaya yönelik, metot etüdü ve iş ölçümü tekniklerinin oluşturduğu bir terimdir şeklinde tanımlamaktadır(Wild, sh:127). Bu görüşler ışığında ve çalışmanın yaklaşımına uygun, genel bir İş Etüdü tanımı şu şekilde yapılabilir: Üretken birimlerin faaliyetlerini sistematik bir yaklaşımla tanımlamak, geliştirmek, standartlaştırmak ve ölçmek için kullanılan, metot etüdü ve iş ölçümü gibi iki ana bölümden oluşan bilimsel bir problem çözme tekniğidir. Tanımdaki üretken birimler ifadesi, belirli bi...

Devamini Oku

» YALIN FABRiKA SiMULASYON OYUNU



YALIN FABRiKA SiMULASYON OYUNU Ülkü KULAÇ Yalın Enstitü Dernegi Özet “Yalın Fabrika Simulasyon Oyunu”, alısılagelmis üretim yöntemleri ile yalın üretim yöntemleri arasındaki farkı yasatarak göstermek amacıyla maket fabrika üzerinde katılımcıların bizzat üretim yaptıgı bir oyun  olarak tasarlanmıstır. Herhangi bir üretim tesisini simüle eden maketin parçaları makinaları, ürünleri, prosesleri  canlandırmaktadır. Katılımcılar oyundaki rollerden birini seçerek oyuna aktif olarak katılır. Oyun önce klasik kitle üretimi yöntemleri ile oynanır. Ortaya çıkan problemler, problemlerin kaynakları tartısılır ve yalın üretim yöntemleri anlatılır. Daha sonra maket fabrika yalın yaklasıma göre düzenlenir ve oyun yeniden oynanır. Her turun sonunda sonuçlar ölçülerek aradaki farklar yorumlanır. Oyun boyunca yalın ilke, kavram ve yöntemler ögrenilmis olur. Anahtar Sözcük: Yalın, israf, Deger, Akıs, Çekme 1. YALIN DÜSÜNCE Yalın düsüncenin temel amacı, degerin ilk ham maddeden baslayarak deger yaratma süreci boyunca hiç kesintisiz akıtılarak, hızla nihai müsteriye ulastırılmasıdır. Bunu basarabilmek için tüm deger zincirine bir bütünlük çerçevesinde bakmak, israfları yok etmek ve tüm faaliyetleri müsteri için mükemmel deger olusturmak amacına yönlendirmek gerekir. Yalın düsüncede israf, bilinen anlamının ötesinde ürün ya da hizmetin kullanıcısına herhangi bir fayda sunmayan, müsterinin fazladan bedel ödemeyi kabul etmeyecegi her seydir. Tasarımdan sevkiyata tüm ürün/hizmet yaratma asamalarındaki her türlü israfın (hatalar, asırı üretim, stoklar, beklemeler, gereksiz isler, gereks...

Devamini Oku

» Ic Borclanmanin Özel Yatirima Etkisi -3



Türkiye'de Kamu Kesimi iç Borçlanmasının Özel Yatırım Harcamaları  Üzerindeki Etkisi Zaman içerisinde ortalaması ve varyansı değişen değişkenler durağan olmayan veya birim kök içeren değişkenler olarak adlandırılmaktadır. Diğer taraftan birim kök üzerine yapılan çalışmalar, birim kök içeren değişkenlerin EKK yöntemi ile tahmin edilmesi halinde güvenilir olmayan sonuçlara yol açacağı belirtilmiş ve bu durum "düzmece regresyon (spurious regression)" olarak ifade edilmiştir (Granger ve Newbold, 1974). Dolayısıyla değişkenler arasında ekonometrik olarak anlamlı ilişkiler elde edilebilmesi için analizi yapılan serilerin durağan seriler olması gerekmektedir. Ancak, durağan olmayan serilerin farkı alınarak durağan hale getirilmesi, serilerde bilgi kaybına yol açmaktadır. Bunu önlemek için eşbütünleşme metodolojisi kullanılmaktadır. Eşbütünleşme analizinin gerçekleştirilebilmesi için, analize tabi tutulan her bir değişkeninin en az birinci derecede entegre olmaları ve aynı zamanda değişkenlerin entegre derecelerinin de eşit olması gerekmektedir. Değişkenler arasındaki eşbütünleşme (uzun dönem) ilişkilerinin tespiti amacıyla geliştirilen iki test tekniği bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, Engel Granger (1987) tarafından geliştirilen iki aşamalı test tekniği, diğeri ise, Johansen-Juselis (1990) tekniğidir. Engle-Granger iki aşamalı test yönteminin birinci aşamasında, durağan olmayan serilere ilişkin regresyon modeli EKK yöntemi ile tahmin edilmektedir. Bu aşamada tahmin edilen değişkenlerden elde edilen hata teriminin durağan olup olmadığı ADF birim kök testi kullanılarak tespit edilmektedir. Eğer hata terimi durağan bulunmuşsa, tahmin edilen değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığından söz edilmekted...

Devamini Oku

» Ic Borclanmanin Özel Yatirima Etkisi -2



Türkiye'de Kamu Kesimi iç Borçlanmasının Özel Yatırım Harcamaları  Üzerindeki Etkisi 2.4. Kamu Tercihi ve Anayasal ıktisat Yaklaşımı ıkinci Dünya Savaşı'ndan sonra M. Buchanan'ın öncülüğünde ekonomik sorunlara çözüm getirmek amacıyla geliştirilen çağdaş iktisadi yaklaşımlardan biri de Kamu Tercihi Teorisi'dir. Kamu tercihi yaklaşımının temelinde Neo-Klasik iktisatçıların geliştirdiği "Piyasa Baraşırızlığı Teorisi"ne karşılık  geliştirdikleri "Devletin Başarısızlığı Teorisi" vardır (Dileyici ve Özkıvrak, 2006: www.canaktan.org). Buchanan'a göre, devletin başarısızlığında Keynesçi iktisadi anlayış doğrultusunda hareket eden akademisyenler, bürokratlar ve politikacılar önemli bir yere sahiptir. Çünkü Keynesçi iktisat, devletin ekonomiye aktif müdahalesini görür. Dolayısıyla, bu müdahaleci devlet anlayışı kamu sektörünün zaman içerisinde büyümesine yol açmıştır (Güngör, 2006: www.ceterisparibus.net). Kamu tercihi iktisatçıları, devletin büyümesinin nedenlerini ve sonuçlarını analiz etmişlerdir. Onlara göre kamu sektörünün büyümesi bir takım ekonomik ve politik yozlaşmalara neden olur. Örneğin, bütçe açıkları ekonomik yozlaşmanın bir türünü oluşturmaktadır. Çünkü kamu sektörünün yeni fonksiyonlar üstlenmesiyle birlikte kamu harcamaları kamu gelirlerinden daha hızlı bir şekilde artmaktadır. Bütçe açığı ortaya çıktığında bunun nasıl finanse edileceği gündeme gelmektedir. Bütçe açıklarının finansmanı vergiler, iç ve dış borçlar veya para basımı yoluyla karşılanabilir. Bütçe açıklarını...

Devamini Oku

» Ic Borclanmanin Özel Yatirima Etkisi -1



Türkiye'de Kamu Kesimi iç Borçlanmasının Özel Yatırım Harcamaları  Üzerindeki Etkisi Sami TABAN Doç.Dr., K. Maraş Sütçü ımam Üniversitesi ıktisat Bölümü staban@ksu.edu.tr Akif KARA Öğr. Gör., K. Maraş Sütçü ımam Üniversitesi ıktisat Bölümü akifkara@hotmail.com 1. Giriş Modern devlet anlayışı çerçevesinde, devletin klasik görevlerinin yanında sosyal anlamda da görev  ve sorumluluk bilincinin artması, kamu harcamalarını artırmaktadır. Artan kamu harcamalarını karşılamada, devletin vergi gibi olağan gelirlerinin yetersiz kalması ise bütçe açıklarına neden olmaktadır. Bu nedenle, kamu gelirlerindeki yetersizliğin giderilebilmesi ve bütçe açıklarının kapatılabilmesi amacıyla kamu, borçlanma yoluna gitmektedir. Kamu kesimi iç borçlanmasının, özel kesime aktarılabilir fonlar üzerinde finansal bir dışlama etkisi (crowding out) yaratıp yaratmadığı ise günümüzde hala tartışma konusudur. Eğer finansal piyasalarda kamu kesimi özel kesime rakip durumda ise, bütçe açıklarının kamu iç borçlanması ile karşılandığı durumda, özel kesime ait tasarruflar kamu kesimine aktarılacak ve bu durum özel kesim yatırımları üzerinde dışlama etkisini ortaya çıkaracaktır (Mankiw, 1994:62; şen vd., 2004:215). Diğer taraftan, kamu iç borçlanması bütçe açığını finanse etmek amacıyla yapılmış olmakla beraber, kamu alt yapı yatırımlarına tahsis edilebilir. Böyle bir durum, özel sektör yatırımlarını uyaracak ve onların verimliliğini artırabilecektir (Kesbiç ve Bakımlı, 2004:47). Ayrıca, Friedman tarafından ileri sürülen portföy modeli yaklaşımına göre, kamu finansman ...

Devamini Oku



Endüstri Mühendisligi

Facebook sayfamiza üye olun